SKIATHOS Ο καιρός σήμερα

Η Σκιάθος και η παγίδα της προπώλησης: Κλειδώνουμε από σήμερα τις κλίνες του 2027, του 2028…  ή υποθηκεύουμε τις αγορές του αύριο; | γράφει ο Νίκος Σαρούκος (*)

2026-11-17 10:49:19
Η Σκιάθος και η παγίδα της προπώλησης: Κλειδώνουμε από σήμερα τις κλίνες του 2027, του 2028…  ή υποθηκεύουμε τις αγορές του αύριο; | γράφει ο Νίκος Σαρούκος (*)

Η ασφάλεια των προκρατήσεων, η εξάρτηση από τους μεγάλους Tour Operators και το πραγματικό κόστος μιας τουριστικής στρατηγικής που ενδέχεται να αφήνει όλο και λιγότερο χώρο για νέες αγορές και επισκέπτες υψηλότερης αγοραστικής δύναμης.

Υπάρχει μια πρακτική στον τουρισμό που, εκ πρώτης όψεως, μοιάζει σχεδόν αυτονόητη. Ένας ξενοδόχος εξασφαλίζει από νωρίς την πώληση ενός σημαντικού αριθμού δωματίων για την επόμενη χρονιά, συμφωνεί συγκεκριμένες τιμές με έναν μεγάλο Tour Operator, γνωρίζει σε έναν βαθμό τι έσοδα μπορεί να περιμένει και περιορίζει την αβεβαιότητα της επόμενης τουριστικής περιόδου.

Τι καλύτερο;

Μόνο που στον τουρισμό, όπως και σε κάθε άλλη επιχειρηματική δραστηριότητα, η ασφάλεια έχει τίμημα. Και το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι απλώς πόσες κλίνες θα πουληθούν, αλλά σε ποια τιμή, σε ποιον πελάτη, με ποιους όρους και με ποιο κόστος ευκαιρίας για τον ίδιο τον προορισμό.

Γιατί όταν ένα ξενοδοχείο αρχίζει να διαθέτει από το 2026 σημαντικό μέρος της δυναμικότητάς του για το 2027, δεν εξασφαλίζει μόνο έσοδα. Ενδέχεται να δεσμεύει και ένα σημαντικό μέρος της εμπορικής του ευελιξίας.

Και αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Σκιάθο. Έναν προορισμό με ισχυρή διεθνή αναγνωρισιμότητα, σημαντική εξάρτηση από συγκεκριμένες αγορές και, ταυτόχρονα, δυνατότητες προσέλκυσης επισκεπτών από χώρες με διαφορετικά ταξιδιωτικά και καταναλωτικά χαρακτηριστικά.

Η Σκιάθος έχει ήδη ισχυρούς συνεργάτες. Μήπως όμως έχει αρχίσει να εξαρτάται υπερβολικά από αυτούς;

Δεν χρειάζεται να αναζητήσει κανείς μακριά για να καταλάβει το μέγεθος της παρουσίας των μεγάλων τουριστικών οργανισμών στη Σκιάθο.

Η Jet2holidays αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους συνεργάτες του νησιού στη βρετανική αγορά. Η συνεργασία της με τον Δήμο Σκιάθου συνεχίστηκε για έκτη χρονιά, ενώ το 2026 το πρόγραμμα της εταιρείας περιελάμβανε 84.963 αεροπορικές θέσεις από εννέα βρετανικές πόλεις. Από αυτές, περίπου το 30% διατέθηκε χωρίς πακέτο διαμονής. Για το 2027, μάλιστα, ο Δήμος έχει ανακοινώσει πρόβλεψη αύξησης των θέσεων κατά 10%, στις 92.662, με προσθήκη σύνδεσης από το Εδιμβούργο.

Σημαντική είναι επίσης η παρουσία της TUI με προγράμματα από τη βρετανική, τη γερμανική, την αυστριακή και την ολλανδική αγορά, της Olympic Holidays στη Βρετανία και της easyJet holidays.

Αλλά η εικόνα δεν σταματά εκεί.

Στη Σκιάθο δραστηριοποιούνται ή αναπτύσσουν προγράμματα και συνεργασίες οι Nordic Leisure Travel Group, με ισχυρή παρουσία στις σκανδιναβικές χώρες, η αυστριακή Springer Reisen, η ελβετική Edelweiss, η Discover Airlines, καθώς και η Eurowings. Πρόκειται για ονόματα που συνδέονται με διαφορετικές αγορές και διαφορετικές δυνατότητες ανάπτυξης του προορισμού.

Η παρουσία αυτών των επιχειρήσεων είναι ασφαλώς θετική. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι οι μεγάλες τουριστικές εταιρείες προσφέρουν πρόσβαση σε εκατομμύρια δυνητικούς ταξιδιώτες, αεροπορική συνδεσιμότητα, οργανωμένη προβολή και σημαντική ροή κρατήσεων.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η συνεργασία μετατρέπεται σε εξάρτηση. Και η εξάρτηση δεν μετριέται μόνο από το ποσοστό των κλινών που δεσμεύονται. Μετριέται και από το κατά πόσο ένας προορισμός έχει τη δυνατότητα να απευθυνθεί σε διαφορετικά κοινά, να διαμορφώσει διαφορετικές τιμές και να προσελκύσει νέες κατηγορίες επισκεπτών.

Η παγίδα της εξασφαλισμένης πληρότητας

Ας δούμε τι συμβαίνει στην πράξη.

Ένας ξενοδόχος συμφωνεί από το φθινόπωρο του 2026 με έναν Tour Operator τη διάθεση συγκεκριμένου αριθμού δωματίων για το καλοκαίρι του 2027. Η τιμή καθορίζεται εκ των προτέρων. Ο συνεργάτης αποκτά πρόσβαση σε συγκεκριμένο απόθεμα και μπορεί να το εντάξει στα πακέτα του.

Ακούγεται λογικό. Όμως εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση: άλλο είναι η απλή παραχώρηση allotment, όπου ο Tour Operator μπορεί να επιστρέψει τις αδιάθετες κλίνες μέχρι μια συμφωνημένη ημερομηνία, και άλλο η εγγυημένη αγορά δωματίων, όπου αναλαμβάνει συμβατική υποχρέωση πληρωμής ακόμη και αν δεν τα πουλήσει.

Στην πρώτη περίπτωση, σημαντικό μέρος του εμπορικού κινδύνου εξακολουθεί να βαρύνει τον ξενοδόχο. Στη δεύτερη, ο ξενοδόχος αποκτά μεγαλύτερη ασφάλεια, συνήθως με αντάλλαγμα ευνοϊκότερη τιμή για τον αγοραστή.

Αυτή η διαφορά είναι καθοριστική. Γιατί δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε όλες τις προκρατήσεις ως εξασφαλισμένα έσοδα. Πρέπει να εξετάζουμε τι ακριβώς έχει υπογράψει κάθε επιχείρηση: τιμή, αριθμό κλινών, εγγυήσεις, ημερομηνίες αποδέσμευσης, δικαιώματα ακύρωσης και όρους πληρωμής.

Αλλά ακόμη και όταν η συμφωνία είναι απολύτως συμφέρουσα σε επίπεδο ξενοδοχείου, υπάρχει ένα δεύτερο ερώτημα: τι χάνει η επιχείρηση όταν έχει ήδη διαθέσει μεγάλο μέρος της δυναμικότητάς της σε μια συγκεκριμένη αγορά;

Χάνει ενδεχομένως τη δυνατότητα να πουλήσει αργότερα το ίδιο δωμάτιο σε υψηλότερη τιμή. Χάνει τη δυνατότητα να ανταποκριθεί σε μια ξαφνική αύξηση της ζήτησης από άλλη χώρα. Και, κυρίως, μπορεί να περιορίζει τη δυνατότητα να συνεργαστεί με νέους διανομείς ή να αναπτύξει απευθείας πωλήσεις. Με άλλα λόγια, αγοράζει προβλεψιμότητα, αλλά ενδέχεται να πουλάει μέρος της μελλοντικής της ευκαιρίας.

 

Το Ηνωμένο Βασίλειο: μια πολύτιμη αγορά, αλλά όχι η μοναδική αγορά της Σκιάθου

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ευαίσθητο σημείο της συζήτησης.

Η βρετανική αγορά είναι εξαιρετικά σημαντική για τη Σκιάθο. Δεν υπάρχει λόγος να την υποτιμήσουμε ή να αμφισβητήσουμε τη διαχρονική συμβολή της. Είναι μια αγορά με ισχυρή ταξιδιωτική κουλτούρα, μεγάλη εξοικείωση με το ελληνικό τουριστικό προϊόν και σημαντική συνεισφορά στην τοπική οικονομία.

Ωστόσο, η εξάρτηση από μία αγορά δημιουργεί πάντοτε κινδύνους. Και τα στοιχεία της αεροπορικής κίνησης δείχνουν ότι το ζήτημα αξίζει να συζητηθεί σοβαρά.

Το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία κίνησης του αεροδρομίου της Σκιάθου, διακινήθηκαν συνολικά 639.242 επιβάτες, αριθμός αυξημένος κατά 6,4% έναντι του 2024. Από αυτούς, 264.229 προέρχονταν από το Ηνωμένο Βασίλειο, δηλαδή περίπου το 41,3% της συνολικής επιβατικής κίνησης. Ακολουθούσε η Ιταλία με 105.729 επιβάτες και η Αυστρία με 29.959.

Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό ποσοστό συγκέντρωσης σε μία εθνική αγορά.

Και εδώ πρέπει να αναρωτηθούμε: είναι στρατηγική επιλογή να διατηρούμε μια τόσο ισχυρή εξάρτηση από τη συγκεκριμένη αγορά ή απλώς έχουμε συνηθίσει να λειτουργούμε με αυτήν;

Το ερώτημα δεν είναι αν οι Βρετανοί θα συνεχίσουν να ταξιδεύουν. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δικαιολογούν μια τέτοια πρόβλεψη. Αντιθέτως, η τελευταία έρευνα Holiday Habits 2026-27 της ABTA δείχνει ότι το 88% των Βρετανών ενηλίκων πραγματοποίησε διακοπές τους τελευταίους δώδεκα μήνες και το 62% ταξίδεψε στο εξωτερικό.

Υπάρχει, όμως, μια άλλη ενδιαφέρουσα παράμετρος: η οικονομική πίεση επηρεάζει όλο και περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο οι ταξιδιώτες αποφασίζουν και αγοράζουν τις διακοπές τους. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, το 15% δηλώνει ότι σκοπεύει να δαπανήσει λιγότερα για διακοπές, ενώ από αυτούς το 52% αποδίδει την απόφαση αυτή στην αύξηση του κόστους ζωής. Παράλληλα, καταγράφεται τάση για κρατήσεις πιο κοντά στην ημερομηνία αναχώρησης.  Αυτό δεν σημαίνει ότι η βρετανική αγορά καταρρέει. Σημαίνει, όμως, ότι αλλάζει η καταναλωτική συμπεριφορά και ότι η σχέση ανάμεσα στο διαθέσιμο εισόδημα, την τιμή του πακέτου και την τελική ταξιδιωτική δαπάνη χρειάζεται διαρκή αξιολόγηση.

Και εδώ είναι που η Σκιάθος πρέπει να κοιτάξει λίγο πιο μακριά από τις παραδοσιακές της αγορές.

 

Πού βρίσκονται οι επόμενοι πελάτες;

Η Σκιάθος δεν ξεκινά από το μηδέν. Έχει ήδη παρουσία σε αγορές που μπορούν να αποτελέσουν ουσιαστικούς πυλώνες διαφοροποίησης.

Η Σκανδιναβία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η Nordic Leisure Travel Group διαθέτει ήδη σημαντικό πρόγραμμα από τη Δανία, τη Σουηδία και τη Νορβηγία, με πτήσεις από Όσλο, Στοκχόλμη, Γκέτεμποργκ και Κοπεγχάγη. Για το 2026 προβλέφθηκε μάλιστα επέκταση του προγράμματος κατά μία εβδομάδα τόσο τον Μάιο όσο και τον Σεπτέμβριο, σε σχέση με το 2025. Παράλληλα, υπάρχει προοπτική πιθανής διερεύνησης απευθείας σύνδεσης με τη Φινλανδία από το 2027.

Η Αυστρία αποτελεί επίσης μια ενδιαφέρουσα αγορά, με τη Springer Reisen να ενισχύει το πρόγραμμά της, ενώ η Γερμανία και η Ελβετία έχουν δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης μέσα από τη Discover Airlines, την Edelweiss και τις συνεργασίες με την TUI.

Ας προσθέσουμε σε αυτές την Ιταλία, η οποία ήδη αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη αγορά του αεροδρομίου της Σκιάθου, αλλά και χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπου υπάρχουν περιθώρια ανάπτυξης. Το ζητούμενο, ασφαλώς, δεν είναι να χαρακτηρίσουμε συλλήβδην τους επισκέπτες μιας χώρας ως περισσότερο ή λιγότερο εύπορους. Αυτό θα ήταν και οικονομικά απλουστευτικό και εμπορικά λανθασμένο.

Το ζητούμενο είναι να εξετάσουμε ποια τμήματα κάθε αγοράς έχουν υψηλότερη διαθέσιμη ταξιδιωτική δαπάνη, ποια αναζητούν ξενοδοχεία ανώτερης κατηγορίας, ποια ταξιδεύουν εκτός υψηλής περιόδου, ποια καταναλώνουν περισσότερο σε εστίαση, δραστηριότητες, μεταφορές και τοπικές υπηρεσίες.

Γιατί ο τουριστικός προορισμός δεν πρέπει να μετρά μόνο πόσους επισκέπτες υποδέχεται. Πρέπει να μετρά και πόση οικονομική αξία αφήνει κάθε επισκέπτης στην τοπική οικονομία.

Το πραγματικό κόστος δεν βρίσκεται μόνο στην τιμή του δωματίου

Ας υποθέσουμε ότι ένα ξενοδοχείο διαθέτει το 70% της δυναμικότητάς του σε έναν ή δύο μεγάλους Tour Operators, με τιμές που έχουν συμφωνηθεί πολλούς μήνες πριν.

Μπορεί να έχει εξασφαλίσει έναν ικανοποιητικό αριθμό διανυκτερεύσεων. Μπορεί να έχει περιορίσει τον κίνδυνο χαμηλής πληρότητας. Μπορεί να έχει εξασφαλίσει μια προβλέψιμη ροή εσόδων.

Τι γίνεται, όμως, αν τον επόμενο Απρίλιο εμφανιστεί ένας νέος συνεργάτης από τη Γερμανία, την Ελβετία ή τη Σκανδιναβία, ο οποίος θέλει να φέρει ένα διαφορετικό κοινό, με μεγαλύτερη μέση δαπάνη και ενδιαφέρον για διακοπές τον Ιούνιο ή τον Σεπτέμβριο;

Θα υπάρχουν διαθέσιμες κλίνες;

Και αν υπάρχουν, θα είναι οι κατάλληλες κλίνες, στις κατάλληλες ημερομηνίες και σε ανταγωνιστικές τιμές;

Εδώ αναδεικνύεται το κόστος ευκαιρίας. Μια ξενοδοχειακή μονάδα που έχει δεσμεύσει μεγάλο μέρος της δυναμικότητάς της δεν έχει απλώς λιγότερα δωμάτια διαθέσιμα. Έχει ενδεχομένως λιγότερη δυνατότητα να δοκιμάσει ένα διαφορετικό εμπορικό μοντέλο.

Και αυτό μπορεί να έχει συνέπειες που ξεπερνούν την ίδια την ξενοδοχειακή επιχείρηση.

Γιατί όταν ένας προορισμός επαναλαμβάνει κάθε χρόνο το ίδιο μοντέλο, με τους ίδιους διανομείς, τις ίδιες αγορές, παρόμοια πακέτα και σχεδόν τις ίδιες περιόδους αιχμής, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε έναν κύκλο εμπορικής αναπαραγωγής.

Δεν αναζητά απαραίτητα νέους πελάτες. Ανακυκλώνει τους ήδη υπάρχοντες. Δεν δοκιμάζει απαραίτητα νέα προϊόντα. Πουλάει ξανά το ίδιο. Και δεν διεκδικεί απαραίτητα μεγαλύτερη αξία ανά επισκέπτη. Προσπαθεί κυρίως να διατηρήσει την πληρότητα.

Μήπως χρειαζόμαστε μια διαφορετική στρατηγική διαχείρισης των κλινών;

Δεν υπάρχει λόγος να δαιμονοποιήσουμε τους Tour Operators. Ούτε να υποστηρίξουμε ότι τα ξενοδοχεία πρέπει να εγκαταλείψουν τις συνεργασίες τους μαζί τους.

Αντιθέτως, οι μεγάλοι οργανωτές ταξιδιών είναι απαραίτητοι για έναν διεθνή προορισμό όπως η Σκιάθος. Η αεροπορική χωρητικότητα, η οργανωμένη διανομή, η προβολή και η πρόσβαση σε μεγάλες δεξαμενές ταξιδιωτών αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα.

Αλλά μήπως πρέπει να επανεξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε το διαθέσιμο ξενοδοχειακό απόθεμα;

Μήπως η λύση είναι μια πιο ισορροπημένη πολιτική κατανομής των κλινών;

Ένα μέρος της δυναμικότητας να διατίθεται με μακροχρόνιες συμφωνίες σε μεγάλους Tour Operators, ένα άλλο να παραμένει διαθέσιμο για νέες συνεργασίες και διαφορετικές αγορές, ενώ ένα τρίτο να αξιοποιείται μέσω απευθείας κρατήσεων και ψηφιακών καναλιών πώλησης.

Μήπως, επίσης, οι συμφωνίες πρέπει να περιλαμβάνουν πιο ευέλικτους όρους αποδέσμευσης κλινών, ώστε τα αδιάθετα δωμάτια να επιστρέφουν εγκαίρως στην αγορά και να μπορούν να διατεθούν σε καλύτερες τιμές;

Και μήπως οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις πρέπει να αρχίσουν να αξιολογούν τους συνεργάτες τους όχι μόνο με βάση τον αριθμό των κρατήσεων που φέρνουν, αλλά και με βάση τη μέση καθαρή τιμή ανά διανυκτέρευση, τη συνολική δαπάνη των επισκεπτών τους και την πραγματική συνεισφορά τους στην κερδοφορία;

Αυτό προϋποθέτει διαφορετική επιχειρηματική αντίληψη. Προϋποθέτει να περάσουμε από τη λογική «να γεμίσουμε τα δωμάτια» στη λογική «να μεγιστοποιήσουμε την οικονομική αξία που παράγει κάθε διαθέσιμη κλίνη».

Το στοίχημα του 2027 δεν είναι μόνο πόσοι θα έρθουν

Η Σκιάθος έχει μπροστά της μια σημαντική ευκαιρία.

Το γεγονός ότι το 2025 κατέγραψε ιστορικά υψηλή επιβατική κίνηση και ότι το 2026 ενισχύει περαιτέρω τη διεθνή της συνδεσιμότητα δημιουργεί θετικές προϋποθέσεις. Ταυτόχρονα, η ενίσχυση των πτήσεων από διαφορετικές ευρωπαϊκές αγορές δείχνει ότι υπάρχουν περιθώρια διεύρυνσης της τουριστικής της βάσης.  Αυτό που χρειάζεται, όμως, είναι να μη συγχέουμε την αύξηση των αεροπορικών θέσεων με την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος.

Περισσότερες πτήσεις δεν σημαίνουν αυτομάτως μεγαλύτερη μέση δαπάνη. Περισσότερες αφίξεις δεν σημαίνουν απαραίτητα περισσότερη κερδοφορία. Και περισσότερες προκρατήσεις δεν σημαίνουν πάντοτε καλύτερη εμπορική θέση για τα ξενοδοχεία.

Χρειάζεται, επομένως, μια σοβαρή συζήτηση μεταξύ ξενοδόχων, τουριστικών επιχειρήσεων, Δήμου και επαγγελματικών φορέων για το πώς θα διαμορφωθεί το τουριστικό μοντέλο της επόμενης πενταετίας.

Χρειάζονται στοιχεία για τη μέση τιμή διανυκτέρευσης ανά αγορά, τη μέση διάρκεια παραμονής, την κατά κεφαλήν δαπάνη, το ποσοστό απευθείας κρατήσεων, την εξάρτηση από τους μεγάλους διανομείς και, κυρίως, το πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα κάθε κατηγορίας επισκεπτών.

Γιατί χωρίς αυτά τα στοιχεία, κινδυνεύουμε να παίρνουμε στρατηγικές αποφάσεις με μοναδικό κριτήριο την πληρότητα.

Και η πληρότητα, όσο σημαντική κι αν είναι, δεν αποτελεί από μόνη της στρατηγική τουριστικής ανάπτυξης.

Να πουλάμε νωρίς ή να κρατάμε ανοιχτές τις επιλογές μας;

Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν πρέπει να προπωλούνται οι κλίνες για το 2027 από το 2026. Κάθε ξενοδοχειακή επιχείρηση έχει το δικό της επιχειρηματικό σχέδιο, τις δικές της ανάγκες ρευστότητας και τη δική της ανοχή στον κίνδυνο.

Το ερώτημα είναι αν η Σκιάθος, ως τουριστικός προορισμός, έχει μια συνολική στρατηγική που να προστατεύει την εμπορική της ευελιξία.

Γιατί μπορεί να είναι ανακουφιστικό να γνωρίζεις από τον χειμώνα πόσα δωμάτια θα πουλήσεις το επόμενο καλοκαίρι. Μπορεί να είναι εξαιρετικά χρήσιμο να έχεις έναν μεγάλο συνεργάτη που σου εξασφαλίζει πρόσβαση σε μια διεθνή αγορά.

Αλλά υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην επιχειρηματική ασφάλεια και την εμπορική εξάρτηση.

Και υπάρχει ακόμη μία ανάμεσα στην επιτυχημένη διατήρηση ενός τουριστικού μοντέλου και στην αδυναμία να το εξελίξεις.

Η Σκιάθος δεν χρειάζεται να γυρίσει την πλάτη στις αγορές που την ανέδειξαν. Χρειάζεται, όμως, να μη θεωρήσει ότι αυτές είναι οι μοναδικές αγορές που μπορούν να τη στηρίξουν.

Διότι το πραγματικό στοίχημα δεν είναι να εξασφαλίσουμε σήμερα ότι θα πουλήσουμε τις κλίνες του 2027. Είναι να διασφαλίσουμε ότι το 2027, το 2028, το 2029…  θα έχουμε ακόμη τη δυνατότητα να τις πουλήσουμε καλύτερα.

Και αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο μάθημα για έναν προορισμό που θέλει να μεγαλώσει, χωρίς να εγκλωβιστεί στην ίδια του την επιτυχία.

 

(*) Νικόλαος Σαρούκος

Προϊστάμενος Ελέγχου, Επιθεωρήσεων και Τουριστικής Ανάπτυξης Θεσσαλίας
Υπουργείο Τουρισμού, Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Θεσσαλίας