Φωτ.:Αιγαίο και Κωνσταντινούπολη — χαλκογραφία Emanuel Bowen, 1747. Συλλογή David Rumsey.

Τον Φεβρουάριο του 2025 είχε δημοσιευτεί στο SkiathosLife ένα πρώτο άρθρο μου για το επώνυμο Μενδρινός, την παρουσία του στη Σκιάθο και την καταγωγή της οικογένειας. Από τότε συνεχίστηκε η ερασιτεχνική έρευνα και βρέθηκαν νέα στοιχεία. Τα προσθέτω εδώ σαν μικρούς κρίκους, για να συμπληρωθεί σιγά σιγά η αλυσίδα της οικογενειακής μας ιστορίας.

Ξεκινώντας από την ετυμολογία, ο Κωνσταντίνος Μηνάς, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου, στη μελέτη «Σημειώσεις στη νεοελληνική γλώσσα», γράφει στη σ. 552: «Μενδρινός Νάξ. από το Μέανδρος – *Μεανδρινός». Συνδέει δηλαδή το επώνυμο με τον ποταμό Μαίανδρο της Μικράς Ασίας, μέσα από τη γλωσσική εξέλιξη Μέανδρος → Μεανδρινός → Μενδρινός.[1α]

Η ιστορία των Μενδρινών της Σκιάθου ξεκινά για την οικογένειά μας με την εγκατάσταση του Κωνσταντίνου Μενδρινού από την Κωνσταντινούπολη, ο οποίος είχε άλλους δύο αδερφούς. Η οικογενειακή παράδοση προσδιορίζει ως τόπο προέλευσής τον Άγιο Γεώργιο στο Φανάρι. Ένα βασικό στοιχείο είναι το προικοσύμφωνο του 1890, με το οποίο ο Γεώργιος Βλάχος παραχωρεί κτήμα στα Φουρνάκια για τον γάμο της κόρης του Αρετής με τον Κωνσταντίνο Μενδρινό.[1β]

Το επώνυμο, όμως, το βρίσκουμε στο νησί και νωρίτερα. Στον εκλογικό κατάλογο του Δήμου Άνδρου του 1877 αναφέρεται ο Λεονάρδος Μινδρινός του Μιχαήλ, σαράντα ετών, αλιέας, με «ενεστώσα διαμονή» τη Σκιάθο και μόνιμη κατοικία τις Στραπουριές Άνδρου. Τον συναντούμε ξανά στον κατάλογο του 1890, ηλικίας πλέον 53 ετών, και πάλι με διαμονή στη Σκιάθο. Έχουμε λοιπόν μια παλαιότερη παρουσία του επωνύμου στο νησί, χωρίς ακόμη να γνωρίζουμε αν και πώς συγγένευε με τον Κωνσταντίνο.[2]

Στους ίδιους ανδριώτικους καταλόγους βρίσκουμε Μινδρινούς και Μηνδρινούς που ζούσαν στην Κωνσταντινούπολη. Το 1877 αναφέρονται, μεταξύ άλλων, ο Γιαννούλης Μινδρινός του Ιωάννη, σαράντα ετών, αργυραμοιβός, και ο Κυριάκος Μινδρινός του Ιωάννη, 38 ετών, σανδαλοποιός. Ως μόνιμη κατοικία τους καταγράφονται τα Υψηλά Άνδρου και ως ενεστώσα διαμονή η Κωνσταντινούπολη. Οι εγγραφές αυτές δείχνουν έναν ακόμη δεσμό ανάμεσα στην Πόλη και τις οικογένειες που έφεραν το επώνυμο στα νησιά.[3]

Για τους Μενδρινούς της Πάρου υπάρχει και μια αναφορά στην προέλευσή τους. Στη συλλογή Παριανά ονόματα – επίθετα και οικόσημα καταγράφεται παράδοση που τους συνδέει με παλαιά βυζαντινή οικογένεια της Κωνσταντινούπολης.[4] Στον εκλογικό κατάλογο της Νάουσας του 1883 βρίσκουμε τον Ιωάννη Μενδρινό του Μάρκου, 66 ετών, και τον Μάρκο Μενδρινό του Ιωάννη, 36 ετών, και τους δύο ναυτικούς, με διαμονή στη Νάουσα.[5]

Το επώνυμο υπάρχει και στην Αμοργό. Στην καταγραφή κατοίκων του 1829 αναφέρονται ο Ιωάννης, ο Μάρκος και ο Νικόλαος Μενδρινός.[6] Ίσως η παρουσία τους εκεί να συνδέεται με μετακινήσεις από γειτονικά νησιά των Κυκλάδων. Αργότερα, δύο εγγραφές Μενδρινών αναφέρονται στον εκλογικό κατάλογο Αιγιάλης του 1887, σε σχέση με τους Αμοργιανούς που εγκαταστάθηκαν στην Ηρακλειά.[7]

Μια νεότερη μαρτυρία μάς φέρνει πάλι στην Κωνσταντινούπολη. Αφορά την οικογένεια του μεταλλοτεχνίτη και σχεδιαστή Γιάννη Μενδρινού της MetalART, του οποίου ο πατέρας χαρακτηρίζεται «γέννημα θρέμμα της Κωνσταντινούπολης»..[8]

Η προέλευση του σκιαθίτικου κλάδου από την Πόλη συναντά έτσι τη μαρτυρία της οικογένειας του Γιάννη Μενδρινού και την παράδοση των Μενδρινών της Πάρου.[4][8] Οι αναφορές αυτές μας οδηγούν να εξετάσουμε την Κωνσταντινούπολη ως κοινή οικογενειακή αφετηρία, από την οποία ξεκίνησαν επιμέρους κλάδοι για τα νησιά του Αιγαίου, ανάμεσά τους και εκείνος της Σκιάθου. Εκεί ο Κωνσταντίνος Μενδρινός δημιούργησε τη δική του οικογένεια, που ρίζωσε στον τόπο και συνέχισε τη ζωή της μαζί με τη σκιαθίτικη κοινωνία.

Τέλος, υπάρχει και μια άλλη ιστορική αναφορά. Δεν συνδέει άμεσα τους κλάδους της οικογένειας, προσθέτει όμως ένα ακόμη πρόσωπο στην ιστορία του επωνύμου και στην παρουσία του στη Σκιάθο. Ο Χαραλάμπος Μ. Μπούσιας, στη μελέτη «Κολλυβάδες Πατέρες: η δράση τους στη νησιωτική Ελλάδα», αναφέρει ότι ο Ιερομόναχος Πορφύριος, κατά κόσμο Σάββας Μηνδρινός, από τη μονή του Προφήτη Ηλία, εξορίστηκε το 1845 στη Σκιάθο, επειδή αρνήθηκε να αποκηρύξει τις κολλυβαδικές του θέσεις, και εκοιμήθη εκεί στις 26 Μαρτίου 1852.

•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•