183 κολυμβητές από 23 χώρες και ένα ερώτημα που δεν αφορά μόνο τον αθλητισμό

Υπάρχουν κάποιες διοργανώσεις που ξεπερνούν τα όρια ενός αθλητικού γεγονότος. Η διεθνής διοργάνωση UltraSwim 33.3 στη Σκόπελο είναι μία από αυτές. Για τέσσερις ημέρες, από τις 18 έως τις 21 Σεπτεμβρίου, 183 κολυμβητές από 23 διαφορετικές εθνικότητες βρέθηκαν στο νησί και κολύμπησαν συνολικά 33,3 χιλιόμετρα, σε έξι διαδρομές ανοιχτής θάλασσας. Η τρίτη διοργάνωση στη Σκόπελο δεν ήταν απλώς ένας αγώνας. Ήταν ένα διεθνές κοινό. Άνθρωποι από διαφορετικές χώρες, που ταξίδεψαν, έμειναν, κατανάλωσαν, γνώρισαν τον τόπο και, το σημαντικότερο, μπορούν να μεταφέρουν την εμπειρία τους στις δικές τους χώρες.

Και πριν από οτιδήποτε άλλο, πρέπει να δώσουμε τα εύσημα. Στους διοργανωτές, στον Δήμο, στους επαγγελματίες και σε όλους όσοι εργάστηκαν για να πραγματοποιηθεί ένα διεθνές αθλητικό γεγονός σε ένα ελληνικό νησί. Δεν είναι καθόλου εύκολο. Δεν είναι Αθήνα, ούτε Θεσσαλονίκη, ούτε ένας προορισμός με απεριόριστες υποδομές και καθημερινές διεθνείς συνδέσεις. Είναι ένα νησί. Και μάλιστα ένα νησί που, όπως σχεδόν όλα τα νησιά μας, βρίσκεται αντιμέτωπο με μία δύσκολη εξίσωση: Πώς μεγαλώνουμε την τουριστική περίοδο;

Και εδώ αρχίζει το πραγματικό ερώτημα

Ας υποθέσουμε ότι έχουμε σχεδόν 200 ανθρώπους από όλο τον κόσμο. Ας υποθέσουμε ότι μαζί τους ταξιδεύουν συνοδοί και οικογένειες. Ότι χρησιμοποιούν ξενοδοχεία, εστιατόρια, μεταφορές, σκάφη και άλλες υπηρεσίες. Τότε έχουμε ένα εξαιρετικό τουριστικό προϊόν. Το ερώτημα όμως είναι άλλο: φτάνει μία τέτοια διοργάνωση για να αλλάξει από μόνη της τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου ενός νησιού; Κατά τη γνώμη μου, όχι. Και όχι επειδή η διοργάνωση δεν είναι σημαντική. Ακριβώς το αντίθετο. Επειδή είναι σημαντική, πρέπει να αποτελέσει την αφετηρία για κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Γιατί το πραγματικό στοίχημα δεν είναι να έρθουν 183 κολυμβητές για τέσσερις ημέρες. Είναι αυτοί οι άνθρωποι να γίνουν πρεσβευτές της Σκοπέλου. Να επιστρέψουν. Να φέρουν τις οικογένειές τους. Να μιλήσουν στους φίλους τους. Να δημιουργήσουν περιεχόμενο. Να ξαναέρθουν ακόμη και όταν δεν υπάρχει αγώνας. Και, κυρίως, να δημιουργηθεί γύρω από τη διοργάνωση ένα τουριστικό προϊόν που μπορεί να πουληθεί διεθνώς.

Το γεγονός είναι η αφορμή. Το προϊόν είναι το ζητούμενο

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη παρεξήγηση. Όταν οργανώνουμε ένα διεθνές αθλητικό γεγονός, πολλές φορές θεωρούμε ότι το έργο τελείωσε όταν ολοκληρωθεί ο αγώνας. Δεν τελείωσε. Εκεί αρχίζει. Γιατί η διοργάνωση μπορεί να λειτουργήσει ως «άγκυρα» για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο. Μπορεί να συνδεθεί με πεζοπορία, ποδηλασία, καταδύσεις, ιστιοπλοΐα, wellness, γαστρονομία, πολιτισμό και φυσικά με το διεθνές brand του Mamma Mia. Τότε δεν πουλάμε απλώς έναν αγώνα. Πουλάμε Σκόπελο εκτός αιχμής.

Και αυτό είναι το μεγάλο πλεονέκτημα του αθλητικού και θεματικού τουρισμού. Δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Ο κολυμβητής μπορεί να έρθει τον Σεπτέμβριο. Ο ποδηλάτης τον Οκτώβριο. Ο πεζοπόρος τον Απρίλιο. Ο ιστιοπλόος σε μία περίοδο που ο μαζικός τουρισμός έχει ήδη αρχίσει να υποχωρεί. Το ζητούμενο, λοιπόν, είναι η Σκόπελος να μη γίνει απλώς «το νησί όπου γίνεται ένας ωραίος αγώνας», αλλά προορισμός αθλητικών, φυσιολατρικών και θεματικών εμπειριών.

Μπορεί όμως ο Δήμος να το κάνει μόνος του;

Εδώ βρίσκεται το πιο δύσκολο ερώτημα. Μήπως περιμένουμε πάρα πολλά από τον Δήμο; Μήπως θεωρούμε ότι ο Δήμος πρέπει να οργανώσει, να προβάλει, να χρηματοδοτήσει, να φιλοξενήσει και τελικά να «πουλήσει» μόνος του την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου; Δεν γίνεται. Η επιμήκυνση δεν είναι μόνο θέμα αυτοδιοίκησης. Είναι επιχειρηματικό σχέδιο.

Και εδώ χρειάζεται η ενεργός συμμετοχή του επιχειρηματικού κόσμου. Ξενοδόχοι, εστίαση, τουριστικά γραφεία, μεταφορές, σκάφη, δραστηριότητες, καταστήματα, αλλά και οι εταιρείες μεταφοράς προς το νησί πρέπει να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι. Όχι για να κάνουν άλλη μία γενική συζήτηση για την επιμήκυνση. Αλλά για να απαντήσουν σε συγκεκριμένα ερωτήματα: πόσα δωμάτια θα ανοίξουν τον Οκτώβριο; Πόσα εστιατόρια θα λειτουργούν; Πόσα πακέτα μπορούμε να πουλήσουμε; Πόσους επισκέπτες χρειαζόμαστε για να είναι βιώσιμο ένα δρομολόγιο; Ποιος θα αναλάβει το επιχειρηματικό ρίσκο;

Δεν αρκεί να έρθει ο τουρίστας. Πρέπει να μπορεί να αγοράσει τη Σκόπελο

Αυτό είναι το κλειδί. Αν ένας κολυμβητής από τη Βρετανία, τη Γερμανία, την Ολλανδία ή τη Γαλλία αποφασίσει να έρθει στη Σκόπελο, τι ακριβώς του πουλάμε; Ένα δωμάτιο; Ένα εισιτήριο για τον αγώνα; Ή ένα ολοκληρωμένο πακέτο; Θα μπορούσε να υπάρχει ένα πενθήμερο πακέτο που να περιλαμβάνει διαμονή, συμμετοχή στη διοργάνωση, μετακινήσεις, δραστηριότητες, γαστρονομία, εκδρομές και εμπειρίες στο νησί. Και το πακέτο αυτό να μπορεί να αγοραστεί ηλεκτρονικά από το εξωτερικό, με μία τιμή, μία κράτηση και μία ξεκάθαρη υπόσχεση.

Αυτό είναι τουριστικό προϊόν. Και το τουριστικό προϊόν πρέπει να έχει τιμή, ημερομηνία, διαθεσιμότητα και κανάλι πώλησης. Δεν αρκεί να λέμε ότι «η Σκόπελος έχει δυνατότητες». Οι δυνατότητες πρέπει να μετατρέπονται σε προϊόντα που αγοράζονται.

Και υπάρχει ένα ακόμη μεγάλο πρόβλημα: η πρόσβαση

Δεν μπορείς να μιλάς για επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου χωρίς να μιλάς για πρόσβαση. Ο επισκέπτης μπορεί να θέλει να έρθει, να έχει χρήματα, χρόνο και ενδιαφέρον. Αν όμως η πρόσβαση γίνει δύσκολη, ακριβή ή χρονοβόρα, το προϊόν αποδυναμώνεται. Και εδώ η εξίσωση για ένα νησί είναι πολύ δυσκολότερη από ό,τι για έναν ηπειρωτικό προορισμό.

Γι’ αυτό η επιμήκυνση χρειάζεται συντονισμό και με τις μεταφορές. Χρειάζονται δρομολόγια στις σωστές ημερομηνίες και, κυρίως, χρειάζεται να γνωρίζουμε από πριν πότε θέλουμε τον επισκέπτη. Δεν μπορείς να ζητάς από μία μεταφορική εταιρεία να κρατά μία σύνδεση ανοιχτή τον Οκτώβριο, αν κανείς δεν της εξασφαλίζει ζήτηση. Άρα το πρώτο βήμα είναι να δημιουργηθεί η ζήτηση και το δεύτερο να εξασφαλιστεί η πρόσβαση.

Τι θα μπορούσε να γίνει στην πράξη;

Πρώτον, να δημιουργηθεί ένα Skopelos Extended Season Calendar, ένα ενιαίο ημερολόγιο εκδηλώσεων από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο, με αθλητισμό, πεζοπορία, ποδηλασία, κολύμβηση, γαστρονομία, πολιτισμό και ευεξία. Δεύτερον, να δημιουργηθούν έτοιμα πακέτα από τους επαγγελματίες, όχι απλώς εκπτώσεις στα δωμάτια. Τρίτον, να υπάρξει κοινή διεθνής προβολή του νησιού και των εκδηλώσεων, ώστε ο επισκέπτης να μην αγοράζει «έναν αγώνα», αλλά μία ολοκληρωμένη εμπειρία Σκοπέλου.

Τέταρτον, να υπάρξει συμφωνία με τις επιχειρήσεις για συγκεκριμένες περιόδους λειτουργίας. Για παράδειγμα, ένας αριθμός ξενοδοχείων και εστιατορίων να δεσμεύεται ότι θα λειτουργεί έως τα τέλη Οκτωβρίου. Πέμπτον, να εξεταστούν από κοινού με τις μεταφορικές εταιρείες τα δρομολόγια και η δυνατότητα ενίσχυσης της σύνδεσης τις ημέρες των μεγάλων διοργανώσεων. Και έκτον, να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός παρακολούθησης αποτελεσμάτων: πόσοι ήρθαν, πόσες διανυκτερεύσεις δημιούργησαν, πόσα χρήματα δαπάνησαν και πόσοι επέστρεψαν.

Γιατί χωρίς μετρήσεις δεν υπάρχει στρατηγική.

Και εδώ πρέπει να πάρει θέση ο επιχειρηματικός κόσμος

Ας είμαστε ειλικρινείς. Η επιμήκυνση έχει κόστος. Ο ξενοδόχος πρέπει να ανοίξει. Το εστιατόριο πρέπει να λειτουργήσει. Ο επιχειρηματίας πρέπει να πληρώσει προσωπικό. Ο μεταφορέας πρέπει να κάνει δρομολόγια. Ο τουριστικός πράκτορας πρέπει να δημιουργήσει πακέτα. Κάποιος πρέπει να πάρει το επιχειρηματικό ρίσκο.

Άρα χρειάζεται μία νέα συμφωνία. Όχι μία ακόμη συνάντηση για φωτογραφίες και ευχές. Μία συμφωνία με αριθμούς και δεσμεύσεις. Πόσα δωμάτια ανοίγουν; Πόσες επιχειρήσεις λειτουργούν; Πόσα πακέτα δημιουργούνται; Πόσους επισκέπτες στοχεύουμε; Ποια δρομολόγια απαιτούνται; Ποιος χρηματοδοτεί την προβολή; Και ποιος αναλαμβάνει το ρίσκο αν η ζήτηση δεν είναι αυτή που περιμένουμε;

Αυτό είναι το πραγματικό επιχειρηματικό σχέδιο της επιμήκυνσης.

Η Σκόπελος δεν χρειάζεται να γίνει κάτι άλλο

Και εδώ ίσως βρίσκεται το μεγαλύτερο πλεονέκτημά της. Η Σκόπελος δεν χρειάζεται να γίνει Ρόδος, Κρήτη ή κάποιο άλλο μεγάλο τουριστικό κέντρο. Πρέπει να αξιοποιήσει αυτό που ήδη έχει: τη θάλασσα, το πράσινο, το φυσικό περιβάλλον, το Mamma Mia, τη μικρή κλίμακα, την αυθεντικότητα και την εμπειρία του νησιού.

Η διεθνής κολυμβητική διοργάνωση είναι μία εξαιρετική βάση. Αλλά πρέπει να γίνει κάτι περισσότερο από μία επιτυχημένη εκδήλωση. Πρέπει να γίνει εργαλείο τουριστικής ανάπτυξης.

Φτάνει λοιπόν αυτό;

Όχι. Και ίσως αυτό είναι το πιο χρήσιμο συμπέρασμα.

Μία διεθνής διοργάνωση με σχεδόν 200 ανθρώπους από όλο τον κόσμο είναι σπουδαία υπόθεση για ένα νησί. Αλλά δεν μπορεί μόνη της να επιμηκύνει μία τουριστική περίοδο. Μπορεί όμως να γίνει η αφετηρία.

Η αφετηρία για να συναντηθούν ο αθλητισμός, ο τουρισμός και η επιχειρηματικότητα. Για να δημιουργηθούν πακέτα. Για να ζητηθούν καλύτερες συνδέσεις. Για να ανοίξουν περισσότερες επιχειρήσεις τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο. Για να δημιουργηθεί ένα ημερολόγιο γεγονότων που θα δίνει λόγο στον επισκέπτη να έρθει όταν οι παραλίες δεν είναι πλέον γεμάτες.

Γιατί τελικά η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου δεν είναι θέμα μίας εκδήλωσης. Είναι θέμα αγοράς.

Και η αγορά δεν δημιουργείται μόνο από τον Δήμο. Δημιουργείται όταν ο επιχειρηματίας δει ότι υπάρχει πελάτης. Όταν ο ξενοδόχος δει ότι υπάρχει ζήτηση. Όταν η μεταφορική εταιρεία δει ότι υπάρχει επιβάτης. Όταν ο tour operator δει ότι υπάρχει προϊόν. Και όταν όλοι μαζί αποφασίσουν ότι ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος δεν είναι «οι μήνες μετά το καλοκαίρι», αλλά μπορούν να αποτελέσουν μέρος του καλοκαιριού.

Ίσως, λοιπόν, το πραγματικό στοίχημα για τη Σκόπελο να μην είναι πόσους κολυμβητές θα φέρει η επόμενη διοργάνωση.

Αλλά πόσους από αυτούς θα καταφέρει να κάνει επισκέπτες της Σκοπέλου και την επόμενη φορά, χωρίς να χρειάζεται να υπάρχει αγώνας.

Γιατί εκεί αρχίζει ο πραγματικός τουρισμός.

Και εκεί αρχίζει η πραγματική επιμήκυνση.

____________________

(*) Νικόλαος Σαρούκος

Προϊστάμενος Ελέγχου, Επιθεωρήσεων και Τουριστικής Ανάπτυξης Θεσσαλίας
Υπουργείο Τουρισμού / Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Θεσσαλίας