Η συζήτηση για την Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να περιορίζεται στο ποιος αποφασίζει και ποιος διαχειρίζεται. Εξίσου κρίσιμο είναι ποιος ελέγχει, με ποιον τρόπο ελέγχει και αν ελέγχει όλους με τους ίδιους κανόνες.

Η σημερινή λειτουργία των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων έχει πλέον φτάσει στα όριά της. Ένας μηχανισμός που δημιουργήθηκε για να λειτουργεί ως εγγύηση της νομιμότητας και ως σύνδεσμος του κράτους με την Αυτοδιοίκηση, σε πολλές περιπτώσεις εμφανίζει καθυστερήσεις, γραφειοκρατία, διαφορετικές ταχύτητες και μια διοικητική πρακτική που δεν πείθει πάντοτε τους Δήμους και τους πολίτες ότι εφαρμόζεται με ενιαίο και αντικειμενικό τρόπο.

Το πρόβλημα δεν είναι οι υπάλληλοι. Άλλωστε, έχει αναγνωριστεί ότι στις Αποκεντρωμένες υπηρετεί προσωπικό υψηλής κατάρτισης. 

Το πρόβλημα είναι το ίδιο το μοντέλο.

Ένα μοντέλο που επιτρέπει να αναπτύσσονται σχέσεις εξάρτησης, προσωπικές διασυνδέσεις και –σε ορισμένες περιπτώσεις– πελατειακές λογικές. Όταν ο έλεγχος της νομιμότητας δεν είναι απολύτως αντικειμενικός, ενιαίος και μετρήσιμος, τότε δημιουργείται εύλογα η αίσθηση ότι κάποιοι Δήμοι αντιμετωπίζονται διαφορετικά από κάποιους άλλους.

Και αυτό είναι θεσμικά επικίνδυνο.

Η λύση είναι μια πραγματικά ανεξάρτητη εποπτεία

Η μεταρρύθμιση που χρειάζεται η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να είναι καθαρή:

Μία ενιαία, ανεξάρτητη Αρχή Εποπτείας ΟΤΑ, στα πρότυπα της θεσμικής ανεξαρτησίας και αξιοκρατίας του ΑΣΕΠ, με θεσμική εποπτεία και πολιτική ευθύνη του καθ’ ύλην αρμόδιου Υπουργείου Εσωτερικών.

Η υπό ίδρυση Αυτοτελής Υπηρεσία Εποπτείας ΟΤΑ αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, προβλέπεται η επιλογή Γενικού Επόπτη και επτά Εποπτών Νομιμότητας, με στόχο η διαδικασία να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2026. 

Όμως δεν αρκεί να αλλάξουμε την ταμπέλα

Χρειάζεται αλλαγή φιλοσοφίας.

Η νέα εποπτεία πρέπει να στηρίζεται σε:

ενιαίους κανόνες ελέγχου για όλους τους Δήμους, αντικειμενικά και προκαθορισμένα κριτήρια, ψηφιακή παρακολούθηση όλων των διαδικασιών, συγκεκριμένα και δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα, πλήρη αιτιολόγηση των αποφάσεων, δυνατότητα ηλεκτρονικής παρακολούθησης της πορείας κάθε υπόθεσης, αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών και κυρίως απόλυτη διαφάνεια.Η ψηφιοποίηση και η τυποποίηση των διαδικασιών, που ήδη τίθενται ως προτεραιότητες, μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για αυτή τη μεγάλη θεσμική αλλαγή. 

Λιγότερο κράτος, καλύτερο κράτος

Η δημιουργία μιας νέας δομής δεν πρέπει να σημαίνει περισσότερες δαπάνες και περισσότερη γραφειοκρατία.

Αντίθετα.

Η κατάργηση επικαλύψεων, η ενοποίηση διαδικασιών, η ψηφιοποίηση και η αξιοποίηση του υπάρχοντος εξειδικευμένου προσωπικού μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική εξοικονόμηση δημόσιων πόρων.

Το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργήσουμε έναν ακόμη κρατικό μηχανισμό.

Είναι να δημιουργήσουμε έναν καλύτερο μηχανισμό.

Έναν μηχανισμό που θα ελέγχει γρήγορα, αντικειμενικά και ισότιμα.

Γιατί ο Δήμαρχος ενός μεγάλου Δήμου και ο Δήμαρχος ενός μικρού νησιωτικού Δήμου πρέπει να γνωρίζουν ότι απέναντί τους υπάρχει ακριβώς ο ίδιος κανόνας.

Όχι διαφορετικές ερμηνείες.

Όχι διαφορετικές ταχύτητες.

Όχι διαφορετικές αντιμετωπίσεις.

Η Αυτοδιοίκηση χρειάζεται εμπιστοσύνη

Η ισχυρή Αυτοδιοίκηση δεν φοβάται τον έλεγχο.

Τον ζητά.

Γιατί ο σωστός έλεγχος προστατεύει και τον Δήμο και τον αιρετό και τον υπάλληλο και τελικά τον πολίτη.

Η νέα εποπτεία πρέπει, λοιπόν, να γίνει εγγυητής της νομιμότητας και όχι μέρος της γραφειοκρατίας.

Να λειτουργεί χωρίς κομματικές, προσωπικές ή πελατειακές εξαρτήσεις.

Να κρίνει τις αποφάσεις και όχι τους ανθρώπους.

Να εφαρμόζει τον ίδιο νόμο παντού.

Και να λογοδοτεί για τον τρόπο με τον οποίο ασκεί την εποπτεία της.

Η μεγάλη μεταρρύθμιση της Αυτοδιοίκησης δεν είναι μόνο να δώσουμε περισσότερες αρμοδιότητες στους Δήμους.

Είναι να διασφαλίσουμε ότι όλοι οι Δήμοι θα λειτουργούν μέσα σε ένα σύστημα διαφάνειας, ισονομίας, ταχύτητας και αντικειμενικού ελέγχου.

Αυτό σημαίνει σύγχρονο κράτος.

Λιγότερη πελατειακή λογική.

Λιγότερη γραφειοκρατία.

Λιγότερο κόστος.

Περισσότερη διαφάνεια.

Περισσότερη ισονομία.

Περισσότερη Αυτοδιοίκηση.