Η συζήτηση για τη νέα μαρίνα της Σκιάθου αποκτά ενδιαφέρον.

Αυτό που συμβαίνει τις τελευταίες ημέρες ίσως αποδεικνύει καλύτερα από οτιδήποτε άλλο γιατί τέτοιες συζητήσεις πρέπει να ανοίγουν εγκαίρως.

Μέσα σε λίγες ημέρες διατυπώθηκαν δημόσια διαφορετικές προσεγγίσεις από ανθρώπους που γνωρίζουν, ο καθένας από τη δική του πλευρά, το αντικείμενο.

Τελευταίος στη συζήτηση ο Άκης Τσαρούχης, ο οποίος είναι και Πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Σκιάθου. Μίλησε στο άρθρο του από την οπτική ενός ανθρώπου που γνωρίζει το yachting από μέσα, υπερασπίστηκε τη δημιουργία της μαρίνας στη συγκεκριμένη περιοχή, ανοίγοντας όμως ταυτόχρονα μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση, ακόμη και για τη μελλοντική μεταφορά άλλων λιμενικών λειτουργιών εκτός του σημερινού λιμένα.

Σε ό,τι αφορά στο yachting, στις μαρίνες και στον θαλάσσιο τουρισμό, αντικειμενικά νομίζω ότι αναγνωρίζουμε όλοι στον Άκη γνώση και εμπειρία, καθώς επί πολλά χρόνια ασχολείται επαγγελματικά με το yachting, με τις μαρίνες και με τους ιστιοπλοϊκούς αγώνες και διαθέτει εικόνα όχι μόνο της ελληνικής αλλά και της διεθνούς πραγματικότητας.

Ομολογώ μόνο ότι με ξενίζει λίγο η τόσο εμφατική επίκληση αυτής της αυθεντίας μέσα στο ίδιο το άρθρο. Όχι επειδή την αμφισβητώ. Αλλά επειδή ακριβώς πιστεύω ότι σε τόσο σύνθετα ζητήματα καμία αυθεντία δεν αρκεί από μόνη της.

Θέλω επίσης να πιστώσω στον αγαπητό Άκη κάτι ακόμη. Από την αρχή του άρθρου του φροντίζει να διευκρινίσει ότι εκφράζει προσωπικές απόψεις και ότι δεν γράφει με την ιδιότητα του Προέδρου της Ένωσης Ξενοδόχων Σκιάθου ούτε εκπροσωπεί με το συγκεκριμένο κείμενο τις θέσεις της.

Και πολύ σωστά το κάνει. Έστω κι αν στη συνέχεια η διαχωριστική αυτή γραμμή γίνεται κάπως λεπτότερη, καθώς ο ίδιος επικαλείται δράσεις, πρωτοβουλίες και πεπραγμένα της Ένωσης Ξενοδόχων για να υποστηρίξει ορισμένα από τα επιχειρήματά του.

Κατά έναν ενδιαφέροντα τρόπο, αυτό επιβεβαιώνει ακριβώς μία από τις ιδιαιτερότητες των μικρών τοπικών κοινωνιών, ότι οι ιδιότητες δύσκολα διαχωρίζονται απολύτως μεταξύ τους.

Ο επαγγελματίας είναι ταυτόχρονα πολίτης. Ο επιχειρηματίας μπορεί ταυτόχρονα να εκπροσωπεί έναν συλλογικό φορέα. Ο αιρετός είναι ταυτόχρονα κάτοικος, επαγγελματίας και μέλος ενός πυκνού δικτύου κοινωνικών σχέσεων.

Γι` αυτό ακριβώς χρειάζεται ιδιαίτερη καθαρότητα ανάμεσα στην προσωπική άποψη και στη θεσμική εκπροσώπηση. Ίσως λοιπόν έφτασε η στιγμή οι προσωπικές παρεμβάσεις να συναντήσουν και τις θεσμικές. Των συλλόγων, φορέων, σωματείων και θεσμικών παραγόντων. Επιτέλους, μέσα από μια σοβαρή δημόσια διαβούλευση.

Υπάρχουν και άλλες γνώσεις στο ίδιο τραπέζι

Έχω τονίσει ότι δεν είμαι μηχανικός για να κρίνω τα κατασκευαστικά τεχνικά σημεία της μαρίνας. Δεν είμαι και ειδικός στο yachting για να κρίνω τις θέσεις του Άκη γύρω από αυτό.

Γνωρίζω όμως πράγματα γύρω από τη λειτουργία των δήμων και τον τρόπο με τον οποίο δρουν και αναπτύσσονται, την ανάδειξη τοπικών πόρων, τις διαδικασίες στρατηγικού και επιχειρησιακού σχεδιασμού. Είναι ένα αντικείμενο με το οποίο ασχολούμαι επαγγελματικά.

Και αυτή η εμπειρία μού έχει διδάξει κάτι που θεωρώ κρίσιμο στη συγκεκριμένη συζήτηση. Ότι ένας μικρός νησιωτικός δήμος δεν είναι απλώς ένας μεγάλος δήμος σε μικρότερη κλίμακα.

Είναι ένα ιδιαίτερο και διαφορετικό κοινωνικό, οικονομικό και διοικητικό οικοσύστημα. Οι προσωπικές, επαγγελματικές και πολιτικές σχέσεις διασταυρώνονται συνεχώς. Οι οικονομικές δραστηριότητες είναι περισσότερο αλληλεξαρτώμενες. Ο διαθέσιμος χώρος είναι πολύ περιορισμένος. Οι φυσικοί πόροι είναι – περισσότερο – πεπερασμένοι. Άρα μια μεγάλη χωρική ή οικονομική επιλογή που τυχόν αποδειχθεί λανθασμένη είναι πολύ δυσκολότερο να διορθωθεί.

Στη Σκιάθο, το λιμάνι και το παραλιακό μέτωπο δεν είναι απλώς μια ακόμη περιοχή του Δήμου. Είναι οργανικό κομμάτι της οικονομικής, κοινωνικής και τελικά της ίδιας της καθημερινής ζωής του νησιού. Γι` αυτό και μια απόφαση που μπορεί να επηρεάσει για πάντα τη λειτουργία τους απαιτεί διαφορετική διαδικασία από μια συνηθισμένη διοικητική απόφαση.

Και ακριβώς επειδή εμπλέκονται τόσες ειδικότητες και τόσες διαφορετικές παράμετροι, καμία γνώμη, όσο κι αν προέρχεται από κάποιον που πραγματικά αποτελεί αυθεντία στο δικό του πεδίο, δεν αρκεί από μόνη της. Πολύ περισσότερο, δεν χρειάζεται να διατυπώνεται με τέτοια απολυτότητα ώστε τελικά να δημιουργεί ίσως περισσότερες αντιδράσεις από όσες λύνει.

Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι η σημερινή Σκιάθος δεν είναι πια η Σκιάθος περασμένων δεκαετιών. Είναι μια κοινωνία με υψηλό πλέον επίπεδο μόρφωσης, με ανθρώπους εκπαιδευμένους, πολυταξιδεμένους, με επαγγελματικές και προσωπικές εμπειρίες από κάθε γωνιά του κόσμου.

Ευτυχώς, έχουν περάσει οι εποχές κατά τις οποίες σε μια μικρή κοινωνία ο παπάς, ο δάσκαλος κι ο δήμαρχος θεωρούνταν περίπου εξ ορισμού οι φορείς της αδιαμφισβήτητης αλήθειας.

Η αμφισβήτηση άλλωστε δεν έβλαψε ποτέ τη δημοκρατία. Όταν είναι τεκμηριωμένη, την κάνει καλύτερη.

Κανένας λοιπόν μηχανικός, οικονομολόγος, yachtsman, επιχειρηματίας ή δήμαρχος, δεν μπορεί να είναι αυθεντία σε όλα όσα απαιτούνται ώστε να απαντήσει μόνος του στο ερώτημα τι μαρίνα χρειάζεται η Σκιάθος και πώς πρέπει να γίνει.

Η εποχή των «πεφωτισμένων ηγετών» έχει τελειώσει

Εδώ βρίσκεται ίσως η βασικότερη πολιτική μου θέση.

Δεν πιστεύω ότι αποφάσεις τέτοιου μεγέθους μπορούν να αφήνονται στη σκέψη, στις προσωπικές επιλογές ή στις σχέσεις οποιουδήποτε «πεφωτισμένου ηγέτη», όσο ικανός, καλοπροαίρετος ή διορατικός και αν θεωρείται.

Για τον απλό λόγο ότι η εποχή των «πεφωτισμένων ηγετών» έχει τελειώσει.

Τα σύνθετα προβλήματα των σύγχρονων κοινωνιών δεν αντιμετωπίζονται πλέον από έναν άνθρωπο που υποτίθεται ότι γνωρίζει καλύτερα από όλους τους άλλους τι χρειάζεται ο τόπος του. Αντιμετωπίζονται από ομάδες και συνέργειες. Από ανθρώπους διαφορετικών ειδικοτήτων και εμπειριών, που μπορούν να συνδυάσουν γνώσεις, δεξιότητες και διαφορετικές οπτικές προκειμένου να προσεγγίσουν όσο γίνεται καλύτερα ένα σύνθετο πρόβλημα.

Κανένας δήμαρχος δεν μπορεί να γνωρίζει ταυτόχρονα λιμενικά έργα, yachting, πολεοδομία, περιβάλλον, τουριστική οικονομία, κοινωνιολογία, επιχειρησιακή στρατηγική, κυκλοφοριακό σχεδιασμό, χρηματοοικονομικά και επενδυτικά μοντέλα.

Προσωπικά πιστεύω στην αρχή ότι ο σύγχρονος δήμαρχος δεν χρειάζεται να γνωρίζει τα πάντα. Χρειάζεται να γνωρίζει ποιους πρέπει να αξιοποιήσει και, προπάντων, πώς να ακούσει όλους. Όλους όμως…

Όσο μεγαλύτερη, ακριβότερη και περισσότερο μη αναστρέψιμη είναι μια απόφαση, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά αυτή η αρχή.

Μια μαρίνα που μπορεί να αλλάξει το λιμάνι, το παραλιακό μέτωπο, τις μετακινήσεις, την οικονομική δραστηριότητα και τελικά την ίδια τη φυσιογνωμία της Σκιάθου, ίσως για πάντα, δεν μπορεί να αποτελεί προϊόν της προσωπικής αντίληψης ενός δημάρχου.

Ούτε του σημερινού ούτε του επόμενου μετά τη λήξη της πενταετίας αυτής.

Αυτή η απόφαση πρέπει να αποτελεί προϊόν σχεδιασμού, γνώσης, συνεργασίας και της μεγαλύτερης δυνατής κοινωνικής σύγκλισης.

Και πάλι επικαλούμενος τη δική μου επαγγελματική εμπειρία, η σύγκλιση μεταξύ μιας τοπικής κοινωνίας και της δημοτικής της ηγεσίας δεν είναι πλέον μια αφηρημένη πολιτική έννοια. Είναι ένα μετρήσιμο στοιχείο που καταγράφεται, διερευνάται και αξιολογείται, και αποτελεί εξαιρετικά κρίσιμο παράγοντα για την ανάπτυξη και πορεία ενός τόπου.

Πρόσφατα, μάλιστα, στο πλαίσιο της συνεργασίας μου για τον στρατηγικό σχεδιασμό του Δήμου Σκοπέλου, είχα την ευκαιρία να εξετάσω σχετικά δεδομένα και να κάνω ορισμένες συγκρίσεις και με τη Σκιάθο. Ας μην ανοίξω αυτή τη συζήτηση εδώ. Μπορεί να μην είναι ευχάριστη...

Αντιπροσωπευτική δημοκρατία; Απολύτως

Υποστηρίζω κι εγώ θερμότατα την αντιπροσωπευτική δημοκρατία και το δικαίωμα των εκλεγμένων δημοτικών αρχών να αποφασίζουν.

Δεν πιστεύω σε μια Τοπική Αυτοδιοίκηση όπου κάθε απόφαση μετατρέπεται σε τοπικό δημοψήφισμα και όπου ο αιρετός, φοβούμενος το πολιτικό κόστος, μεταβιβάζει την ευθύνη της απόφασης σε επιτροπές, συλλόγους ή συνελεύσεις πολιτών.

Αυτό δεν είναι απαραίτητα περισσότερη δημοκρατία. Μπορεί μάλιστα να είναι απλώς υπεκφυγή από την πολιτική ευθύνη.

Πρέπει όμως να γίνει αντιληπτό ότι δεν είναι όλες οι αποφάσεις ίδιες.

Άλλο η διαχείριση της καθημερινότητας ενός Δήμου και άλλο μια επιλογή που μπορεί να αλλάξει για πάντα το συνολικό πρόσωπο και την κοινωνική και οικονομική δομή ενός μικρού νησιού. Όσο δυσκολότερα αναστρέψιμη είναι μια απόφαση, τόσο υψηλότερη πρέπει να είναι η ποιότητα της διαδικασίας που προηγείται αυτής.

Διαβούλευση δεν σημαίνει συναπόφαση

Η διαβούλευση δεν καταργεί την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, ούτε σημαίνει ότι αποφασίζουν όλοι. Δεν σημαίνει δημοψήφισμα. Δεν σημαίνει ότι ένας σύλλογος, μια επαγγελματική ομάδα ή εκατό πολίτες αποκτούν δικαίωμα βέτο. Και ασφαλώς δεν σημαίνει ότι ο Δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο απαλλάσσονται από την πολιτική ευθύνη.

Όμως, η κάλπη δίνει στη Δημοτική Αρχή την εντολή να αποφασίζει. Δεν της δίνει τεκμήριο παντογνωσίας.

Επιπλέον η διαβούλευση, όταν γίνεται σωστά, δεν προστατεύει μόνο την κοινωνία από μια ενδεχομένως λανθασμένη απόφαση. Προστατεύει κι αυτόν που αποφασίζει. Και μπορεί να προσφέρει στον Δήμαρχο και στη Δημοτική Αρχή κάτι πολύ σημαντικότερο από την τυπική νομιμότητα μιας απόφασης. Την πολιτική και, θα έλεγα, την ηθική της νομιμοποίηση. Τους θωρακίζει απέναντι στην κακόβουλη κριτική, την προπαγάνδα και την καχυποψία που σχεδόν αναπόφευκτα γεννούν οι μεγάλες επενδύσεις. Όταν η πληροφόρηση είναι ελλιπής, πολύ εύκολα τα ερωτήματα μετατρέπονται σε φήμες, οι φήμες σε υποψίες και οι υποψίες σε κατηγορίες.

Μαρίνα αυθεντιών ή αυθεντική μαρίνα;

Κάπως έτσι επιστρέφω στον τίτλο.

Ναι, χρειαζόμαστε τις αυθεντίες. Χρειαζόμαστε ανθρώπους που γνωρίζουν πραγματικά το yachting. Χρειαζόμαστε μηχανικούς που γνωρίζουν τα λιμενικά έργα, πολεοδόμους, περιβαλλοντολόγους, οικονομολόγους, ανθρώπους του τουρισμού, επαγγελματίες. Χρειαζόμαστε τους οργανωμένους φορείς του νησιού. Και χρειαζόμαστε ασφαλώς τη γνώση των ανθρώπων που ζουν καθημερινά αυτόν τον τόπο.

Αυτό που δεν χρειαζόμαστε είναι μία αυθεντία που θα υποκαταστήσει όλες τις υπόλοιπες, θα επιβάλει μία άποψη ή θα θεωρήσει ότι ένας και μόνο άνθρωπος μπορεί να αποφασίσει τι και πώς πρέπει να γίνει με τη μαρίνα. Ακόμη κι αν αυτός ο ένας άνθρωπος είναι ο εκλεγμένος Δήμαρχος.

Η Σκιάθος δεν χρειάζεται μια μαρίνα ειπωμένη ή σχεδιασμένη από μία αυθεντία. Χρειάζεται μια μαρίνα που θα προκύψει από τη σύνθεση της γνώσης, της εμπειρίας, των πραγματικών αναγκών του τόπου και της δημοκρατικά εκλεγμένης ηγεσίας του.

Πρωτίστως για το καλό και το όφελος των κατοίκων του νησιού!

Με μια κοινωνία που δεν θα παρακολουθεί από την εξέδρα, αλλά θα γνωρίζει, θα συμμετέχει και θα έχει λόγο όσο ακόμη υπάρχει χρόνος να αλλάξουν πράγματα. Έτσι θα ετοιμαστεί καλύτερα και γρηγορότερα και η ίδια για την αλλαγή.

Και με μια Δημοτική Αρχή που στο τέλος θα έχει και το δικαίωμα και ολόκληρη την ευθύνη να αποφασίσει.

Όχι λοιπόν σε μια μαρίνα των αυθεντιών.

Ναι σε μια αυθεντική μαρίνα της Σκιάθου.