Για μια ακόμα φορά έχει ανοίξει η κουβέντα για τη μαρίνα στο νησί. Παρακολουθώ διάφορες απόψεις τόσο στη δημόσια σφαίρα όσο και ιδιωτικά. Πολλές έχουν ενδιαφέρον. Θετικό είναι επίσης ότι πολλοί φίλοι μπαίνουν στο κόπο να γράψουν αλλά το κυριότερο και να σκεφτούν δημιουργικά για το θέμα. 

Έχοντας ζήσει για αρκετές μέρες μαρίνες σε όλες τις ηπείρους, περισσότερες ίσως ακόμα και από τον μηχανικό που τελικά θα αναλάβει το έργο και σίγουρα περισσότερες από τον μέσο αναγνώστη του Skiathos life, θα ήθελα να μοιραστώ κάποιες σκέψεις για το θέμα.

Να σημειώσω εδώ ότι οι απόψεις αυτές δεν εκφράζουν την Ένωση Ξενοδόχων που τυχαίνει να εκπροσωπώ. Η λειτουργία της μαρίνας ή όχι είναι κάτι που αναβαθμίζει το τουριστικό προϊόν του τόπου και προσελκύει ένα καλό κοινό. Συνάδελφοι που έχουν ξενοδοχεία κοντά στη μαρίνα μπορεί να ωφεληθούν περισσότερο σε τζίρο ή και να στεναχωρηθούν γιατί θα αλλάξει η θέα μπροστά στις μονάδες τους. Συνάδελφοι σε άλλα μέρη του νησιού να στεναχωρηθούν που δεν θα γίνει η μαρίνα κοντά τους. Συνεπώς για κανένα λόγο τα παρακάτω δε θα μπορούσαν να εκφράζουν στο σύνολο την Ένωση. Αν της ζητηθεί, προφανώς θα τοποθετηθεί, βάση διαδικασίας.

Τα παρακάτω, εκφράζουν σε ένα βαθμό κάποιον που τρέχει μια επιχείρηση στο νησί, σε ένα βαθμό κάποιον που είναι δημότης του νησιού αλλά κυρίως κάποιον που από 6 χρονών είναι σχεδόν καθημερινά στη θάλασσα.

Δεν είχα γεννηθεί όταν φτιάχτηκε το αεροδρόμιο στο νησί. Υποπτεύομαι ότι πολλές από τις απόψεις που ακούγονται σήμερα για τη μαρίνα θα ακουγόταν και τότε για το αεροδρόμιο.  Μάλιστα κάποια από τις απόψεις προτρέπει την επιστροφή στα 70s και το πόσο καλά ζούσαν όλοι τότε. Δεν εξηγεί βέβαια το πως σήμερα θα καταφέρνουμε σαν νησί να πληρώνουμε τους λογαριασμούς χωρίς τον τουρισμό και τις υποδομές του. Με βρίσκει σύμφωνο όμως, στο ότι πρέπει σιγά σιγά η οικονομία του νησιού να ξεκινήσει να χτίζεται και από άλλες δραστηριότητες που δεν σχετίζονται με τον τουρισμό. Μόνο έτσι σε κάποια κακή μελλοντική στιγμή θα είναι βιώσιμη.

Καλό είναι να δούμε λοιπόν αρχικά ποιο είναι το γήπεδο στο οποίο πάμε να παίξουμε:

• Δεν υπάρχει οργανωμένη άλλη μαρίνα στις Σποράδες και οι κοντινότερες οργανωμένες είναι σε Χαλκιδική και Λαύριο… Αν κανείς βάλει στο κάδρο ότι έχουμε αεροδρόμιο, διαφαίνεται ότι επιχειρηματικά η ιδέα είναι πολύ καλή και ότι θα έχει ενδιαφέρον. Στη χώρα μας λείπουν γενικά ναυτικές υποδομές οπότε οποιαδήποτε νέα υποδομή θα βοηθήσει τον ναυτικό τουρισμό, πιθανώς τον ναυταθλητισμό και θα βοηθήσει στην ασφάλεια στη θάλασσα.
• Οι μαρίνες πρέπει να δίνουν άμεση πρόσβαση στον επισκέπτη στην αγορά και τις υπηρεσίες, εκτός αν μιλάμε για πολύ μεγάλες εγκαταστάσεις που δεν χωρούν σε μέρη όπως το νησί μας που έχουν δικές τους υπηρεσίες και αγορά. Συνεπώς η επιλογή της θέσης της μαρίνας είναι η μοναδική λογική.
• Η μαρίνα από μόνη της θα συμβάλει στην τοπική οικονομία και θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας οι οποίες για πρώτη φορά θα είναι -εν μέρει- αποστασιοποιημένες από τουριστική δραστηριότητα. Δύτες, πλαστικατζήδες, μηχανικοί, ιστιοράπτες, κ.α. είναι μόνο κάποια από τα επαγγέλματα που λόγω μιας μαρίνας αποκτούν αντικείμενο και δεν σχετίζεται η ζήτηση των επαγγελμάτων αυτών με τη τουριστική κίνηση ή την απώλεια αυτής.
• Οι επισκέπτες που φτάνουν κάπου με σκάφος αποδεδειγμένα τονώνουν την τοπική αγορά, εστίαση και τις υπηρεσίες. Σε κάποιες λίγες περιπτώσεις και τις επιχειρήσεις φιλοξενίας. Αυτή τη στιγμή το yachting φοβάται τη Σκιάθο και την αποφεύγει γιατί γνωρίζει ότι δεν θα έχει κάπου να δέσει. Συνεχώς γράφονται σχετικές αναφορές σε όλα τα forum. Συνεπώς χάνεται τζίρος από το νησί.
• Το yachtingστην χώρα μας έχει μεγαλύτερο ρυθμό αύξησης από άλλες μορφές τουρισμού. Συνεπώς αν πρέπει σαν τόπος να «πιάσουμε το κύμα» που γεννάται, ο χρόνος είναι σωστός. Αν το καθυστερήσουμε, υπάρχει το ρίσκο να φτιαχτεί αλλού μαρίνα που να εξυπηρετεί τον άξονα βορράς-νότος στο βόρειο Αιγαίο και μετά απλά να μαζεύουμε ότι δεν χωράει εκεί…
• Οι μοντέρνες μαρίνες φτιάχνονται με τέτοιο τρόπο και προδιαγραφή που δεν έχουν κάποια όχληση στο περιβάλλον, τις ποσειδωνίες, κλπ. Προφανώς και στη παραχώρηση χρειάζεται να γίνει μέριμνα ώστε όλα αυτά να περιγραφούν επαρκώς και μετά να ελεγχθούν ότι υλοποιήθηκαν. Εξίσου προφανώς, οι μαρίνες δεν είναι αόρατες. Είναι μια υποδομή που θα αλλάξει την οπτική του χώρου και επειδή ο συγκεκριμένος χώρος είναι ο χώρος που κάποιος πρωτοαντικρίζει φτάνοντας σε κάποιον τόπο, καλό είναι να μελετηθεί καλά. Σε γενικές γραμμές πάντως οι μαρίνες είναι τόποι που είναι βασικοί πόλοι έλξης κοινού για άθληση, αναψυχή, αγορές (αν έχουν καταστήματα), εστίαση, κλπ.

Στον αντίποδα, το επιχειρηματικό μοντέλο της μαρίνας θεωρώ ότι θα έχει από τη πρώτη μέρα πρόβλημα λόγω της συνύπαρξης του εμπορικού λιμένα με αυτή.

Είναι αδιανόητο να ζητείται σε κάποιον να πληρώνει τιμές μαρίνας και όχι λιμενικού ταμείου και να δένει σε τόσο κοντινή απόσταση το καράβι το οποίο φέρνει απόνερα, καυσαέρια αλλά κυρίως θόρυβο. Θόρυβο όχι μόνο από το ίδιο αλλά κυρίως από την φόρτωση και εκφόρτωση ΙΧ και φορτηγών….τα οποία θα περνούν (η και θα σταθμεύουν) δίπλα από εκεί που ο άλλος έχει δέσει και προσπαθεί να κάνει διακοπές. Τα παράπονα σύντομα θα στοιβαχτούν στον διαχειριστή της μαρίνας.

Η κακή εμπειρία στο χώρο του yachting διαμοιράζεται αστραπιαία μεταξύ των κυβερνητών και έτσι σύντομα θα δει και τους τζίρους της η μαρίνα να μην ανταποκρίνονται στο business plan. Εξίσου σύντομα ο ανάδοχος θα πρέπει να αντιδράσει. Είτε κόβοντας υπηρεσίες, είτε κόβοντας συντήρηση, είτε ζητώντας εκπτώσεις. Και θα τα καταφέρει όλα σε βάρος προφανώς της Σκιάθου. Βιώσιμη λύση θεωρώ ότι είναι μαζί με την κατασκευή της μαρίνας να γίνει η μεταφορά του εμπορικού λιμένα αλλού.

Το που αλλού, αν κρίνουμε από άλλα νησιά που έχει πετύχει το μοντέλο, θα πρέπει να είναι εκτός χωριού και με καλή πρόσβαση στο οδικό δίκτυο. Το «που» επίσης δεν αφορά αυτό το κείμενο. Όμως αλλού.

Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να αναφέρω και το εξής: Το νησί έχει εκλεγμένο δημοτικό συμβούλιο και διοικείται από αυτό. Υπάρχει η διοικούσα παράταξη και η αντιπολίτευση που για κάποια χρόνια διοικούν και θα κριθούν από όσους ψηφίζουμε στη Σκιάθο όταν έρθει η ώρα, για τα καλά και τα κακά που έχουν κάνει και για τον τρόπο που έχουν διαχειριστεί καταστάσεις. Για κάποιο λόγο έχει περάσει τοπικά ότι για οτιδήποτε πάει να γίνει, πρέπει αυτό να περνάει από διαβούλευση και ο καθένας να λέει την άποψή του.

Σου έχω νέα: Αυτό γίνεται ΑΝ γουστάρει η δημοτική αρχή. Και ακόμα και ΑΝ γουστάρει δε σημαίνει ότι θα πρέπει να λάβει υπόψη τα όσα θα ακουστούν. Αν η μαρίνα ήταν στις προγραμματικές δηλώσεις της παράταξης που ψηφίστηκε τότε ορθώς μπήκε στο κάδρο. Αλλά ακόμα και αν δεν ήταν ρητά γραμμένη κάπου, η κάθε αρχή που ψηφίζεται (σε δήμο, κράτος, Ευρώπη, κλπ) έχει ανακοινωμένους κάποιους άξονες και κάποιο σκεπτικό. Και για αυτό επιλέγεται ή όχι.

Στη Σκιάθο μας, πολλοί αυτοτοποθετούνται τοποτηρητές, γνώστες των προτεραιοτήτων αλλά και του πως πρέπει να υλοποιηθεί το οτιδήποτε. Αν αυτό το οποίο γίνει είναι διαφορετικό από τη δική τους άποψη ή γίνει με άλλη προτεραιότητα αυτομάτως γίνεται κατακριτέο. Όταν προτείναμε σαν Ένωση Ξενοδόχων «μοντέλο Ελβετίας» για το πως θα αποφασίζεται η εξαίρεση στην κανονιστική των οικοδομικών εργασιών όλοι είπαν ότι «αυτά δεν γίνονται εδώ». Και όμως διαφαίνεται ότι για κάθε άλλο θέμα θέλουν όλοι συναπόφαση και συγκυβέρνηση που είναι ακριβώς το «μοντέλο Ελβετίας». Να…αποφασίσουμε τι τελικά θέλουμε, και εγώ μέσα….

Το ότι για το συγκεκριμένο θέμα επέλεξα να εκφράσω τη γνώμη μου, το κάνω μετά από πολλούς, και γιατί είναι ένα θέμα γύρω από το οποίο με κόπο έχω μαζέψει επαρκή εμπειρία. Αν με δείτε να εκφράζω άποψη δημόσια για το πως θα μαζεύονται τα σκουπίδια ή γενικότερα επι παντός επιστητού, όσοι με έχετε φίλο στα social διαγράψτε με. Κόψτε μου τη καλημέρα και κυρίως πάρτε μου το εκλογικό βιβλιάριο. Όχι γιατί θα έχω άποψη. Όλοι έχουμε και πρέπει να έχουμε. Γιατί θα την εκφράζω δημόσια χωρίς να έχω είτε όλη την εικόνα, είτε απλά τη γνώση για το θέμα.

Κλείνοντας αυτή τη παρένθεση, και μέχρι να βρεθούμε με μαρίνα, ή και όχι, διαβάζοντας κάθε δημόσια τοποθέτηση ανακάλυψα κάτι ιδιαίτερα ανησυχητικό: Κανείς από τους «τοποτηρητές» δεν αναφέρει το παραμικρό για την τρέχουσα κατάσταση του λιμανιού. Ενός λιμανιού που αποτελεί τον βασικό και κύριο περίπατο κατοίκων και επισκεπτών. Ενός περίπατου που σίγουρα δεν αναβαθμίζει ούτε την εικόνα του νησιού, ούτε το τουριστικό προϊόν που προσφέρουμε, ούτε τη γειτονιά, ούτε τις επιχειρήσεις εστίασης στο παραλιακό μέτωπο, ούτε την εμπειρία που θα μεταφέρει κάποιος γυρνώντας πίσω στη χώρα του.

18/8/26 νωρίς το βράδυ έπινα ποτό και χάζευα όπως πολλοί ένα mega yacht που είχε δέσει μπροστά στο μνημείο Κατσώνη. Επειδή το συγκεκριμένο το διαχειρίζεται μια φίλη μου, γνωρίζω ότι ο ναυλωτής του θα πλήρωνε 350.000 για την εβδομάδα + πετρέλαια, + προμήθειες, + tips. Θα πλήρωνε σίγουρα πάνω από 400.000 στην εβδομάδα του. Ίσως να είναι ο πελάτης που κάποιοι άλλοι που γκρινιάζουν συχνά πυκνά για την ποιότητα των επισκεπτών που έχουμε, θα ήθελαν να είχαν στο νησί. Όπως και τους φίλους του… (Για το αρχείο η ποιότητα των επισκεπτών είναι επίσης ξεχωριστή κουβέντα και αφορά τον «προορισμό Ελλάδα» και τη διαχείριση που κεντρικά γίνεται και όχι τον «προορισμό Σκιάθο».) Για να μπορέσεις να έχεις όλη την εικόνα, μπροστά στο μνημείο του Κατσώνη βρισκόταν πληθώρα κόσμου που φωτογραφιζόταν μπροστά στο εντυπωσιακό σκάφος και γενικά το χάζευαν.

Την ώρα εκείνη, γυρίζει ένα ημερόπλοιο με τη μουσική στο τέρμα και προφανώς μεθυσμένους επιβάτες να χορεύουν. Αν κατάλαβα καλά είχε ή φωτορυθμικά ή απλά έντονο φωτισμό. Κατά τον κατάπλου, αν είδα καλά, κάποιος «ακροβάτης» από το τσίρκο που όλοι μας γυρίσαμε και κοιτούσαμε, βούτηξε στη θάλασσα. Στη παραλία για όσο αποβίβαζε γινόταν χαμός…  Η σκέψη μου ήταν όλη αυτή την ώρα στον πελάτη του mega yacht που δε νομίζω να επιλέξει και πάλι να δέσει εκεί… Όπου το «εκεί» για όσους ακόμα δεν έχουν ταυτιστεί, είναι το νησί μας.

Γυρνώντας στον περίπατο, δεν υπάρχει απόγευμα που να μην είναι γεμάτος με ομπρέλες και κόσμο που παζαρεύει τις εκδρομές. Δεν υπάρχει απόγευμα που μετά τον κατάπλου των εκδρομικών να μην μυρίζει πετρέλαιο. Και προφανώς δεν υπάρχει απόγευμα που ο περίπατος να μην είναι γεμάτος ταμπέλες. Ακόμα και αυτός που κάθεται στα καταστήματα εστίασης της παραλίας -και δεν βλέπει θάλασσα- έχετε αναρωτηθεί τι βλέπει; Έχει τόσο πολύ συνηθίσει το μάτι όλων ώστε να μην μας χαλάει το θέαμα αυτό;

Τι θα αναβάθμιζε την εικόνα; Να ήταν όλη η παραλία με παραδοσιακά καλοδιατηρημένα σκαριά και όλοι να φωτογραφίζονται μπροστά τους. Θα μου πει κάποιος ότι πριν μερικά χρόνια τα σπάσαμε για την επιδότηση…

Τι επίσης θα αναβάθμιζε την εικόνα; Να έδεναν εκεί όλα τα mega yachts σαν αυτό που περιγράφω παραπάνω. Και να έχει ο περιπατητής την αίσθηση ότι βρίσκεται στη μαρίνα του St. Tropez και να μη σταματάει να ανεβάζει στο Instagram. Ξέρετε: Αυτό που θα το δουν οι φίλοι του πίσω στη χώρα του και θα θέλουν να έρθουν χωρίς να πληρώσουμε κάτι σε κάποιον…

Ποια σκάφη; Αυτά που επιμελώς κρύβουμε πίσω από το Σίφερι. Και τα αφήνουμε αρόδου. Που έρχονται στη Σκιάθο αλλά δεν δένουν. Και που δεν μένουν μέρες γιατί δεν δένουν. Και που πάνω σε αυτά είναι αντίστοιχοι πελάτες… που πρέπει να βγαίνουν έξω με το dinghy γιατί δεν έχουν να δέσουν. Πρακτικά πρέπει να είμαστε τα μόνα μπουζούκια που κρύβουμε τα ακριβά αμάξια κάπου πίσω και αφήνουμε μπροστά τα δεύτερα…

Στα περισσότερα μέρη, όπως π.χ. και στη Σαντορίνη, τα εκδρομικά βρίσκονται αρόδου. Οι θέσεις είναι για τα διερχόμενα που δημιουργούν τζίρο στον τόπο και φέρνουν επιπλέον επισκέπτες. Οι εκδρομές πωλούνται νοικοκυρεμένα από γραφεία που έχουν οι εταιρίες σε κεντρικά σημεία, από πράκτορες, από ξενοδοχεία, κλπ και λειτουργούν με μεγάλες πληρότητες. Έχει οριστεί συγκεκριμένος χώρος που έρχονται με τάξη, επιβιβάζουν και αποβιβάζουν στη μαρίνα της Βλυχάδας και δεν ενοχλούν κανέναν. Ξεχωριστός χώρος για πετρέλευση στον οποίο επίσης υπάρχει τάξη. Αλίμονο αν είχαν όλα τα επαγγελματικά σκάφη της Σαντορίνης μόνιμο ρεμέντζο στη μαρίνα ώστε να κάνουν το marketing και τις πωλήσεις τους…

Προφανώς αν κάποιος πάει να προτείνει κάτι τέτοιο να γίνει στη Σκιάθο θα πέσει φωτιά να τον κάψει ε; Στην άρθρωση της οποιασδήποτε σχετικής κανονιστικής θα ζήσουμε ομαδικό déjà vu με την ίδρυση συλλόγου επαγγελματιών του κλάδου, θα ζήσουμε καναδυό ντου την ώρα του δημοτικού συμβουλίου με όχλο που σχετίζεται με αυτούς και θα ακούσουμε όμορφες ατάκες και πάλι, όπως μια που όσο ζω δε θα ξεχάσω, και ευτυχώς έχει αποτυπωθεί και στο YouTube: «Άμα πιάσει φωτιά το νησί εγώ δεν βοηθάω. Ας καεί.»

Επειδή πέρα από θάλασσα και δρόμο, οδηγώ και όχημα στον αέρα και δε θα ήθελα εκφράζοντας τη πιο πάνω άποψη να φάω κατάρες, να ξεκαθαρίσω ότι εγώ δεν διοικώ το νησί, δεν επηρεάζω κανέναν, δε θέλω να χάσει κανείς τη δουλειά του και το μόνο που ζητάω από τους πολλούς «τοποτηρητές» είναι το να μη συνηθίζει το μάτι στο στραβό. Να μη σταματήσουν να μάχονται για να γίνουν τα πράγματα νοικοκυρεμένα, φινετσάτα και σωστά. Να μην περνούν μπροστά από το στραβό, να το βλέπουν και επειδή δεν είναι στη γειτονιά τους να «είναι απλά Δευτέρα».

Συνοψίζοντας: Η μαρίνα χρειάζεται. Όσο υπάρχει γάμος με το εμπορικό λιμάνι και συμβίωση κάτω από την ίδια στέγη, θα υπάρχουν καυγάδες. Χρειάζεται πριν «πατήσουμε το κουμπί», μελέτη για το πόσο θα αντέξει το ζευγάρι να συζεί συμβατικά και χωρίς αισθήματα «για χάρη του παιδιού». Η μελέτη αυτή θα δείξει σίγουρα διαζύγιο. Μέχρι την εποχή μαρίνας, λιμάνι έχουμε. Και θα έχουμε και μετά την εποχή μαρίνας. Να βλέπαμε πως από παζάρι θα το κάνουμε να μοιάζει περισσότερο με λιμάνι;