Τα βασιλικά του Αυγούστου | Γράφει ο π. Παντελεήμων Χούλης
2026-07-30 12:06:25
Ο Ιούλιος σιγά σιγά παραχωρεί τη θέση του στον μήνα της Παναγίας μας. Η πρώτη ημέρα του Αυγούστου σηματοδοτείται από μια λειτουργική και τυπική ιδιαιτερότητα του νησιού μας, η οποία, ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια αναβιώνει ολοένα και περισσότερο και σε πολλούς ενοριακούς ναούς της πατρίδας μας.
Πρόκειται για την Πρόοδο του Τιμίου Σταυρού, γεγονός που σχετίζεται με την άλλοτε λιτάνευση του Τιμίου Ξύλου στους δρόμους της Βασιλεύουσας, δηλαδή με την έξοδο του Τιμίου Σταυρού από το αυτοκρατορικό παλάτι ή, κατ` άλλους, από το σκευοφυλάκιο της Μεγάλης Εκκλησίας στην Κωνσταντινούπολη.
Η εορτή αυτή συμπίπτει με την πρώτη ημέρα της νηστείας της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
Ανήμερα της 1ης Αυγούστου, κατά την ακολουθία του Όρθρου, στο τέλος της Δοξολογίας και ενώ ψάλλεται το ασματικό «Ἅγιος ὁ Θεός», ο ιερέας αίρει τον στολισμένο με βασιλικό και άνθη δίσκο, πάνω στον οποίο έχει εναποτεθεί ο Τίμιος Σταυρός. Τον τοποθετεί πάνω στο κεφάλι του και εξέρχεται από τη βόρεια πύλη του ιερού, λιτανευτικά, προς το κέντρο του ναού. Η ίδια τυπική διάταξη επαναλαμβάνεται και κατά την εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, στις 14 Σεπτεμβρίου, καθώς και κατά την Γ΄ Κυριακή των Νηστειών.
Η γνώριμη ευωδία του βασιλικού διαχέεται στον καταστόλιστο για την περίσταση ναό όπως προστάζει η ευσεβής παράδοση της Εκκλησίας, αφού συνδέει τον βασλικό με την εύρεση του Τιμίου Σταυρού από την Αγία Ελένη στα Ιεροσόλυμα.
Δεν στολίζει απλώς το ιερό κειμήλιο· γίνεται σύμβολο της ζωής που αναβλύζει από τον Σταυρό, γιατί εκεί όπου ο κόσμος βλέπει το όργανο του θανάτου, η Εκκλησία αναγνωρίζει τη σπουδαιότητα της θυσίας και το προμήνυμα της Αναστάσεως
Ίσως γι` αυτό η πρώτη ημέρα του Αυγούστου έχει μια τόσο ξεχωριστή θέση στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας. Με την Πρόοδο του Τιμίου Σταυρού δεν εγκαινιάζεται μόνο μια περίοδος νηστείας. Εγκαινιάζεται ένας δρόμος. Ο πιστός καλείται να ξεκινήσει το δεκαπενθήμερο της Παναγίας έχοντας ως πρώτο του βήμα την προσκύνηση του Σταυρού. Δεν μπορεί να υπάρξει αληθινή συνάντηση με την Παναγία χωρίς τη συνάντηση με τον Εσταυρωμένο Υιό της.
Η νηστεία που αρχίζει αποκτά έτσι το πραγματικό της νόημα. Δεν περιορίζεται στις διατροφικές επιλογές ούτε αποτελεί μια τυπική εκκλησιαστική υποχρέωση. Είναι μια πρόσκληση να ελαφρύνει η καρδιά, να καλλιεργηθεί η προσευχή, να συγχωρήσουμε, να συμιλιωθούμε, να σταθούμε με περισσότερη ταπείνωση μπροστά στον Θεό και στους ανθρώπους. Ο Σταυρός μάς δείχνει τον τρόπο και η Παναγία γίνεται η στοργική μητέρα που συνοδεύει αυτή την πορεία.
Γι` αυτό και η παρουσία όλων μας στις ιερές ακολουθίες του Δεκαπενταύγουστου δεν είναι μια απλή τήρηση ενός εθίμου. Η προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού, αλλά και η προσευχιτική μας παρουσία στις ιερές παρακλήσεις μας ενώνουν ως εκκλησιαστικό σώμα και μας προετοιμάζουν να υποδεχθούμε την εορτή της Κοιμήσεως όχι ως ένα ακόμη πανηγύρι του καλοκαιριού, αλλά ως την κορύφωση μιας πνευματικής πορείας.
Ας κρατήσουμε, λοιπόν, μέσα μας τη μοσχοβολιά των βασιλικών. Είναι μια ευωδία που μας θυμίζει ότι ο δρόμος προς τη χαρά περνά από τον Σταυρό, ότι η νηστεία γίνεται γέφυρα προς τη συνάντηση με τον Χριστό και ότι η Παναγία μάς περιμένει στο τέλος αυτής της διαδρομής, για να μας οδηγήσει πάντοτε στον Υιό της. Έτσι,,ασπαζόμενοι το Τίμιο Ξύλο αρχίζει ένα ακόμη πνευματικό ταξίδι, που θα ολοκληρωθεί μπροστά στο ιερό προσκύνημα της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Καλό δεκαπενταύγουστο !
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
