Στην Αλόννησο τελευταία δεν διαδραματίζονται γεγονότα και συζητήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος. Πρόκειται για κάτι βαθύτερο. Για ένα καθημερινό αλλά έντονο και υπαρκτό διχασμό, μια μόνιμη αντιπαράθεση της τοπικής κοινωνίας για τον ρόλο και την παρουσία των ΜΚΟ στο νησί.

 

Από τη μία πλευρά, προβάλλεται η ανάγκη προστασίας της φύσης, η επιστημονική γνώση, η διεθνής εμπειρία. Από την άλλη, αυξάνεται η δυσφορία των κατοίκων, που βλέπουν τον τόπο τους να γίνεται πεδίο παρεμβάσεων χωρίς οι ίδιοι να έχουν ουσιαστικό λόγο. Δεν πρόκειται για άρνηση της προστασίας. Πρόκειται για αντίδραση σε έναν τρόπο διαχείρισης που μοιάζει να τους παρακάμπτει.

 

Η επεξεργασία πρότασης προς τα συναρμόδια υπουργεία με ΘΕΜΑ: Ανάγκη νομοθετικών ρυθμίσεων για την υπεραλίευση. Μια πρωτοβουλία Δικτύου Μπλε Δήμων και της Aegean Rebreath, επανέφερε με ένταση το πρόβλημα. Περισσότεροι περιορισμοί, αυστηρότεροι έλεγχοι, διεύρυνση των απαγορεύσεων. Όλα στο όνομα ενός σκοπού που ίσως κανείς δεν αμφισβητεί, και αφορά την προστασία της θάλασσας.

 

Αλλά η πραγματικότητα στην Αλόννησο δεν είναι θεωρητική.

 

Η Αλόννησος δεν είναι ένας άδειος χάρτης για πειραματισμούς και "σχέδια επί χάρτου". Είναι ένας ζωντανός τόπος, με ανθρώπους που εργάζονται, επιβιώνουν και επιμένουν. Αλλά και χωρίς να έχουν ερωτηθεί βρίσκονται στην καρδιά του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Αλοννήσου – Βορείων Σποράδων, μιας περιοχής που εδώ και χρόνια λειτουργεί κάτω από ένα αυστηρό καθεστώς διαρκών περιορισμών, απαγορεύσεων και ελέγχων.

 

 

Ένα νησί όπου η καθημερινότητα του κατοίκου —από την αλιεία μέχρι τη χρήση της θάλασσας— καθορίζεται από κανόνες, άδειες και περιορισμούς. Ένα νησί όπου η προστασία έχει ήδη δυσβάσταχτο κόστος.

 

Και αυτό το κόστος δεν είναι αφηρημένο. Είναι πραγματικό:

 

- χαμένες ευκαιρίες 

- περιορισμένες δραστηριότητες

- μηδενική οικονομική ανάπτυξη;

- αίσθημα συνεχούς επιτήρησης

 

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ένα μεγάλο μέρος της τοπικής κοινωνίας δεν βλέπει πλέον τις ΜΚΟ ως συνεργάτες, αλλά ως παράγοντες που ενισχύουν ένα πλέγμα κανόνων χωρίς αντίστοιχη ανταποδοτικότητα. Τις συνδέει με αδιαφανείς χρηματοδοτήσεις και δράσεις που δεν μεταφράζονται πάντα σε απτό όφελος για τον τόπο.

 

Είναι σκληρή διατύπωση αλλά συνάμα και υπαρκτή αντίληψη.

 

Το κρίσιμο σημείο, όμως, δεν είναι να δαιμονοποιηθούν συλλήβδην οι ΜΚΟ. Ούτε να αγνοηθεί η συμβολή τους όπου αυτή υπάρχει. Το πραγματικό ζήτημα είναι ποιος έχει τον πρώτο λόγο για τον τόπο;

 

Γιατί όταν οι αποφάσεις σχεδιάζονται εκτός τοπικής κοινωνίας, όταν οι προτάσεις φτάνουν χωρίς ουσιαστική διαβούλευση, όταν οι κάτοικοι καλούνται απλώς να συμμορφωθούν, τότε δημιουργείται ένα επικίνδυνο έλλειμμα νομιμοποίησης.

 

Η Αλόννησος δεν είναι ένα περιβαλλοντικό project. Δεν είναι πειραματόζωο δοκιμής γενικόλογων θεωρητικών μετρων. Είναι μια ζωντανή κοινότητα.

 

Οι άνθρωποί της δεν αρνήθηκαν ποτέ την προστασία. Την αποδέχθηκαν — πολλές φορές σιωπηλά και στωικά. Αυτό που σήμερα αμφισβητούν δεν είναι ο στόχος, αλλά ο τρόπος. Δεν απορρίπτουν τη διαχείριση.

Απορρίπτουν τον αποκλεισμό τους από αυτήν!

 

Και εδώ βρίσκεται η ουσία του πράγματος 

 

Η προστασία που δεν στηρίζεται στην τοπική κοινωνία δεν είναι βιώσιμη.

Οι κανόνες που επιβάλλονται χωρίς συμμετοχή δεν είναι δίκαιοι.

Και οι πολιτικές που αγνοούν την καθημερινότητα των ανθρώπων, αργά ή γρήγορα, αποτυγχάνουν.

 

Η Αλόννησος δεν ζητά να “απαλλαγεί” από κανέναν. Ζητά κάτι πολύ πιο απλό — και πολύ πιο ουσιαστικό,

 

να έχει λόγο για το μέλλον της.

 

Αν αυτό δεν γίνει κατανοητό, τότε ο διχασμός που σήμερα υποβόσκει θα γίνει αύριο ανοιχτή σύγκρουση.

 

Και τότε, δεν θα κινδυνεύει μόνο η κοινωνική συνοχή.

Θα κινδυνεύει η ίδια η προοπτική και το μέλλον του νησιού.