Για τη Σκιάθο, τη Σκόπελο και την Αλόννησο, η δυνατότητα σύνδεσης με την ηπειρωτική Ελλάδα μέσω ενός λιμανιού που βρίσκεται κοντά στον οδικό άξονα προς την Αθήνα είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο για τον τουρισμό αλλά και για την ίδια την πρόσβαση στην πρωτεύουσα για τους κατοίκους των νησιών

Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν μια ακτοπλοϊκή εταιρεία μπορεί να εκτελεί οικονομικά βιώσιμα τη συγκεκριμένη γραμμή. Είναι και κατά πόσο η Πολιτεία έχει διαμορφώσει ένα επαρκές πλαίσιο συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης για τους μόνιμους κατοίκους των νησιών.

Η νησιωτικότητα δεν εξαντλείται στην τουριστική περίοδο. Είναι μια καθημερινή πραγματικότητα που επηρεάζει την πρόσβαση στην υγεία, στην εκπαίδευση, στις δημόσιες υπηρεσίες, στην εργασία και στην οικονομική ζωή.

Από την αναβάθμιση του λιμανιού στην αβεβαιότητα των δρομολογίων

Το 2023 εγκαινιάστηκε το αναβαθμισμένο λιμάνι του Αγίου Κωνσταντίνου, έπειτα από επένδυση περίπου 9,8 εκατομμυρίων ευρώ. Η προσδοκία ήταν να ενισχυθούν οι ακτοπλοϊκές συνδέσεις και να δημιουργηθούν νέες δυνατότητες για την περιοχή.

Ωστόσο, το 2024 η σύνδεση με τις Σποράδες παρέμεινε ανενεργή για μεγάλο μέρος του καλοκαιριού. Σύμφωνα με κοινοβουλευτικό έγγραφο της 4ης Φεβρουαρίου 2026, τα δρομολόγια ξεκίνησαν στις 18 Ιουλίου 2024 και διήρκεσαν περίπου έναν μήνα. Το 2025 η πραγματική έναρξη καταγράφεται στις 21 Ιουνίου, με πρόωρη διακοπή πριν από το τέλος της τουριστικής περιόδου.

Το 2026 το ζήτημα επανήλθε στη δημόσια συζήτηση, με κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις και δηλώσεις για τη δυνατότητα χρηματοδοτικής υποστήριξης της γραμμής.

Παράλληλα, έγινε γνωστό ότι το Λιμενικό Ταμείο Φθιώτιδας έχει εκπονήσει μελέτη σκοπιμότητας και βιωσιμότητας για την ανάπτυξη του λιμένα.

Αυτό που εξακολουθεί να χρειάζεται σαφή απάντηση είναι εάν υπάρχει δεσμευτικό σχέδιο για σταθερή, μακροχρόνια λειτουργία της γραμμής.

Η Αθήνα πιο κοντά στις Σποράδες

Η γεωγραφική θέση του Αγίου Κωνσταντίνου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της γραμμής.

Σε απόσταση περίπου 170–180 χιλιομέτρων οδικώς από την Αθήνα, ο Άγιος Κωνσταντίνος μπορεί να λειτουργήσει ως πύλη πρόσβασης για κατοίκους της Αττικής και ταξιδιώτες που φτάνουν στην πρωτεύουσα.

Για τους κατοίκους των νησιών, η σημασία είναι αντίστροφη: η δυνατότητα να φτάνουν στην Αττική μέσω μιας σχετικά σύντομης χερσαίας διαδρομής μετά την αποβίβαση.

Αυτό μπορεί να διευκολύνει:

Τη μετάβαση σε νοσοκομεία και εξειδικευμένες ιατρικές υπηρεσίες της Αθήνας, τις μετακινήσεις φοιτητών, εργαζομένων και οικογενειών, την πρόσβαση σε υπουργεία, δημόσιες υπηρεσίες και επαγγελματικές συναντήσεις, αλλά την προσέλκυση επισκεπτών από την Αττική, ακόμη και για σύντομες αποδράσεις.

Η νησιωτικότητα ως συνταγματική υποχρέωση

Η παράγραφος 4 του άρθρου 101 του Συντάγματος προβλέπει ότι ο κοινός νομοθέτης και η Διοίκηση, όταν δρουν κανονιστικά, οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών περιοχών, μεριμνώντας για την ανάπτυξή τους.

Η πρόβλεψη αυτή δεν επιβάλλει αυτομάτως τη λειτουργία κάθε επιθυμητής ακτοπλοϊκής γραμμής. Θεμελιώνει, όμως, την υποχρέωση να συνεκτιμώνται οι πραγματικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νησιώτες.

Για έναν κάτοικο της ηπειρωτικής Ελλάδας, μια επίσκεψη σε γιατρό ή σε δημόσια υπηρεσία μπορεί να σημαίνει μερικά λεπτά οδήγηση αλλά για μας η ίδια υποχρέωση μπορεί να απαιτεί συνδυασμό θαλάσσιων και χερσαίων μεταφορών, διανυκτέρευση, επιπλέον έξοδα και απουσία από την εργασία.

Αυτή είναι η ουσία της νησιωτικότητας: η γεωγραφική απομόνωση δημιουργεί πρόσθετο κόστος και περιορισμούς που δεν αντιμετωπίζουν στον ίδιο βαθμό οι κάτοικοι της ηπειρωτικής χώρας, η ακτοπλοϊκή πολιτική, επομένως, δεν μπορεί να εξετάζεται αποκλειστικά με κριτήριο την εμπορική κερδοφορία μιας γραμμής.

Χρειάζεται να συνεκτιμώνται η κοινωνική χρησιμότητα, και η ανάγκη να παραμένουν τα νησιά κατοικήσιμα και παραγωγικά όλο τον χρόνο.

Η οικονομική και τουριστική διάσταση

Το όφελος, όμως, δεν αφορά μόνο τα νησιά. Η Φθιώτιδα μπορεί επίσης να επωφεληθεί από την επιβατική κίνηση, τη φιλοξενία, την εστίαση και τις υπηρεσίες μεταφορών.

Για να αποδώσει αυτή η προοπτική, απαιτείται κάτι περισσότερο από μερικά καλοκαιρινά δρομολόγια: έγκαιρη ανακοίνωση, σταθερό πρόγραμμα, οργανωμένες ανταποκρίσεις και δυνατότητα κράτησης αρκετούς μήνες πριν από την αναχώρηση.

Το ζήτημα της χρηματοδότησης

Μια ακτοπλοϊκή σύνδεση μπορεί να είναι κοινωνικά αναγκαία, ακόμη κι όταν η επιβατική κίνηση ορισμένων μηνών δεν επαρκεί για την εμπορική της λειτουργία και αυτός είναι ο λόγος που χρειάζεται να εξεταστούν οι δυνατότητες δημόσιας , επιδότησης ή συνεργασίας Περιφερειών, με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και πραγματικά οικονομικά στοιχεία.

Πρέπει ο Δήμος να ανοίξει και να απευθύνει κάλεσμα στο Υπουργείο Ναυτιλίας, τις Περιφέρειες Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας, τους Δήμους των τριών νησιών, το Λιμενικό Ταμείο Φθιώτιδας και τις ενδιαφερόμενες ακτοπλοϊκές εταιρείες

Καλά θα ήταν να ζητήσουμε να μάθουμε ποιος είναι ο συγκεκριμένος σχεδιασμός του Υπουργείου Ναυτιλίας για τη γραμμή Αγίου Κωνσταντίνου – Βορείων Σποράδων το 2027;

Ποια είναι τα αποτελέσματα της μελέτης σκοπιμότητας του Λιμενικού Ταμείου Φθιώτιδας;

Υπάρχει καταγεγραμμένο ενδιαφέρον ακτοπλοϊκών εταιρειών και με ποιες προϋποθέσεις και μπορεί άραγε να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση για την κάλυψη των συγκοινωνιακών αναγκών πέρα από την υψηλή τουριστική περίοδο;

Η ύπαρξη του λιμανιού, η ιστορική λειτουργία της γραμμής και οι πρόσφατες μελέτες δημιουργούν μια συγκεκριμένη βάση για συζήτηση.

Όλοι αναπολούμε τις εποχές της σύνδεσης των νησιών με τον Άγιο και όλοι αναγνωρίζουμε την σημαντικότητα τουριστών και επιχειρηματιών στην τουριστική ατμομηχανή όλης της Β.Ελλαδος μέσα τουλάχιστον από το νησί της Σκιάθου.

 

(*) Ο Μανώλης Πασχάλης ειναι Δημοτικός Σύμβουλος και επιχειρηματίας της Σκιάθου