Το σφουγγάτο και το κρασί του Αγίου Γεωργίου | Γράφει ο π. Παντελεήμων Χούλης
2026-11-03 12:22:07
Στις 3 Νοεμβρίου η Εκκλησία μας τιμά την Ανακομιδή των ιερών λειψάνων του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου και την ανάμνηση των εγκαινίων του ναού του στη Λύδδα της Παλαιστίνης. Είναι μια δεύτερη εορτή του Αγίου, λιγότερο γνωστή από εκείνη του Απριλίου, με ιδιαίτερη όμως σημασία. Σύμφωνα με τη συναξαριστική παράδοση, στον ναό αυτό κατατέθηκε το τίμιο λείψανό του και καθιερώθηκε η ετήσια ανάμνηση του γεγονότος.[1]
Η τιμή των ιερών λειψάνων φανερώνει την πίστη της Εκκλησίας στον αγιασμό ολόκληρου του ανθρώπου. Το σώμα του Μάρτυρα, που υπέμεινε τα βασανιστήρια για την αγάπη του Χριστού, παραμένει τίμιο και μετά τον θάνατο. Μέσα από τα λείψανα των Αγίων ο Θεός προσφέρει αγιασμό, παρηγοριά και ιάσεις στους πιστούς. Η προσκύνησή τους γίνεται ομολογία πίστεως στην Ανάσταση του Χριστού και στην προσδοκώμενη ανάσταση των νεκρών.
Αυτή την εορτή πανηγυρίζουμε και στη Σκιάθο, στο εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου στις Κουκουναριές μέσα στο δασος. Με την ευκαιρία αξίζει να θυμηθούμε ορισμένα έθιμα που διατηρούνται σε άλλους τόπους και φανερώνουν πόσο οικείος έγινε ο Άγιος στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων.
Στην Κρήτη, και ιδιαίτερα στην περιοχή των Αστερουσίων, προσφέρονται την ημέρα αυτή τα «σφουγγάτα του Αγίου», φαγητό από αυγά, σαν ομελέτα. [2] Η προσφορά αυτή φέρνει στο πανηγύρι κάτι από τη φροντίδα του σπιτιού και τον κόπο εκείνων που την ετοιμάζουν στη χαρά του Αγίου.

Με την ίδια ημέρα συνδέεται και το άνοιγμα των βαρελιών με το καινούργιο κρασί το οποίο και αυτό το ευλογεί η Εκκλησία με ειδική ευχή. Σε αμπελουργικές περιοχές της Κρήτης οι παραγωγοί προσέρχονται στους ναούς κρατώντας κρασί από τη νέα σοδειά τους. Από αυτή τη συνήθεια προήλθε η λαϊκή προσωνυμία «Άη Γιώργης ο Μεθυστής».[3] Η προσφορά του νέου οίνου για ευλογία εκφράζει την ευγνωμοσύνη των ανθρώπων για τον καρπό του αμπελιού και την προσδοκία τους να έχουν την ευλογία του Θεού στο σπιτικό και στον μόχθο τους.
Στο εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου στις Κουκουναριές, η εορτή μάς συγκεντρώνει και πάλι γύρω από την Αγία Τράπεζα. Εκεί μνημονεύουμε τον Άγιο, ζητούμε τις πρεσβείες του και ευχαριστούμε τον Θεό για όσα συντηρούν τη ζωή μας. Μέσα στη Θεία Λειτουργία βρίσκουν τη θέση τους οι κόποι και οι προσφορές μας, οι ανάγκες των οικογενειών μας και η μνήμη των κεκοιμημένων μας.
Αυτό το νόημα έχει και η τιμή των ιερών λειψάνων του Μεγαλομάρτυρος: μαρτυρεί ότι οι Άγιοι παραμένουν ζωντανά μέλη της Εκκλησίας και ότι η κοινωνία μας μαζί τους συνεχίζεται εν Χριστώ. Η λιγότερο γνωστή εορτή του Νοεμβρίου γίνεται έτσι αφορμή να ανανεώσουμε την πίστη και την ενότητά μας, προσβλέποντας στον αναστημένο Κύριο, με την ελπίδα ότι ο θάνατος δεν έχει τον τελευταίο λόγο στη ζωή του ανθρώπου.
~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•
Πηγές
- Ιερά Μητρόπολις Νέας Ιωνίας, Φιλαδελφείας, Ηρακλείου και Χαλκηδόνος, «Ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Γεωργίου του Μεγαλομάρτυρα και Τροπαιοφόρου και Ανάμνηση εγκαινίων του Ναού του στη Λύδδα της Ιόππης», 31.10.2022.
- Unesco Sites in Crete, «Εμπειρίες – Αστερούσια Όρη», ενότητα «Εκδηλώσεις – γιορτές – έθιμα», όπου καταγράφεται η ευλόγηση των σφουγγάτων στις 3 Νοεμβρίου.
- Ψηφιακές Διαδρομές Οίνου – Ηράκλειο, «Γιορτές – Εκδηλώσεις», ενότητα «Άι Γιώργης μεθυστής», για το άνοιγμα των βαρελιών και την προσφορά νέου οίνου στους ναούς.
