ΤΕΛΟΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΤΙΣ ΠΛΑΚΕΣ ΤΗΣ ΣΚΙΑΘΟΥ : Κατέρρευσε οριστικά η ιστορική οικία του 1ου Δημάρχου Αναγνώστη Μπονάκη
2026-10-29 19:34:26
Επιμέλεια : Φωτεινή Σάλτα - Νίκος Τζούμας
Ένα κομμάτι της ιστορίας και της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής του νησιού χάθηκε κάτω από τα συντρίμμια. Πέντε εβδομάδες μετά την πρώτη κατάρρευση, η νέα πτώση του κτιρίου επαναφέρει στο προσκήνιο τις ευθύνες για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ασφάλεια των κατοίκων.
Μια ιστορική κατοικία που συνέδεε τη σημερινή Σκιάθο με τα πρώτα χρόνια της νεότερης δημοτικής της ιστορίας δεν υπάρχει πλέον ως κτίριο. Η παλιά οικία του Αναγνώστη Μπονάκη, πρώτου δημάρχου του νησιού, στη συνοικία Πλάκες, κατέρρευσε σε μεγάλο βαθμό τις πρώτες πρωινές ώρες της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου, αφήνοντας πίσω της πέτρες, ξύλα και οικοδομικά υλικά που κατέκλυσαν το στενό σοκάκι.
Ήταν περίπου 04:15 όταν ο δυνατός κρότος ξύπνησε τους κατοίκους της γειτονιάς. Η πτώση των υλικών απέκλεισε τη διέλευση, ενώ, σύμφωνα με τις πληροφορίες, καταγράφηκαν ζημιές και στην απέναντι κατοικία. Ευτυχώς, μέχρι στιγμής δεν έχουν αναφερθεί τραυματισμοί.
Πίσω, όμως, από τις εικόνες της καταστροφής βρίσκεται μια απώλεια που δεν αποτιμάται μόνο σε πέτρα και ξύλο. Χάνεται ένα χαρακτηριστικό δείγμα της παλιάς σκιαθίτικης κατοικίας, συνδεδεμένο με μια σημαντική προσωπικότητα της τοπικής ιστορίας.
Ποιος ήταν ο Αναγνώστης Μπονάκης
Ο Αναγνώστης, γνωστός και ως Γεώργιος Κων. Μπονάκης, έζησε περίπου από το 1785 έως το 1872 και υπήρξε ο πρώτος δήμαρχος της Σκιάθου, υπηρετώντας από το 1835 έως το 1841.
Η διαδρομή του δεν περιορίστηκε στη δημοτική διοίκηση. Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία που έχουν διασωθεί, συμμετείχε στη Φιλική Εταιρεία και έλαβε μέρος στον αγώνα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Παράλληλα, εκπροσώπησε το νησί ως αντιπρόσωπος στη Συνέλευση των Συνταγματικών, σε μια περίοδο κατά την οποία διαμορφώνονταν οι πολιτικοί θεσμοί του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ίδιο το όνομά του. Το «Αναγνώστης» δεν αποτελούσε το βαπτιστικό του όνομα, αλλά ιδιότητα που συνδεόταν με τη γνώση της ανάγνωσης και την εκκλησιαστική ανάγνωση ή ψαλμωδία. Σε έγγραφα της εποχής απαντά και ως Γεώργιος Μπονάκης.
Η παρουσία του στα πρώτα χρόνια της δημοτικής ζωής της Σκιάθου τον καθιστά μέρος μιας καθοριστικής περιόδου για τη διοικητική και κοινωνική εξέλιξη του νησιού.


Μια κατοικία με αρχιτεκτονική και ιστορική αξία
Η οικία του Μπονάκη βρισκόταν μέσα στον παραδοσιακό ιστό της παλιάς Χώρας, ανάμεσα στα στενά περάσματα και στις κατοικίες που διατηρούν τη φυσιογνωμία της ιστορικής Σκιάθου.
Το πέτρινο κτίσμα, με τον παραδοσιακό χαρακτήρα και τα ιδιαίτερα μορφολογικά του στοιχεία, αποτελούσε δείγμα της παλαιότερης οικιστικής αρχιτεκτονικής του νησιού. Η αξία του δεν βρισκόταν μόνο στην ηλικία του, αλλά και στη σύνδεσή του με την οικογένεια Μπονάκη και με την περίοδο κατά την οποία η Σκιάθος περνούσε στη νεότερη διοικητική της εποχή.
Τέτοιες κατοικίες αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια της ιστορίας ενός τόπου. Αποτυπώνουν τον τρόπο ζωής, τις κατασκευαστικές τεχνικές και την κοινωνική διαστρωμάτωση προηγούμενων αιώνων, ενώ συμβάλλουν στη διατήρηση της ιδιαίτερης ταυτότητας των παραδοσιακών οικισμών.
Σήμερα, η ιστορική οικία δεν μπορεί πλέον να λειτουργήσει ως υλικό σημείο αναφοράς αυτής της μνήμης. Η κατάρρευσή της αφήνει ένα κενό στο αρχιτεκτονικό τοπίο των Πλακών, αλλά και ένα εύλογο ερώτημα για το κατά πόσο εξαντλήθηκαν εγκαίρως οι δυνατότητες προστασίας της.


Η πρώτη κατάρρευση είχε ήδη σημάνει συναγερμό
Η σημερινή εικόνα δεν προέκυψε χωρίς προειδοποίηση. Περίπου πέντε εβδομάδες πριν από τη νέα κατάρρευση, είχε σημειωθεί πτώση τμήματος του κτιρίου, γεγονός που είχε καταστήσει εμφανή την επικινδυνότητά του.
Μετά το πρώτο περιστατικό τοποθετήθηκαν προειδοποιητικές πινακίδες. Σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων, είχε επίσης αναφερθεί ότι θα ακολουθούσε απομάκρυνση των επικίνδυνων υλικών μέσα σε λίγες ημέρες.
Ωστόσο, η νέα κατάρρευση σημειώθηκε πριν αντιμετωπιστεί οριστικά η κατάσταση. Το αποτέλεσμα ήταν να αποκλειστεί το πέρασμα και να προκληθούν, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, ζημιές σε γειτονική ιδιοκτησία.
Το περιστατικό αναδεικνύει με τον πιο δραματικό τρόπο ότι η σήμανση ενός επικίνδυνου σημείου, όσο αναγκαία και αν είναι, δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτείται αξιολόγηση του κινδύνου και έγκαιρη λήψη των κατάλληλων μέτρων.
Τα ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις
Μετά τη δεύτερη κατάρρευση, είναι αναγκαίο να αποσαφηνιστούν οι ενέργειες που έγιναν από την πρώτη στιγμή που διαπιστώθηκε η επικινδυνότητα του κτιρίου.
Έγινε αυτοψία από τις αρμόδιες υπηρεσίες; Ποια ήταν τα συμπεράσματα και ποιες ενέργειες αποφασίστηκαν; Υπήρξε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την απομάκρυνση των επικίνδυνων υλικών; Πώς αξιολογήθηκε ο κίνδυνος για τους περαστικούς και τις γειτονικές κατοικίες;
Και τώρα, ποια μέτρα θα ληφθούν για την ασφαλή απομάκρυνση των συντριμμιών, την προστασία των γειτονικών κτιρίων και την αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης;
Οι απαντήσεις είναι απαραίτητες, τόσο για να αποσαφηνιστεί η διαχείριση του περιστατικού όσο και για να αποφευχθούν αντίστοιχα συμβάντα στο μέλλον. Η διερεύνηση τυχόν ευθυνών οφείλει να βασιστεί στα πραγματικά στοιχεία, στις αυτοψίες και στις ενέργειες που καταγράφηκαν από τις αρμόδιες αρχές.

Η Σκιάθος δεν έχει την πολυτέλεια να χάνει την ιστορία της
Η απώλεια της οικίας του πρώτου δημάρχου της Σκιάθου επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που ξεπερνά τα όρια μιας γειτονιάς: την ανάγκη συστηματικής καταγραφής, προστασίας και συντήρησης των παλαιών κτιρίων που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα του νησιού.
Η πολιτιστική κληρονομιά δεν αποτελείται αποκλειστικά από αναγνωρισμένα μνημεία ή κτίρια με τουριστική αξιοποίηση. Περιλαμβάνει και τις παραδοσιακές κατοικίες που, ακόμη και όταν έχουν υποστεί σημαντικές φθορές, εξακολουθούν να διατηρούν ιστορικές πληροφορίες και αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά που δεν αναπληρώνονται εύκολα.
Η πρόληψη, η έγκαιρη παρέμβαση και η συνεργασία των αρμόδιων υπηρεσιών με τους ιδιοκτήτες και τους φορείς προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι καθοριστικές, ώστε η εγκατάλειψη να μην οδηγεί αναπόφευκτα στην καταστροφή.
Η οικία του Αναγνώστη Μπονάκη ανήκει πλέον στο παρελθόν ως κτίσμα. Η ιστορία του ανθρώπου που υπηρέτησε πρώτος τη Σκιάθο από τη θέση του δημάρχου, όμως, παραμένει μέρος της συλλογικής μνήμης του νησιού.
