Η επικείμενη κατασκευή μαρίνας στη Σκιάθο έχει τροφοδοτήσει έντονη συζήτηση σχετικά με την αναγκαιότητα και την καταλληλόλητα του προωθούμενου έργου, και μάλιστα από πολλές διαφορετικές σκοπιές: επιπτώσεις στο περιβάλλον, στις ακτοπλοϊκές συνδέσεις, στην οικονομία, στην καθημερινότητα των κατοίκων και των επισκεπτών, σύγκριση με εναλλακτικές λύσεις, βελτιστοποίηση του σχεδιασμού για το «μέλλον»…

Πίσω από αυτές τις σκέψεις κρύβονται ελπίδες και ανησυχίες: άλλοι ανησυχούν για την καταστροφή του τοπίου, άλλοι τρέμουν την εκδίωξη των υφιστάμενων παραλιακών επιχειρήσεων και την επέλαση (και άλλων) ξένων επενδυτών, άλλοι φοβούνται την αδυναμία πρόσδεσης των δρομολογημένων πλοίων, άλλοι ελπίζουν στο ότι με μία (τέτοια) μαρίνα, το νησί θα προσφέρει ένα πιο ελκυστικό τουριστικό προϊόν και θα αποκτήσει μεγαλύτερο μερίδιο του πολυπόθητου παγκόσμιου πλούτου, μέρος τους οποίου ενδεχομένως θα κατευθυνθεί και προς το δικό τους ταμείο…

Σε αυτό το πλαίσιο έχει όμως επιτέλους ξεκινήσει μία πιο θαρραλέα συζήτηση για την ευρύτερη και διαρκή υποβάθμιση του περιβάλλοντος του νησιού και για την οριακή κατάσταση των υποδομών του.

Άλλωστε, στα τελευταία αρκετά χρόνια στο νησί έχουμε γίνει μάρτυρες, μεταξύ άλλων:

• της αλλαγής της ιδιοσυστασίας και μορφολογίας των ακτών του (απομάκρυνση βράχων, βοτσάλων από τους αιγιαλούς, επίρριψη υλικών εκσκαφής από παρακείμενα οικοδομικά έργα κ.λπ. — πράξεις αξιόποινες βάσει του άρθρου 20 ν. 5092/2024 και παλαιότερα του άρθρου 29 ν. 2971/2021)
• κίνησης μηχανοκίνητων οχημάτων επί του αιγιαλού και σε περιοχές του δικτύου Naturaπρος εξυπηρέτηση της λειτουργίας διαφόρων επιχειρήσεων — επίσης απαγορευμένης βάσει του άρθρου 13 παρ. 4 ν. 3937/2011
• του περιορισμού της πρόσβασης σε αιγιαλούς και στον εν γένει δημόσιο χώρο
• του μεγάλου προβλήματος στην διαχείριση των απορριμμάτων του νησιού και στην καθαριότητα των κοινόχρηστων χώρων, για την οποία τελικώς υπεύθυνος είναι ο Δήμος (άρθρο 75 παρ. Ι περ. β’ ν. 3463/2006), ανεξαρτήτως οποιασδήποτε ανάθεσης σε ιδιώτες
• της μη τήρησης ορισμένων διατάξεων του κανονισμού καθαριότητας του Δήμου (ΑΔΑ: ΨΨΠ1Ω13-Σ9Δ): — προβληματική χωροθέτηση κάδων, εγκατάλειψη απορριμμάτων εκτός αυτών, ανυπαρξία των προβλεπόμενων από τον κανονισμό κάδων σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος κ.ά.
• της εγκατάλειψης Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ, κοινώς: «μπαζών») καθώς και ογκωδών αστικών απορριμμάτων (επίπλων, ηλεκτρικών συσκευών κ.ά.) σε κοινόχρηστους χώρους — πράξεις επίσης αξιόποινες (άρθρο 28 παρ. 2 ν. 1650/1986).
• του προβληματικού —για να το θέσει κανείς κομψά— προγράμματος ανακύκλωσης, αφού είναι κοινό μυστικό ότι σύμμεικτα απορρίμματα και ανακυκλώσιμα υλικά συσκευασίας συλλέγονται εδώ και χρόνια από τα ίδια απορριμματοφόρα και καταλήγουν στην ίδια χωματερή.
• του ανεπαρκούς δικτύου αποχέτευσης, το οποίο επιβαρύνεται περαιτέρω με συμπεριφορές που αντιβαίνουν στον κανονισμό ύδρευσης και αποχέτευσης της Δ.Ε.Υ.Α. Σκιάθου, όπως η διοχέτευση στο δίκτυο, ομβρίων υδάτων, μαγειρικών ελαίων αλλά ακόμη και πλαστικών συσκευασιών, με συνέπεια τα λύματα του δικτύου —με την παραμικρή υπερφόρτωση ή βλάβη— να οδηγούνται προς τα χαμηλότερα σημεία και από εκεί στην επιφάνεια του εδάφους ή/και στη θάλασσα, αρκετές φορές κατ’ έτος.
• της άναρχης δόμησης η οποία —ακόμα και αν είναι τυπικά νόμιμη— δεν λαμβάνει καθόλου υπ’ όψη τους ολοένα μειούμενους φυσικούς πόρους του νησιού
• της εξάντλησης των υδατικών αποθεμάτων του νησιού (ακόμη και των ιδιωτικών γεωτρήσεων), η οποία φυσικά επιταχύνεται από την νεοπαγή επιχειρηματική «αναγκαιότητα» της άρδευσης δεκάδων στρεμμάτων γκαζόν και της κατασκευής πισινών ακόμη και σε απόσταση ολίγων μέτρων από την ακτογραμμή
• της αδυναμίας επίλυσης του προβλήματος με τα βαρέα μέταλλα στο νερό της ύδρευσης.

Για όλα αυτά όμως —και για τόσα άλλα για τα οποία εδώ δεν υπάρχει χώρος— προτιμάται να μη γίνεται λόγος από τους εκάστοτε διοικούντες, αλλά και από πλείστους δραστηριοποιούμενους στον τουριστικό κλάδο, καθώς η επιτυχία είθισται να μετράται με τον αριθμό των αεροπορικών αφίξεων, των celebrity αφίξεων, των νέων (ή υπό ανακαίνιση) καταλυμάτων ή «στρατηγικών επενδύσεων», των θέσεων ελλιμενισμού, καθώς και από το ύψος του κύκλου εργασιών ορισμένων επιχειρήσεων, και δυστυχώς από ουδέν άλλο.

Όσοι έχουν διαφορετική γνώμη, καλό θα είναι να μη σιωπούν για τα παραπάνω προβλήματα (διότι «ο σιωπών δοκεί συναινείν»), αλλά να τα αναφέρουν με οποιαδήποτε τρόπο μπορούν, σε κάθε πρόσφορο χώρο συζήτησης. Και, εφόσον τους ενδιαφέρει κάποιας μορφής συλλογική δράση, να σκεφθούν πώς θα μπορούσαν να συνεισφέρουν σε αυτήν.

Ήδη γίνονται κινήσεις για τη σύσταση ενός Παρατηρητηρίου Περιβάλλοντος που θα ασχοληθεί ενεργά με αυτά τα θέματα, με την κατάλληλη νομιμοποίηση και χωρίς το φόβο του κοινωνικού στιγματισμού, που συχνά καταλαμβάνει την ατομική δράση. Η όποια, όμως, συλλογική δράση θα πρέπει να είναι αφενός αφοσιωμένη στην πληρέστατη δυνατή καταγραφή των προβλημάτων και στην πρόταση σοβαρών (και υλοποιήσιμων) λύσεων, και αφετέρου απαλλαγμένη από φιλοδοξίες των μελών της για συμμετοχή σε δομές εξουσίας και εν γένει προώθησης ιδιοτελών συμφερόντων.