Σε αρκετές περιπτώσεις, η αφετηρία βρίσκεται στη Χαλκιδική και ειδικότερα στον ορεινό Ταξιάρχη. Από εκεί, ένα δέντρο που μεγάλωνε για χρόνια σε οργανωμένη καλλιέργεια κατεβαίνει από τον Χολομώντα, ακολουθεί τη χερσαία διαδρομή προς το λιμάνι και, κάποια στιγμή, πρέπει να περάσει και θάλασσα για να φτάσει στη Σκιάθο.

Είναι μια διαδρομή που το ίδιο το SkiathosLife έχει ήδη καταγράψει: το 2022 το μεγάλο χριστουγεννιάτικο δέντρο του νησιού είχε «ταξιδέψει» από τεχνητή φυτεία της Χαλκιδικής. Πίσω από αυτή τη μία φράση κρύβεται όλη η διαδρομή ενός εποχικού προϊόντος που στην πραγματικότητα χρειάζεται χρόνια για να δημιουργηθεί.

Η αφετηρία βρίσκεται στον Χολομώντα

Ο Ταξιάρχης είναι ένα ορεινό χωριό της Χαλκιδικής που έχει συνδέσει το όνομά του με την καλλιέργεια χριστουγεννιάτικων δέντρων. Οι χαμηλές θερμοκρασίες και το ορεινό περιβάλλον ευνόησαν την ανάπτυξη μιας δραστηριότητας που με τον χρόνο έγινε σημαντικό κομμάτι της τοπικής παραγωγής.

Η επίσημη τουριστική ιστοσελίδα της Χαλκιδικής αναφέρει ότι η συστηματική καλλιέργεια χριστουγεννιάτικων ελάτων οργανώθηκε στην περιοχή πριν από δεκαετίες και ότι ο Ταξιάρχης καλύπτει μεγάλο μέρος της εγχώριας παραγωγής. Περισσότερα στοιχεία για την περιοχή και την ιστορία της καλλιέργειας υπάρχουν στην επίσημη παρουσίαση του Ταξιάρχη από το Visit Halkidiki.

Η καλλιέργεια αυτή δεν ξεκινά όταν εμφανιστούν τα πρώτα χριστουγεννιάτικα φωτάκια στις βιτρίνες. Τα δέντρα φυτεύονται χρόνια νωρίτερα και χρειάζονται συνεχή φροντίδα μέχρι να αποκτήσουν το κατάλληλο ύψος, το σχήμα και την πυκνότητα για να διατεθούν.

Η επιλογή του δέντρου γίνεται πριν αρχίσει το ταξίδι

Ένα μεγάλο δέντρο που προορίζεται για δημόσιο χώρο έχει διαφορετικές απαιτήσεις από εκείνο που θα μπει σε ένα σαλόνι. Πρέπει να εξεταστούν το ύψος, η διάμετρος του κορμού, η ισορροπία της κόμης και η δυνατότητα ασφαλούς μεταφοράς και στήριξης.

Για τα μικρότερα έλατα που προορίζονται για σπίτια, οι απαιτήσεις αλλάζουν αλλά η λογική παραμένει παρόμοια. Ο παραγωγός επιλέγει δέντρα που έχουν φτάσει στο κατάλληλο στάδιο και στη συνέχεια ακολουθεί η προετοιμασία τους για μεταφορά.

Στον Ταξιάρχη λειτουργούν οικογενειακές καλλιέργειες με εμπειρία δεκαετιών. Ανάμεσά τους βρίσκεται και το Fisiko Elato, με παρουσία στην καλλιέργεια ελάτης από το 1970. Η περίπτωση αυτή δείχνει πόσο μακροχρόνια είναι η διαδικασία πίσω από ένα προϊόν που ο καταναλωτής βλέπει στην αγορά μόνο για λίγες εβδομάδες τον χρόνο.

Όταν το έλατο πρέπει να περάσει θάλασσα

Για ένα νησί, η μεταφορά έχει πάντα ένα επιπλέον στάδιο. Το δέντρο δεν αρκεί να φτάσει οδικώς κοντά στον προορισμό του· πρέπει να φορτωθεί και να περάσει στη νησιωτική Ελλάδα μέσω της ακτοπλοϊκής σύνδεσης.

Στην περίπτωση ενός μεγάλου ελάτου, το μέγεθος κάνει τη διαδικασία ακόμη πιο απαιτητική. Τα κλαδιά χρειάζονται προστασία, το δέντρο πρέπει να δεθεί με τρόπο που να περιορίζει τις φθορές και η φόρτωση να γίνει έτσι ώστε να φτάσει στον προορισμό του σε καλή κατάσταση.

Αυτή είναι ίσως και η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της διαδρομής Χαλκιδική–Σκιάθος. Ένα δέντρο που μεγάλωσε για χρόνια σε ορεινό περιβάλλον καταλήγει, μέσα σε λίγες ημέρες, στο κέντρο ενός νησιωτικού εορτασμού.

Στη Σκιάθο, το φυσικό δέντρο έχει ήδη τη δική του ιστορία

Η χρήση πραγματικών δέντρων στον χριστουγεννιάτικο στολισμό της Σκιάθου δεν είναι κάτι καινούργιο. Τα προηγούμενα χρόνια το νησί έχει επιλέξει φυσικά έλατα τόσο για το κεντρικό δέντρο όσο και για μικρότερα σημεία του εορταστικού στολισμού.

Μάλιστα, σε παλαιότερο χριστουγεννιάτικο στολισμό είχαν χρησιμοποιηθεί και ζωντανά φυσικά δέντρα με πρόβλεψη να μεταφυτευτούν μετά το τέλος των γιορτών σε αυλές σχολείων. Είναι μια διαφορετική προσέγγιση από το μεγάλο κομμένο δέντρο της πλατείας και δείχνει ότι ακόμη και μέσα στον ίδιο εορταστικό σχεδιασμό μπορούν να χρησιμοποιηθούν διαφορετικές μορφές φυσικού δέντρου.

Για μια νησιωτική πόλη, όπου το παραδοσιακό καράβι παραμένει ισχυρό χριστουγεννιάτικο σύμβολο, αυτή η συνύπαρξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το έλατο δεν αντικαθιστά τη ναυτική ταυτότητα· γίνεται ένα ακόμη μέρος της σύγχρονης γιορτινής εικόνας του νησιού.

Το μικρότερο ταξίδι: από το σημείο διάθεσης στο σπίτι

Η ίδια αλυσίδα, σε μικρότερη κλίμακα, ισχύει και για το δέντρο που αγοράζει μια οικογένεια. Η διαφορά είναι ότι εκεί το τελικό κριτήριο δεν είναι αν θα φαίνεται εντυπωσιακό σε μια πλατεία, αλλά αν χωρά σωστά στο σπίτι.

Το ύψος του δωματίου, το πλάτος που υπάρχει διαθέσιμο και το σημείο τοποθέτησης είναι σημαντικότερα από το να επιλεγεί απλώς το μεγαλύτερο δέντρο. Ένα φυσικό έλατο δεν είναι τυποποιημένο αντικείμενο: κάθε δέντρο έχει διαφορετικό άνοιγμα κλαδιών και διαφορετική μορφή.

Υπάρχει και μια άλλη δυνατότητα για όσους θέλουν το δέντρο να παραμείνει ζωντανό. Τα έλατα σε γλάστρα, όταν έχουν καλλιεργηθεί εξαρχής με ενεργό ριζικό σύστημα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν στον γιορτινό στολισμό και στη συνέχεια να επιστρέψουν σε εξωτερικό χώρο.

Η μεταφύτευση, βέβαια, δεν είναι αυτόματη επιτυχία. Το είδος του δέντρου, το κλίμα, ο διαθέσιμος χώρος, το έδαφος και η σωστή προσαρμογή μετά την παραμονή σε θερμαινόμενο σπίτι καθορίζουν αν ένα ζωντανό έλατο μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται.

Από το βουνό στο λιμάνι και από εκεί στη γιορτή

Όταν ανάβουν τα φώτα του χριστουγεννιάτικου δέντρου στη Σκιάθο, βλέπουμε συνήθως μόνο την τελευταία εικόνα: το στολισμένο έλατο, τον κόσμο γύρω του και την έναρξη των εορταστικών εκδηλώσεων.

Η προηγούμενη διαδρομή του είναι λιγότερο ορατή. Έχει ξεκινήσει χρόνια πριν με μια φύτευση, έχει συνεχιστεί με τη φροντίδα του παραγωγού, την επιλογή του δέντρου, τη φόρτωση και τη μεταφορά. Και επειδή ο τελικός προορισμός είναι νησί, κάποια στιγμή η ορεινή αυτή ιστορία συναντά αναγκαστικά τη θάλασσα.

Ίσως γι’ αυτό η διαδρομή από τον Ταξιάρχη μέχρι τη Σκιάθο έχει κάτι ιδιαίτερο. Συνδέει δύο εντελώς διαφορετικά ελληνικά τοπία μέσα από ένα δέντρο: το βουνό όπου μεγάλωσε και το νησί όπου, για λίγες ημέρες, γίνεται μέρος της γιορτής.