Το σημείο του Σταυρού είναι από τις παλαιότερες συνήθειες των χριστιανών. Ήδη γύρω στο 200 μ.Χ. ο Τερτυλλιανός αναφέρει ότι οι πιστοί συνήθιζαν να σταυρώνουν το μέτωπό τους στις καθημερινές τους ασχολίες: όταν έβγαιναν από το σπίτι και όταν επέστρεφαν, στο τραπέζι, πριν από τον ύπνο και σε πολλές ακόμη στιγμές της ημέρας.[1] Έναν και πλέον αιώνα αργότερα ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων συμβουλεύει: «Μὴ τοίνυν ἐπαισχυνώμεθα τὸν Σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ» και προτρέπει τους πιστούς να σφραγίζονται με αυτόν καθημερινά.[2]

Αρχικά φαίνεται ότι ήταν περισσότερο διαδεδομένο το μικρό σημείο του Σταυρού στο μέτωπο. Ο τρόπος με τον οποίο σχηματίζουμε σήμερα το σημείο του Σταυρού δεν απαντά με την ίδια μορφή στις αρχαιότερες χριστιανικές μαρτυρίες, αλλά διαμορφώθηκε σταδιακά μέσα στην παράδοση της Εκκλησίας. Γι’ αυτό και δεν είναι ασφαλές να προσδιορίσουμε για λογους ιστορικούς μόνο μία συγκεκριμένη χρονολογία κατά την οποία καθιερώθηκε η σημερινή δακτυλοθεσία.

Ενώνουμε τον αντίχειρα, τον δείκτη και το μεσαίο δάκτυλο, ομολογώντας την πίστη μας στην Αγία Τριάδα: Πατέρα, Υιό και Άγιο Πνεύμα. Τα άλλα δύο δάκτυλα διπλώνουν προς την παλάμη και μας θυμίζουν τις δύο φύσεις του Χριστού, τη θεία και την ανθρώπινη. Τον Χριστό, δηλαδή, που είναι αληθινός Θεός και αληθινός άνθρωπος, όπως ομολόγησε η Εκκλησία στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας.[3]

Έτσι, με μια απλή κίνηση του χεριού ο χριστιανός ομολογεί δύο από τις μεγαλύτερες αλήθειες της πίστεώς του: το μυστήριο της Αγίας Τριάδος και το μυστήριο της Ενανθρωπήσεως.

Κάνουμε τον Σταυρό μας το πρωί και το βράδυ, πριν από το φαγητό, μπαίνοντας στον ναό, ξεκινώντας ένα ταξίδι ή μια εργασία, στη χαρά αλλά και στη δύσκολη ώρα. Έτσι έμαθαν γενιές ολόκληρες χριστιανών λεν με έναν Σταυρό να αρχίζουν και με έναν Σταυρό να τελειώνουν την ημέρα τους.

Περνάνε έξω από ένα ναό και ντρεπόμαστε να σχηματίσουμε το σημείο του Σταυρού, βγαίνουμε για φαγητό και ντρεπόμαστε να κάνουμε το ίδιο μη μας δουν οι γύρω μας… Την ίδια ώρα άνθρωποι άλλων θρησκειών τηρούν τις θρησκευτικές τους υποχρεώσεις την ώρα της εργασίας τους, ακόμα και μέσα σε αεροπλάνο κατά την πτήση, έχοντας υπάρξει ο ίδιος αυτόπτης μάρτυρας.

Να σχηματίζουμε το σημείο του Σταυρού με υπερηφάνεια. Όχι όμως σαν φυλαχτό. Το σημείο του Σταυρού δεν είναι μια μαγική κίνηση που μας προφυλάσσει αυτομάτως από κάθε κακό. Η δύναμή του βρίσκεται στον ίδιο τον Εσταυρωμένο και Αναστάντα Χριστό. «Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ», γράφει ο απόστολος Παύλος (Γαλ. 6,14). Δεν υπάρχει Σταυρός χωρίς Χριστό και Ανάσταση χωρίς Σταυρό.

Και ίσως εδώ βρίσκεται κάτι που συχνά ξεχνάμε. Δεν αρκεί να κάνουμε τον Σταυρό μας· χρειάζεται κάποτε και να τον σηκώσουμε. .«Ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθείτω μοι» (Ματθ. 16,24), λέει ο Χριστός. Ο σταυρός αυτός μπορεί να είναι η υπομονή, η συγχώρηση, η θυσία, η σιωπή, η αποδοχή μιας δυσκολίας, η προσπάθεια να νικήσουμε λίγο τον εαυτό μας.

Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού μάς θυμίζει ότι για τον χριστιανό ο Σταυρός δεν είναι μόνο ένα σύμβολο που προσκυνά, αλλά τρόπος ζωής. Και δεν είναι σημείο απελπισίας, γιατί μετά τον Γολγοθά ακολουθεί η Ανάσταση.

•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•

Παραπομπές

[1] Τερτυλλιανός, De Corona, 3, PL 2, 80.

[2] Κύριλλος Ιεροσολύμων, Κατήχησις ΙΓ΄, 36, PG 33, 816: «Μὴ τοίνυν ἐπαισχυνώμεθα τὸν Σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ».

[3] Δ΄ Οικουμενική Σύνοδος, Χαλκηδόνα (451), Ὅρος Πίστεως: ο Χριστός ομολογείται «ἐν δύο φύσεσιν ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως, ἀχωρίστως».