45th Str. NY. NY. (Beyond the Light)

Τα Πέταλα της Νύχτας και το Κτήριο των Ονείρων

Πίσω από τον κοσμοπολίτικο, ηλεκτρικό jazz-fusion ήχο του «45th Str. NY. NY.» κρύβεται μια βαθιά ρομαντική και αγωνιώδης αλήθεια• ένα βιωματικό αποτύπωμα από τα δημιουργικά χρόνια στη Νέα Υόρκη, εκεί όπου η ελληνική μελωδικότητα συνάντησε την παγκόσμια μουσική ελίτ. Το άλμπουμ «Beyond the Light» του Αντώνη Μιτζέλου, το οποίο κυκλοφόρησε διεθνώς από τη Universal/Mercury, αποτελεί ένα από τα πιο φωτεινά ορόσημα της ελληνικής world jazz fusion σκηνής, επιβεβαιώνοντας την απόλυτη παγκόσμια καλλιτεχνική εμβέλεια του δημιουργού.

Κατά τη διάρκεια της πολυετούς και απαιτητικής δημιουργίας του άλμπουμ, η 45η οδός έγινε το απόλυτο σημείο αναφοράς. Εκεί, στο κομβικό σημείο όπου ο δρόμος τέμνει την 7η Λεωφόρο (7th Avenue) και το μυθικό Broadway —μέσα στην καρδιά των θεάτρων, των λαμπερών εστιατορίων και των ασταμάτητων πολυκαταστημάτων— γεννήθηκε η έμπνευση.

Φιλοξενούμενος του Τάκη ντε Φατσέλι και της Στέλλας σε ένα μικρό διαμέρισμα ενός εμβληματικού κτηρίου-κυψέλης, βρέθηκα στο επίκεντρο της παγκόσμιας τέχνης. Κάτω από την ίδια στέγη κατοικούσαν εκατοντάδες μουσικοί, ηθοποιοί και art directors. Οι καθημερινές, τυχαίες συναντήσεις στους διαδρόμους και τα ασανσέρ με επώνυμους δημιουργούς της διεθνούς σκηνής δεν ήταν απλώς μια συνηθισμένη πραγματικότητα• ήταν ένας διαρκής, ηλεκτρισμένος παλμός, ένα ζωντανό πανεπιστήμιο δημιουργίας.

 

 

Η ημέρα της κεντρικής ηχογράφησης στα Sorcerer Sound Studios ήταν απλά επική. Το στούντιο πλημμύρισε από μια σπάνια, εξαιρετικά θετική ενέργεια, καθώς μετατράπηκε σε σημείο συνάντησης σπουδαίων προσωπικοτήτων. Παρόντες στη διαδικασία, εκτός από τους αγαπημένους φίλους Τάκη ντε Φατσέλι και Στέλλα, ήταν ο κορυφαίος σταρ του Χόλιγουντ Ρίτσαρντ Γκιρ (Richard Gere), ισχυροί παραγωγοί του αμερικανικού κινηματογράφου, η γνωστή Ελληνίδα ηθοποιός Τάνια Καψάλη, καθώς και πολλοί ακόμα στενοί φίλοι από τη Νέα Υόρκη.

 

Σε ένα τέτοιο φορτισμένο και απαιτητικό περιβάλλον, ο Αντώνης Μιτζέλος, με τον χαρακτηριστικό ήπιο, ευγενικό και απόλυτα συγκεντρωμένο τρόπο του, κατάφερε να επιβάλλει τη δημιουργική γαλήνη και τη θετική ενέργεια που χρειαζόταν, καθοδηγώντας την ομάδα στην καλλιτεχνική κορύφωση.

 

Η μοναδική αυτή ημέρα έκλεισε με τον πιο ιδανικό και ζεστό τρόπο. Ο εξαιρετικός σεφ Κώστας Τσίγκας —ο αποκαλούμενος και «διανοούμενος μάγειρος»— έκανε το τραπέζι σε όλους τους συντελεστές και τους φίλους του Αντώνη Μιτζέλου στο διάσημο εστιατόριό του, το «Αγροτικόν», στην οδό East 14th του Μανχάταν. Εκεί, γύρω από ένα τραπέζι γεμάτο γεύσεις και αρώματα, η ένταση του στούντιο έδωσε τη θέση της στο γέλιο, τη συγκίνηση και τη γιορτή μιας σπουδαίας, κοινής δημιουργίας.

Οι Ζωντανοί Θρύλοι στο Session και το "The Genius Greek"

Πάνω στο ακλόνητο ρυθμικό θεμέλιο του κομματιού ήρθαν να «κεντήσουν» οι ζωντανοί θρύλοι της αμερικανικής fusion τζαζ, τα μέλη του συγκροτήματος Spyro Gyra. Ο Tom Schuman στο πιάνο, ο Scott Ambush στο μπάσο και ο Joel Rosenblatt στα τύμπανα έδωσαν τον δικό τους κορυφαίο, κοσμοπολίτικο αέρα.

 

Το σαξόφωνο, που δίνει τον τόσο χαρακτηριστικό νυχτερινό, ατμοσφαιρικό τόνο, ηχογραφήθηκε με τον συγκλονιστικό Scott Kreitzer (Άλτο σαξόφωνο) στα ιστορικά Hillside Sound Studios στο Englewood του Νιου Τζέρσεϊ. Εκεί, η συνεργασία με τον κορυφαίο, βραβευμένο με Grammy και υποψήφιο για Emmy ηχολήπτη David Kowalski (καθώς και στα Bennett Studios) αποδείχθηκε καθοριστική. Ο Kowalski —του οποίου η φήμη ως sound designer και audio mixer εξαπλώθηκε αργότερα σε κορυφαία τηλεοπτικά δίκτυα παγκοσμίως όπως τα National Geographic, Discovery Channel, Smithsonian Channel και PBS— πέτυχε ένα αριστουργηματικό πάντρεμα: έδεσε οργανικά την ελληνική παραδοσιακή και ροκ αισθητική του Μιτζέλου με τον κορυφαίο αμερικανικό ήχο. Είναι, μάλιστα, αξιοσημείωτο ότι στην αρχική ηχογράφηση του κομματιού, το session των τυμπάνων είχε σφραγίσει με το ιστορικό παίξιμό του ο απόλυτος μύθος της παγκόσμιας μουσικής, Steve Gadd!

Αυτή η εκρηκτική χημεία και η απαράμιλλη τεχνική του κατάρτιση προκάλεσαν αίσθηση στους αμερικανικούς μουσικούς κύκλους. Η παγκόσμια jazz-fusion και progressive κοινότητα αγκάλιασε αμέσως τον Αντώνη Μιτζέλο, αναγνωρίζοντάς τον ως έναν κιθαρίστα παγκόσμιας κλάσης και έναν ευφυή συνθέτη της σύγχρονης οργανικής μουσικής. Δεν είναι τυχαίο ότι στους κύκλους των κορυφαίων session παικτών της Νέας Υόρκης, του απέδωσαν το χαρακτηριστικό και άκρως τιμητικό παρατσούκλι: «The Genius Greek».

 

Τα Πέταλα της Νύχτας (Διήγηση του Συνθέτη)

«Θυμάμαι χαρακτηριστικά εκείνα τα βράδια που επέστρεφα στο διαμέρισμα κατάκοπος, έχοντας περάσει όλη μου την ημέρα κλεισμένος μέσα στα στούντιο, χαμένος ανάμεσα σε νότες, καλώδια και κονσόλες.

Καθώς ο εκκωφαντικός, νευρικός θόρυβος της μεγαλούπολης υποχωρούσε, μια παράξενη, σχεδόν μυστικιστική ηρεμία απλωνόταν στο Central Μανχάταν. Ήταν η ώρα που από το παράθυρό μου στην 45η οδό, μέσα στην απόλυτη σιωπή της τσιμεντένιας ζούγκλας, άκουγα τον χαλαρωτικό, σχεδόν υπνωτικό ήχο από τα πέταλα των αλόγων της έφιππης αστυνομίας που περιπολούσε στους άδειους δρόμους.

Αυτός ο ρυθμικός, γήινος αντίλαλος πάνω στην άσφαλτο της Νέας Υόρκης με σημάδεψε. Έγινε η ίδια η "καρδιά" και το ρυθμικό θεμέλιο του κομματιού. Μετέφερε αυτούσιο τον αστικό ιστό της αμερικανικής μεγαλούπολης, συνδυάζοντας την κινηματογραφική ατμόσφαιρα με τον σύγχρονο ρυθμό των δρόμων της.»

 

Υπάρχει, ωστόσο, μια παράδοξη και ενίοτε πικρή αλήθεια που συνοδεύει αυτή τη διεθνή πορεία. Ενώ το Beyond the Light και το «45th Str. NY. NY.» έγραφαν ιστορία στην καρδιά της παγκόσμιας δισκογραφίας δίπλα σε μεγαθήρια, στην Ελλάδα τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και τα εγχώρια μουσικά κατεστημένα επέλεξαν συχνά τον δρόμο μιας ακατανόητης σιωπής. Είναι κοινό μυστικό πως ο Αντώνης Μιτζέλος —παρά το τεράστιο, πολυσχιδές έργο του— σπάνια αναφέρεται από τα μιντιακά αφιερώματα στη λίστα των μεγάλων Ελλήνων συνθετών, με τα media να εγκλωβίζονται συχνά σε μια επιφανειακή ανάγνωση της μουσικής πραγματικότητας.

 

Όμως, η ίδια η ζωή και η τέχνη έχουν τον δικό τους τρόπο να αποκαθιστούν την αλήθεια. Αυτή η θεσμική «παράλειψη» εκμηδενίζεται μπροστά στη μοναδική, αδιαπραγμάτευτη σχέση του συνθέτη με το κοινό. Η αγάπη του κόσμου αποδεικνύει καθημερινά το ακριβώς αντίθετο: σε κάθε ζωντανή του εμφάνιση, οι χώροι γεμίζουν ασφυκτικά από ανθρώπους κάθε ηλικίας που διψούν να επικοινωνήσουν με τις μελωδίες του. Αυτό το ζεστό, ασταμάτητο χειροκρότημα είναι η μεγαλύτερη απάντηση. Γιατί η αξία ενός δημιουργού δεν μετριέται με τις λίστες των media, αλλά με το πόσο βαθιά καταφέρνει ο ήχος του να ριζώσει στις καρδιές των ανθρώπων.

Ένα Διαχρονικό Κομψοτέχνημα

Το «45th Str. NY. NY.» δεν είναι απλώς ένα ορχηστρικό fusion κομμάτι. Είναι ένα μουσικό μνημείο-αφιέρωμα σε εκείνο το σπίτι της 45ης οδού, στους ανθρώπους του, και στα κοινά όνειρα που γεννήθηκαν, πήραν σάρκα και οστά, και πέταξαν ψηλά κάτω από τον ουρανό του Μανχάταν.

Πρόκειται για ένα διαχρονικό ορχηστρικό κομψοτέχνημα, που συνδυάζει αριστοτεχνικά την ελληνική μελωδικότητα με τη δυτική jazz, το rock και τα world στοιχεία, καταργώντας τα σύνορα. Μια σύνθεση-σταθμός, ιδανική για όσους αγαπούν τις ορχηστρικές περιπλανήσεις που καταργούν τις αποστάσεις μεταξύ Αθήνας και Νέας Υόρκης, αποδεικνύοντας ότι η ελληνική μουσική δημιουργία μπορεί να σταθεί με αξιώσεις και απόλυτο σεβασμό στην παγκόσμια σκηνή.