Βρε καλώς την τη μαρίνα…

Να ένα έργο που μπορεί να επηρεάσει τη φυσιογνωμία του νησιού για πάντα. Και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ούτε με πανηγυρισμούς ούτε με φοβικά αντανακλαστικά. Πολύ περισσότερο δεν μπορεί να χωρέσει στο απλοϊκό δίλημμα «είσαι υπέρ ή κατά της μαρίνας».

Προσωπικά είμαι υπέρ.

Είμαι υπέρ των επενδύσεων, υπέρ της ανάπτυξης του θαλάσσιου τουρισμού και υπέρ μιας Σκιάθου που δεν φοβάται να διεκδικήσει επισκέπτες υψηλότερης δαπάνης κι ένα μεγαλύτερο κομμάτι μιας αγοράς που ταιριάζει απόλυτα στη γεωγραφία και στον χαρακτήρα της.

Δεν είμαι όμως μηχανικός. Και δεν πρόκειται να υποδυθώ τον μηχανικό.

Διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον δύο πρόσφατες παρεμβάσεις, του Γιάννη Τσώμου και του Τάσου Κουκιά. Δύο απόψεις με τεχνική γνώση, που προσεγγίζουν διαφορετικά τη χωροθέτηση και τη σχέση της μαρίνας με το υφιστάμενο λιμάνι.

Ξαναλέω, δεν έχω ούτε τη γνώση ούτε την πρόθεση να αποφανθώ ποια τεχνική προσέγγιση είναι σωστή.

Θέλω να προσεγγίσω τη μαρίνα από δύο άλλες πτυχές. Πολιτικά και κοινωνικά.

Σκεπτόμενος μαρίνα, μου ήρθε στο μυαλό το ερώτημα της κότας και του αυγού.

Τι προηγείται;

Θα κατασκευάσουμε πρώτα μια μεγάλη σύγχρονη μαρίνα και έτσι, μέσα από αυτή την “αναβάθμιση”, θα υποχρεώσει δημόσιο και ιδιωτικό τομέα να αναβαθμίσουν και τις υποδομές τους;

Ή μήπως πρώτα να αναβαθμίσουμε τις υποδομές του νησιού, ώστε η Σκιάθος να μπορεί πραγματικά να υποδεχθεί και να υποστηρίξει μια τέτοια επένδυση;

Το ερώτημα δεν είναι καθόλου θεωρητικό.

Μια μαρίνα δεν είναι απλά μερικές δεκάδες σκάφη δεμένα σε προβλήτες. Είναι μια νέα οικονομική δραστηριότητα που δημιουργεί γύρω της ένα ολόκληρο οικοσύστημα.

Χρειάζεται οδική πρόσβαση, κυκλοφοριακή διαχείριση, χώρους στάθμευσης, ύδρευση (περισσότερη και καλύτερη), αποχέτευση (μεγαλύτερη και καθαρότερη), ηλεκτρική ενέργεια, διαχείριση αποβλήτων και χημικών, ασφάλεια και δημόσιες υπηρεσίες ικανές να ανταποκριθούν σε μια σημαντικά αυξημένη δραστηριότητα.

Χρειάζεται και καλύτερες ιδιωτικές υποδομές και υπηρεσίες. Χρειάζεται ίσως και αλλαγή συμπεριφοράς και σκέψης.

Πιθανότατα η σοβαρή απάντηση βρίσκεται κάπου στη μέση.

Δεν χρειάζεται να έχουν κατασκευαστεί τα πάντα πριν από τη μαρίνα. Χρειάζεται όμως να υπάρχει πριν από τη μαρίνα το σχέδιο για τα πάντα.

Σχέδιο;

Να γνωρίζουμε τι απαιτείται, τι διαθέτουμε σήμερα, τι πρέπει να προηγηθεί, τι μπορεί να γίνει παράλληλα, πόσο κοστίζει, ποιος θα το χρηματοδοτήσει και πότε πρέπει να είναι έτοιμο.

Γιατί διαφορετικά κινδυνεύουμε να κατασκευάσουμε μια μαρίνα του …2036 και να την τοποθετήσουμε μέσα σε υποδομές μιας άλλης εποχής.

Και τότε δεν θα φταίει η μαρίνα. Αλλά ότι σχεδιάσαμε ένα μεγάλο έργο χωρίς όμως να ανασχεδιάσουμε μαζί του και τον τόπο.

Χρόνια μιλάμε για αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, μεγαλύτερη κατά κεφαλήν δαπάνη, επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, καλύτερες υπηρεσίες και προσέλκυση επισκεπτών υψηλότερης οικονομικής δυνατότητας.

Άσχετα αν συνεχίζω να θεωρώ επικίνδυνη την μονοπροσήλωση στον τουρισμό, δεν μπορούμε να ζητάμε όλα αυτά και όταν εμφανίζεται μια υποδομή που εξυπηρετεί ακριβώς μια τέτοια αγορά να αισθανόμαστε ξαφνικά άβολα.

Εδώ μπαίνουν τα πραγματικά πολιτικά ερωτήματα.

Ποιος σχεδιάζει τη μαρίνα πριν σχεδιαστεί η μαρίνα;

Πώς αποφασίζεται τι ακριβώς θέλουμε;

Πού γράφονται οι προδιαγραφές;

Εξετάζονται –ή δεν εξετάζονται– εναλλακτικές λύσεις;

Βλέπουμε ότι ήδη γίνονται επαφές με υπουργεία, δημόσιους φορείς, χρηματοδοτικούς οργανισμούς, ίσως και επιχειρήσεις και πιθανούς επενδυτές.

Και πολλές φορές οι αποφάσεις που λαμβάνονται στην αρχή είναι σημαντικότερες από εκείνες που λαμβάνονται στο τέλος. Αυτές μπορεί στη συνέχεια να κατευθύνουν σε συγκεκριμένο μοντέλο χρηματοδότησης, παραχώρησης και εκμετάλλευσης. Και έτσι δημιουργείται σταδιακά ένας δρόμος από τον οποίο, όσο περισσότερο προχωράς, τόσο δυσκολότερα επιστρέφεις.

Γι’ αυτό εδώ υπάρχει μια μεγάλη πολιτική ευθύνη της σημερινής Δημοτικής Αρχής.

Μα δεν αρκεί να γίνουν όλα νόμιμα;

Όχι, η νομιμότητα είναι το ελάχιστο που δικαιούται να απαιτεί ο πολίτης από τη διοίκησή του. Χρειάζεται όμως κάτι περισσότερο. Πλήρης διαφάνεια από την αρχή και διαβούλευση από τη Δημοτική Αρχή.

Ποιος μελετά;

Με ποια διαδικασία επιλέχθηκε και ποιος καθόρισε τις προδιαγραφές;

Ποιες εναλλακτικές λύσεις εξετάστηκαν και ποιες απορρίφθηκαν και γιατί;

Ποιο οικονομικό μοντέλο εξετάζεται και ποιος θα χρηματοδοτήσει;

Ποιος θα κατασκευάσει και ποιος θα διαχειρίζεται;

Για πόσα χρόνια και τελικά ποιος θα κερδίζει και τι θα κερδίζει η Σκιάθος;

Δεν θέτω αυτά τα ερωτήματα επειδή γνωρίζω κάποιες κρυφές απαντήσεις. Όμως τα θέτω ακριβώς επειδή οι απαντήσεις σε αυτά πρέπει να είναι δημόσιες.

Και τώρα φτάνουμε σε μια κρίσιμη λέξη που χρησιμοποιείται πολύ δύσκολα στη Σκιάθο τα τελευταία χρόνια.

Διαβούλευση;

Αν πρώτα έχουν επιλεγεί η φιλοσοφία, η χωροθέτηση, οι βασικές τεχνικές λύσεις και το οικονομικό μοντέλο, και στη συνέχεια παρουσιαστούν όλα αυτά στην κοινωνία για να εκφράσει τη γνώμη της, δεν έχουμε ακριβώς διαβούλευση. Έχουμε ενημέρωση.

Και αυτά είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα.

Η Δημοτική Αρχή οφείλει να οργανώσει τη διαδικασία με τέτοιο τρόπο ώστε στο μέλλον κανείς να μην μπορεί εύλογα να ισχυριστεί ότι η κοινωνία κλήθηκε όταν οι κρίσιμες επιλογές είχαν ήδη γίνει.

Η μαρίνα δεν ξεκίνησε από αυτούς που διοικούν σήμερα, ούτε αφορά μόνο εκείνους. Και θα βρίσκεται εδώ πολύ μετά από αυτούς.

Υπάρχουν θέματα που άμεσα αξίζει να συζητηθούν. Θα αλλάξουν αξίες για επιχειρήσεις και τρόπος ζωής για τους κατοίκους. Για κάποιους πιο άμεσα, όπως για παράδειγμα των καταστημάτων του παραλιακού μετώπου και των ξύλινων κατασκευών στη χερσαία ζώνη του λιμανιού ή των επαγγελματικών σκαφών. Όπως ακόμη η μετατόπιση ένα δρόμο πίσω για παραλιακές κατοικίες και ακίνητα. Η αλλαγή ίσως του πάρκου στην παραλία. Και άλλα.

Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα για τη χερσαία ζώνη, άραγε αποτελούν ήδη κομμάτια του σχεδιασμού για το αυριανό παραλιακό μέτωπο;

Γενικότερα υπάρχει μια συνολική εικόνα προς την οποία κινούμαστε;

Και εάν υπάρχει, την γνωρίζουμε;

Δεν υπονοώ κάποια κρυφή συμφωνία. Δεν έχω στοιχεία που να μου επιτρέπουν να το κάνω.

Αλλά μιλώντας για έναν από τους πολυτιμότερους δημόσιους χώρους του νησιού, η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει εάν οι επιμέρους κινήσεις και αποφάσεις που βλέπει σήμερα είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους ή κομμάτια ενός μεγαλύτερου παζλ.

Πέρα από συμπάθειες ή πολιτικές αντιπαραθέσεις, το σημαντικότερο ερώτημα όλων είναι τι θα μείνει στους Σκιαθίτες;

Μια μεγάλη επένδυση στη μαρίνα δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο από το ύψος της επένδυσης ή από τον αριθμό των σκαφών που θα εξυπηρετεί. Πρέπει να αξιολογείται και από την αξία που αφήνει πίσω της.

Τι θα αφήσει λοιπόν η μαρίνα στη Σκιάθο;

Θέσεις εργασίας;

Νέες ειδικότητες;

Ευκαιρίες για νέους ανθρώπους με νέες δεξιότητες και σπουδές ώστε να μπορούν να παραμείνουν στο νησί;

Νέες τοπικές επιχειρήσεις;

Νέα δημόσια έσοδα;

Και πόσος από τον νέο πλούτο που θα δημιουργηθεί θα παραμένει πραγματικά στη Σκιάθο;

Διότι μπορεί μια επένδυση να είναι εξαιρετικά επιτυχημένη για τον επενδυτή και πολύ λιγότερο επιτυχημένη για την κοινωνία που τη φιλοξενεί.

Δεν χρειάζεται επομένως ούτε φόβος απέναντι στην ανάπτυξη μα ούτε λευκή επιταγή, σε κανέναν και καμία επένδυση.

Η θέση μου λοιπόν είναι καθαρή. Ναι στη μαρίνα, ναι στις επενδύσεις. Ναι σε μια Σκιάθο περισσότερο ανταγωνιστική, περισσότερο εξωστρεφή και, γιατί όχι, πλουσιότερη.

Αλλά όχι λευκή επιταγή στο όνομα της ανάπτυξης. Και προπάντων, όχι στη λογική ότι όποιος θέτει ερωτήματα είναι εναντίον της προόδου ή ίσως της Δημοτικής Αρχής.

Για να γίνει πραγματικά μια μαρίνα για όλους, η κοινωνία της Σκιάθου πρέπει να βρίσκεται μέσα στον σχεδιασμό της από την πρώτη ημέρα. Με διαφάνεια, ανοιχτές διαδικασίες και αληθινή διαβούλευση.

Όχι όταν όλα θα έχουν ήδη αποφασιστεί.