Το Πήλιο έχει από τη μία τον Παγασητικό και από την άλλη το Αιγαίο, και τα χωριά του κρέμονται στις πλαγιές ανάμεσα στις δύο θάλασσες. Η γεωγραφία αυτή εξηγεί σχεδόν τα πάντα. Κολυμπάς σε παραλία με πλατάνια πάνω από το κεφάλι σου και το ίδιο απόγευμα ανεβαίνεις σε χωριό που μυρίζει τζάκι. Και το φαγητό, όπως θα δεις, κρατάει και το βουνό και τη θάλασσα.
Τα χωριά
Ανεβαίνοντας από τον Βόλο, τα πρώτα που συναντάς είναι η Πορταριά και η Μακρινίτσα. Η δεύτερη βρίσκεται πάνω από την πόλη σαν θεωρείο. Από την πλατεία της, κάτω από τα πλατάνια, ο Παγασητικός φαίνεται ολόκληρος. Πέτρινα αρχοντικά, κρήνες, καλντερίμια, καφενεία που σερβίρουν από το πρωί.
Πιο ανατολικά, προς το Αιγαίο, είναι η Τσαγκαράδα. Στην πλατεία της Αγίας Παρασκευής στέκεται ένας πλάτανος αιώνων, τόσο φαρδύς που θέλει κάμποσους ανθρώπους πιασμένους χέρι-χέρι για να τον κλείσουν. Η Τσαγκαράδα απλώνεται σε τέσσερις συνοικίες μέσα στο πράσινο, και τις περνάς η μία στην άλλη με τα πόδια, από μονοπάτια ανάμεσα σε καστανιές.
Η Ζαγορά είναι το μεγαλύτερο και το πιο «δουλευτής» χωριό του βουνού. Εδώ γίνονται τα μήλα, τα φημισμένα μήλα Ζαγοράς, με προστατευόμενη ονομασία και οι Ζαγοριανοί ξέρουν από συνεταιρισμούς: τον δικό τους τον ίδρυσαν το 1916, από τους παλαιότερους αγροτικούς συνεταιρισμούς της χώρας.
Και μετά είναι τα μικρότερα, που το καθένα αξίζει μια στάση: η Βιζίτσα και οι Πινακάτες με τα πυργόσπιτα, οι Μηλιές, ο Κισσός με τα πλατάνια, ο Άγιος Λαυρέντιος, το Μούρεσι. Σε αυτά δεν θα βρεις «αξιοθέατα». Μια πλατεία με πλατάνια, ένα καφενείο, ίσως μια ταβέρνα με μαγειρευτά, κι εκεί κάθεσαι.
Οι εκκλησίες που δεν μοιάζουν με εκκλησίες
Στην κεντρική πλατεία των Μηλιών ο ναός των Ταξιαρχών μοιάζει με σπίτι. Χτισμένος έτσι επίτηδες, χωρίς καμπαναριό και με κρυφούς τρούλους, για να μην τραβάει το μάτι στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Ανακαινίστηκε το 1741, το μαρτυρά επιγραφή στο πλάι, και φημίζεται για την ακουστική του: σαράντα οκτώ ανάποδα πιθάρια κρυμμένα στους τρούλους και πέντε πηγάδια στις γωνιές και στο κέντρο εγκλωβίζουν τον ήχο και τον καθαρίζουν από την ηχώ. Από εδώ, τον Μάιο του 1821, ο Άνθιμος Γαζής κήρυξε την επανάσταση στη Θεσσαλία και ύψωσε τη σημαία, αμέσως μετά τη λειτουργία.
Στον Κισσό, η Αγία Μαρίνα κρύβει τοιχογραφίες του λαϊκού ζωγράφου Παγώνη του Χιοναδίτη, σκηνές από την Αποκάλυψη και τις δύο Διαθήκες, δουλεμένες με χρώμα που έχει κρατήσει αιώνες.
Το τρενάκι που δεν βιάζεται
Ο «Μουντζούρης», το ιστορικό τρενάκι του Πηλίου, ξεκινάει από τα Άνω Λεχώνια και ανεβαίνει ως τις Μηλιές, κάπου δεκαπέντε χιλιόμετρα σε ενενήντα λεπτά, με τα βαγόνια του να τρίζουν στις στροφές. Τη γραμμή τη σχεδίασε στα τέλη του 19ου αιώνα ο Ιταλός μηχανικός Εβαρίστο ντε Κίρικο, πατέρας του ζωγράφου Τζόρτζιο ντε Κίρικο, που τότε μεγάλωνε παιδί στον Βόλο. Το τρένο περνάει πάνω από πέτρινες καμαρωτές γέφυρες, ανάμεσά τους μια πεντάτοξη, και από μια μεταλλική με καμπύλη τροχιά που θεωρείται μοναδική. Στις Μηλιές οι σιδηροδρομικοί γυρίζουν τη μηχανή με το χέρι για την επιστροφή, και μπορείς να τους δεις από την πλατφόρμα στο τέρμα της γραμμής. Λειτουργεί από την άνοιξη ως το φθινόπωρο, με ένα δρομολόγιο τη μέρα, οπότε αξίζει να τσεκάρεις μέρες και ώρες πριν πας.
Στη θάλασσα
Κατεβαίνοντας τα καλντερίμια, βρίσκεσαι στις παραλίες του ανατολικού Πηλίου: Μυλοπόταμος με τον βράχο-καμάρα, Φακίστρα κάτω από τον γκρεμό, Νταμούχαρη με το μικρό της λιμανάκι, Παπά Νερό, Αϊ-Γιάννης, Χορευτό. Τα νερά είναι καθαρά και βαθυπράσινα, το βότσαλο λευκό, και συχνά τα πλατάνια φτάνουν σχεδόν ως το κύμα.
Η Νταμούχαρη έχει και μια δόση σινεμά: εδώ γυρίστηκαν σκηνές του Mamma Mia, ανάμεσά τους η άφιξη στο λιμάνι με τα καΐκια, πλάνα που στο μοντάζ ενώθηκαν με τη Σκόπελο. Το χωριουδάκι είναι χωρισμένο στα δύο, Παλιά και Νέα Νταμούχαρη, και στα ταβερνάκια του τρως με θέα το κύμα.
Το φαγητό
Το φαγητό είναι ίσως ο πιο δυνατός λόγος να ανέβεις. Η κουζίνα του Πηλίου πατάει στο χοιρινό και στα λαχανικά του βουνού: σπετζοφάι με ντόπια λουκάνικα και πιπεριές, κουκουναρίστο, χοιρινό ή κοτόπουλο με κουκουνάρι, πίτες με χόρτα, τυριά από τα κοπάδια των γύρω χωριών. Για επιδόρπιο, τα γλυκά του κουταλιού που φτιάχνουν οι νοικοκυρές σε δεκάδες γεύσεις, από νεράντζι μέχρι κυδώνι, και τα μήλα Ζαγοράς σε κάθε μορφή.
Στον Βόλο, στους πρόποδες, παίζεται το άλλο μεγάλο κεφάλαιο: τα τσιπουράδικα. Παραγγέλνεις τσίπουρο και έρχεται με μεζέ. Κάθε γύρος και άλλο πιάτο, συνήθως θαλασσινό, κι έτσι κυλάει το απόγευμα. Στο νότιο Πήλιο, από τη Μηλίνα ως το Τρίκερι, το ψάρι είναι φρέσκο και η ψαρόσουπα σοβαρή υπόθεση.
Πού να μείνεις
Σε όλα τα χωριά υπάρχουν πέτρινα αρχοντικά μετατρεμμένα σε ξενώνες, με τζάκια και αυλές γεμάτες ορτανσίες, αλλά και νεότερα καταλύματα μέσα στο πράσινο. Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι η δροσιά: ακόμη και τον Αύγουστο, στα ορεινά χωριά η ζέστη δεν φτάνει.
Πρακτικά
Ο Βόλος απέχει περίπου τρεις ώρες με το αυτοκίνητο από την Αθήνα και δύο από τη Θεσσαλονίκη. Για το ανατολικό Πήλιο και τις παραλίες θέλεις αυτοκίνητο. Οι αποστάσεις είναι μικρές σε χιλιόμετρα, αλλά οι δρόμοι στριφογυριστοί, οπότε άφησε χρόνο. Ένα Σαββατοκύριακο φτάνει για μια πρώτη γνωριμία. Για τα χωριά, τα μονοπάτια και τις παραλίες μαζί, καλύτερα τρεις-τέσσερις μέρες.
Φωτογραφίες: discovergreece.com
