Σε λίγο θα παρουσιαστούν οι νέοι δάσκαλοι και καθηγητές. Και μαζί τους θα παρουσιαστεί μπροστά μας ένα ερώτημα που δεν αφορά μόνο την Παιδεία, αλλά το ίδιο το ήθος της κοινωνίας μας…

Σε λίγες ημέρες η Σκιάθος θα υποδεχθεί, όπως κάθε χρόνο, τους ανθρώπους που θα στελεχώσουν τα σχολεία του νησιού. Δασκάλους. Καθηγητές. Νέους ανθρώπους, στην πλειονότητά τους αναπληρωτές, οι οποίοι θα αφήσουν πίσω τους τον τόπο τους, την οικογένειά τους, τη ζωή τους και θα έρθουν σε ένα νησί για να κάνουν τη δουλειά τους. Να διδάξουν τα παιδιά μας.

Και κάπου εδώ, αγαπητοί φίλοι, αρχίζει μια διαφορετική εξέταση. Όχι για εκείνους. Για εμάς. Γιατί σύντομα η Σκιάθος θα κληθεί να δώσει τα δικά της διαπιστευτήρια. Και το θέμα της εξέτασης θα μπορούσε να είναι πολύ απλό: Ως κοινωνία δίνουμε αξία μόνο στην τουριστική και οικονομική μας ευρωστία ή μπορούμε να χωρέσουμε μέσα σε αυτήν και την Παιδεία των παιδιών μας;

Ένας τουριστικός προορισμός που πρέπει να είναι και… τόπος ζωής

Η Σκιάθος είναι ένας από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της χώρας. Το γνωρίζουμε. Το ζούμε. Το υπερασπιζόμαστε. Οι επαγγελματίες του τουρισμού, οι άνθρωποι της αγοράς, οι φορείς, οι αρχές, οι κάτοικοι, όλοι προσπαθούμε να διατηρήσουμε και να ενισχύσουμε την τουριστική ταυτότητα του νησιού. Και πολύ σωστά. Ο τουρισμός είναι η οικονομία μας. Είναι οι δουλειές μας. Είναι το εισόδημα χιλιάδων ανθρώπων. Είναι το μέλλον πολλών οικογενειών.

Όμως υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια. Η Σκιάθος δεν είναι μόνο τουριστικός προορισμός. Είναι και τόπος ζωής. Και ένας τόπος ζωής έχει σχολεία. Έχει παιδιά. Έχει δασκάλους και καθηγητές. Έχει ανθρώπους που πρέπει να μπορούν να ζήσουν αξιοπρεπώς εκεί όπου εργάζονται. Αυτό το τελευταίο, όμως, τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο δύσκολο.

Το δωμάτιο που δεν υπάρχει

Ας φανταστούμε έναν εκπαιδευτικό που διορίζεται ή τοποθετείται στη Σκιάθο. Έρχεται με μια βαλίτσα. Έρχεται για να εργαστεί. Έρχεται για να μπει μέσα σε μια τάξη και να αναλάβει ένα από τα σημαντικότερα καθήκοντα που μπορεί να αναλάβει ένας άνθρωπος: να εκπαιδεύσει τα παιδιά μας.

Και πριν ακόμη γνωρίσει τους μαθητές του, πριν γνωρίσει το σχολείο, πριν προλάβει να μάθει τους δρόμους του νησιού, πρέπει να απαντήσει σε ένα πολύ απλό ερώτημα: «Πού θα μείνω;» Και αμέσως μετά σε ένα δεύτερο: «Πόσο θα μου κοστίσει;»

Εδώ τα πράγματα δυσκολεύουν. Γιατί η Σκιάθος είναι ένας τόπος όπου η κατοικία έχει αποκτήσει ιδιαίτερη αξία. Και είναι απολύτως κατανοητό ότι ένας ιδιοκτήτης θα προσπαθήσει να αξιοποιήσει την περιουσία του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Αλλά η κοινωνία δεν αποτελείται μόνο από οικονομικές συναλλαγές. Αποτελείται και από ανάγκες. Και η στέγαση ενός εκπαιδευτικού που έρχεται να διδάξει τα παιδιά μας δεν είναι ακριβώς μια οποιαδήποτε ανάγκη. Είναι κοινωνική ανάγκη.

Πόσο κοστίζει τελικά ένας δάσκαλος;

Δεν χρειάζεται να κάνουμε οικονομική ανάλυση. Αρκεί να κάνουμε μια απλή ανθρώπινη σκέψη. Ένας αναπληρωτής εκπαιδευτικός δεν έρχεται στη Σκιάθο για διακοπές. Δεν έρχεται για να απολαύσει το καλοκαίρι. Δεν έρχεται για να φωτογραφίσει το Μπούρτζι και να ανεβάσει μια όμορφη εικόνα στα κοινωνικά δίκτυα. Έρχεται να εργαστεί. Και μάλιστα σε μια περίοδο κατά την οποία η ίδια η ζωή σε έναν τουριστικό προορισμό είναι ακριβότερη και δυσκολότερη.

Τι του ζητάμε λοιπόν; Να βρει ένα σπίτι. Να μπορεί να το πληρώσει. Να μπορεί να ζήσει. Να μπορεί να μετακινείται. Να μπορεί να αντέξει μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς. Και, πάνω απ’ όλα, να αισθανθεί ότι η κοινωνία στην οποία ήρθε να προσφέρει τον θέλει εδώ.

Γιατί δεν είναι ακριβώς το ίδιο να ανοίγεις την πόρτα ενός σπιτιού σε έναν άνθρωπο που έρχεται για λίγες ημέρες και να την ανοίγεις σε έναν εκπαιδευτικό που θα σταθεί απέναντι στα παιδιά σου για έναν ολόκληρο χρόνο.

Τα παιδιά μας δεν είναι τουρίστες

Εδώ βρίσκεται, ίσως, η ουσία. Είμαστε εξαιρετικοί στο να δημιουργούμε υποδομές, υπηρεσίες και συνθήκες για τον επισκέπτη. Και πρέπει να είμαστε. Αλλά ας κάνουμε κάποτε και μια αντίστροφη ερώτηση. Τι συνθήκες δημιουργούμε για εκείνους που ζουν και εργάζονται εδώ;

Για τον δάσκαλο. Για τον καθηγητή. Για τον γιατρό. Για τον νοσηλευτή. Για τον εργαζόμενο στις υπηρεσίες. Για όλους εκείνους που κάνουν τη Σκιάθο να λειτουργεί όχι μόνο τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, αλλά δώδεκα μήνες τον χρόνο. Γιατί ένα νησί δεν μπορεί να είναι μόνο ένα εξαιρετικό τουριστικό προϊόν. Πρέπει να είναι και ένας αξιοπρεπής τόπος για να ζεις. Και αυτό κρίνεται στα δύσκολα.

Η φιλοξενία αρχίζει από τους ανθρώπους που μένουν εδώ

Μιλάμε πολύ για φιλοξενία. Και δικαίως. Η φιλοξενία είναι ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της Ελλάδας και της Σκιάθου. Αλλά η φιλοξενία δεν μπορεί να είναι εποχική. Δεν γίνεται να είμαστε φιλόξενοι από τον Μάιο μέχρι τον Οκτώβριο και να ξεχνάμε τι σημαίνει κοινωνία τον υπόλοιπο χρόνο. Και κυρίως, δεν γίνεται να ζητάμε από έναν άνθρωπο να προσφέρει στα παιδιά μας και ταυτόχρονα να του λέμε, έμμεσα ή άμεσα: «Βρες μόνος σου πού θα μείνεις».

Αυτό δεν είναι ακριβώς η εικόνα που θέλουμε να έχει η Σκιάθος. Και δεν είναι μόνο θέμα οικονομικό. Είναι θέμα αντίληψης. Είναι θέμα προτεραιοτήτων. Είναι θέμα κοινωνικού πολιτισμού.

Η εξέταση της Σκιάθου

Σε λίγο, λοιπόν, θα εμφανιστούν οι νέοι εκπαιδευτικοί. Θα τους γνωρίσουμε. Θα τους δούμε να μπαίνουν στα σχολεία. Θα γνωρίσουν τα παιδιά μας. Θα τους εμπιστευτούμε ό,τι πολυτιμότερο έχουμε.

Και την ίδια ώρα, χωρίς να το καταλάβουμε ίσως, θα εξεταζόμαστε κι εμείς. Η εξέταση θα έχει πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα.

Βρήκαμε σπίτι για τον εκπαιδευτικό; Σε αξιοπρεπή τιμή; Του δώσαμε τη δυνατότητα να ζήσει χωρίς να μετατρέπεται ο μισθός του σε ενοίκιο; Τον κάναμε να αισθανθεί ότι η Σκιάθος τον υποδέχεται και δεν απλώς τον… ανέχεται;

Και το αποτέλεσμα αυτής της εξέτασης δεν θα καταγραφεί σε κάποιο σχολικό βαθμολόγιο. Θα καταγραφεί στον χαρακτήρα μας.

Ένας ηθογραφικός χάρτης

Και εδώ υπάρχει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον. Γιατί τα αποτελέσματα αυτής της εξέτασης θα δημιουργήσουν, με έναν τρόπο, έναν μικρό ηθογραφικό χάρτη της σύγχρονης Σκιάθου. Έναν χάρτη που θα δείξει τι κοινωνία είμαστε.

Μια κοινωνία που αντιλαμβάνεται ότι η οικονομική ανάπτυξη χωρίς κοινωνική συνοχή είναι μισή ανάπτυξη; Ή μια κοινωνία που, μπροστά στην ευκαιρία του μεγαλύτερου δυνατού οικονομικού οφέλους, ξεχνά ότι πίσω από κάθε ενοικιαστή υπάρχει ένας άνθρωπος;

Και, κυρίως, έναν άνθρωπο που αύριο το πρωί θα σταθεί απέναντι στο παιδί μας και θα του μάθει γράμματα. Δεν ξέρω τι θα έγραφε ο Παπαδιαμάντης αν μπορούσε να παρακολουθήσει αυτή την εξέταση. Ίσως να χαμογελούσε με ανακούφιση. Ίσως πάλι να αναζητούσε κάπου μια γωνιά για να κρυφτεί.

Γιατί η Σκιάθος του Παπαδιαμάντη ήταν ένας τόπος ανθρώπων. Με αδυναμίες, αντιφάσεις, φτώχεια, φιλοδοξίες, καλοσύνη, μικρότητες και μεγαλείο. Και ίσως αυτό ακριβώς να είναι το ζητούμενο και σήμερα.

Να μη χάσουμε τον άνθρωπο μέσα στην ανάπτυξη.

Δεν ζητείται να γίνουμε… φιλανθρωπικό ίδρυμα

Ας είμαστε ξεκάθαροι. Κανείς δεν ζητά από τους ιδιοκτήτες ακινήτων να χαρίσουν τα σπίτια τους. Κανείς δεν ζητά από κανέναν να αγνοήσει την πραγματικότητα της αγοράς.

Ζητείται όμως κάτι πολύ πιο απλό.

Να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχουν ανάγκες που αφορούν όλους μας.

Και η εκπαίδευση των παιδιών μας είναι μία από αυτές.

Ίσως, λοιπόν, πρέπει να αναζητήσουμε λύσεις ως κοινωνία. Με τη συνεργασία του Δήμου, των φορέων, των ιδιοκτητών, των επαγγελματιών, της εκπαιδευτικής κοινότητας. Να δούμε τι μπορεί να γίνει για τη στέγαση των εκπαιδευτικών. Να δημιουργήσουμε κίνητρα. Να αξιοποιήσουμε δυνατότητες. Να ανοίξουμε έναν διάλογο.

Γιατί λύσεις υπάρχουν όταν υπάρχει πρώτα η διάθεση να αναζητηθούν.

Τελικά, τι τόπο θέλουμε;

Αυτό είναι το ερώτημα.

Θέλουμε μια Σκιάθο οικονομικά ισχυρή; Ασφαλώς. Θέλουμε μια Σκιάθο τουριστικά ανταγωνιστική; Χωρίς δεύτερη σκέψη.

Θέλουμε όμως και μια Σκιάθο όπου τα παιδιά μας θα έχουν καλούς εκπαιδευτικούς, όπου οι άνθρωποι που έρχονται να εργαστούν θα μπορούν να ζήσουν αξιοπρεπώς και όπου η έννοια της φιλοξενίας δεν θα σταματά στην είσοδο του ξενοδοχείου;

Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα.

Γιατί τελικά ένας τόπος δεν κρίνεται μόνο από το πόσους επισκέπτες μπορεί να φιλοξενήσει. Κρίνεται και από το πώς φέρεται στους ανθρώπους που τον υπηρετούν.

Και σύντομα η Σκιάθος θα δώσει εξετάσεις. Οι μαθητές θα έχουν τους δασκάλους τους. Οι δάσκαλοι θα έχουν τις τάξεις τους. Και εμείς θα έχουμε την ευκαιρία να αποδείξουμε κάτι πολύ σημαντικό: Ότι μπορούμε να αγαπάμε την οικονομική ανάπτυξη χωρίς να ξεχνάμε την κοινωνία. Ότι μπορούμε να υπερασπιζόμαστε τον τουρισμό χωρίς να θυσιάζουμε την Παιδεία.

Ότι μπορούμε να βλέπουμε το σπίτι ως επένδυση, χωρίς να ξεχνάμε ότι είναι ταυτόχρονα και κατοικία ενός ανθρώπου.

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη εξέταση που δίνει ένας τόπος.

Όχι το πόσα κέρδισε. Αλλά το πώς φέρθηκε στους ανθρώπους του.Και αυτή την εξέταση, αγαπητοί φίλοι, δεν θα τη βαθμολογήσει κανένα Υπουργείο.

Θα τη βαθμολογήσει η ίδια η κοινωνία.  Και, κάπου εκεί ψηλά, ίσως να κοιτάζει και ο Παπαδιαμάντης…

 (*) Νικόλαος Σαρούκος / Προϊστάμενος Ελέγχου, Επιθεωρήσεων και Τουριστικής Ανάπτυξης Θεσσαλίας
Υπουργείο Τουρισμού / Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Θεσσαλίας