Με αφορμή το τελευταίο περιστατικό που συγκλόνισε την κοινωνία, αισθάνομαι την ανάγκη να γράψω αυτό το άρθρο όχι μόνο ως ψυχολόγος, αλλά και ως άνθρωπος. Αναφέρομαι στο συμβάν που σημειώθηκε το βράδυ της Πέμπτης 18 Ιουνίου 2026 με την ηλικιωμένη σκυλίτσα στη Γαστούνη που αποτέλεσε αφορμή για προβληματισμό και συζήτηση στην κοινωνία. Πέρα από το ίδιο το περιστατικό, το γεγονός αυτό μάς καλεί να εξετάσουμε ένα ευρύτερο κοινωνικό και ψυχολογικό ζήτημα: τη σχέση της βίας απέναντι στα ζώα με τη βία απέναντι στους ανθρώπους.

Ανεξάρτητα από τις συνθήκες του συγκεκριμένου περιστατικού, το γεγονός αυτό φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα σημαντικό ερώτημα: τι μας λέει η στάση ενός ανθρώπου απέναντι στα ζώα για τον ψυχισμό του και τη σχέση του με τη βία;

Η ψυχολογία και η εγκληματολογία έχουν ασχοληθεί εκτενώς με τη σύνδεση ανάμεσα στην κακοποίηση ζώων και τη βία κατά ανθρώπων. Και τα συμπεράσματα των ερευνών είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά.

Ως ψυχολόγος, θεωρώ σημαντικό να αναδείξω ορισμένα επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι η κακοποίηση ζώων δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά συχνά συνδέεται με βαθύτερα χαρακτηριστικά προσωπικότητας και αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης βίαιων συμπεριφορών.

Η κακοποίηση ζώων δεν είναι ένα «μικρό» αδίκημα. Συχνά η κοινωνία αντιμετωπίζει τη βία απέναντι στα ζώα ως κάτι λιγότερο σοβαρό από τη βία απέναντι στους ανθρώπους. Ωστόσο, από ψυχολογικής πλευράς, η σκόπιμη πρόκληση πόνου, φόβου ή θανάτου σε ένα ανυπεράσπιστο πλάσμα αποτελεί μια συμπεριφορά που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Τα ζώα είναι έμβια όντα που βιώνουν πόνο, φόβο και στρες. Όταν ένα άτομο αδιαφορεί για αυτά τα συναισθήματα ή αντλεί ικανοποίηση από την πρόκλησή τους, αποκαλύπτονται σημαντικά στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη ζωή, τα όρια και την αξία της.

Η βία απέναντι στα ζώα δεν αφορά μόνο τα ίδια τα ζώα. Αποτελεί συχνά έναν καθρέφτη του τρόπου με τον οποίο ένα άτομο σχετίζεται με την ευαλωτότητα, την εξουσία και τον έλεγχο.

Ποια είναι η σύνδεση μεταξύ βίας σε ζώα και ανθρώπους;

Η επιστημονική βιβλιογραφία έχει αναδείξει αυτό που συχνά αναφέρεται ως «The Link», δηλαδή τη σύνδεση ανάμεσα στην κακοποίηση ζώων, την ενδοοικογενειακή βία, την κακοποίηση παιδιών και άλλες μορφές επιθετικής ή αντικοινωνικής συμπεριφοράς. Η διεθνής βιβλιογραφία στην εγκληματολογία και την ψυχολογία έχει καταγράψει αυτή τη συσχέτιση ήδη από τη δεκαετία του ’70 και συνεχίζει να την επιβεβαιώνει μέσα από σύγχρονες μελέτες.Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι δεν θα εξελιχθεί κάθε άνθρωπος που κακοποιεί ένα ζώο σε δράστη βίας κατά ανθρώπων. Ωστόσο, η κακοποίηση ζώων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προειδοποιητικούς δείκτες για την πιθανότητα εκδήλωσης σοβαρότερων βίαιων συμπεριφορών στο μέλλον.

Η βία συνήθως δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Συχνά ξεκινά από στόχους που θεωρούνται πιο αδύναμοι, πιο ευάλωτοι και λιγότερο ικανοί να αντιδράσουν ή να προστατευτούν. Στον πυρήνα αυτής της σύνδεσης βρίσκεται η ενσυναίσθηση. Η ενσυναίσθηση είναι η ικανότητα να αναγνωρίζουμε, να κατανοούμε και να σεβόμαστε τον πόνο ενός άλλου όντος. Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ψυχολογικούς μηχανισμούς που περιορίζουν την επιθετικότητα και τη βία.

Όταν κάποιος μπορεί να προκαλεί πόνο σε ένα ζώο χωρίς να βιώνει ενοχή, λύπη ή συναισθηματική δυσφορία, ενδέχεται να παρουσιάζει μειωμένη ικανότητα συναισθηματικής σύνδεσης με τους άλλους. Η απουσία αυτής της σύνδεσης μπορεί να επηρεάζει όχι μόνο τη σχέση με τα ζώα αλλά και τις διαπροσωπικές σχέσεις γενικότερα.

Για τον λόγο αυτό, η σκόπιμη κακοποίηση ζώων αποτελεί στοιχείο που οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας αξιολογούν με ιδιαίτερη προσοχή. Αν όλα τα παραπάνω μπορούσαν να συνοψιστούν σε μία φράση, αυτή θα ήταν: «Μια κοινωνία κρίνεται από τον τρόπο που φέρεται στους πιο αδύναμους». Ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία αντιμετωπίζει τα ζώα αποκαλύπτει πολλά για το επίπεδο πολιτισμού, ευαισθησίας και κοινωνικής της συνείδησης. Η ανοχή απέναντι στην κακοποίηση ζώων δεν επηρεάζει μόνο την ευζωία των ζώων. Επηρεάζει και το συνολικό μήνυμα που εκπέμπεται για τη βία, τον σεβασμό και την αξία της ζωής.

Όταν η κοινωνία αντιδρά άμεσα και αποφασιστικά σε περιστατικά κακοποίησης, ενισχύει παράλληλα τις αξίες της ενσυναίσθησης, της υπευθυνότητας και της προστασίας των πιο ευάλωτων μελών της. Η βία απέναντι στα ζώα δεν είναι απλώς ένα ζήτημα φιλοζωίας. Είναι ένα κοινωνικό και ψυχολογικό φαινόμενο που αξίζει την προσοχή όλων μας, καθώς συχνά λειτουργεί ως προειδοποιητικό σημάδι βαθύτερων προβλημάτων.

Να θυμάστε κάτι: η κακοποίηση ενός ζώου δεν είναι ποτέ ένα ασήμαντο γεγονός. Είναι μια πράξη που αξίζει να μας προβληματίζει, γιατί πολλές φορές αποκαλύπτει στάσεις και συμπεριφορές που ξεπερνούν κατά πολύ το ίδιο το περιστατικό. Η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης και του σεβασμού προς κάθε μορφή ζωής αποτελεί θεμέλιο για μια κοινωνία πιο ανθρώπινη, πιο ασφαλή και πιο πολιτισμένη.