Το μάκτρο στη Θεία Μετάληψη | Γράφει ο π. Παντελεήμων Χούλης

ΣΠΟΡΑΔΕΣΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙΣΚΙΑΘΟΣΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣΚΙΑΘΟΣ

Το μάκτρο στη Θεία Μετάληψη | Γράφει ο π. Παντελεήμων Χούλης

2026-05-06 08:36:30

Μέσα στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας, ακόμη και τα πιο απλά και φαινομενικά «δευτερεύοντα» αντικείμενα έχουν τη δική τους σιωπηλή γλώσσα. Το μάκτρο —το κόκκινο απορροφητικό ύφασμα που κρατείται στη βάση του Αγίου Ποτηρίου κατά τη Θεία Μετάληψη— δεν είναι απλώς ένα πρακτικό μέσο προφύλαξης. Είναι μια μικρή, διακριτική πράξη ευλάβειας, που φανερώνει τον τρόπο με τον οποίο η Εκκλησία στέκεται μπροστά στο Μυστήριο.

Το κόκκινο χρώμα του μάκτρου δεν είναι τυχαίο. Στην βιβλική και εκκλησιαστική παράδοση, το κόκκινο παραπέμπει στο αίμα, δηλαδή στη ζωή που προσφέρεται και σώζει. Στο βιβλίο του Ιησού του Ναυή (2,18), η Ραάβ λαμβάνει εντολή να δέσει ένα κόκκινο σχοινί στο παράθυρό της ως σημείο σωτηρίας, ώστε να επισημανθεί η οικία της κατά την κατάληψη της Ιεριχούς και να διασωθεί

«δέσεις τὸ σχοινίον τοῦτο τὸ κόκκινον ἐν τῷ παραθύρῳ… καὶ σωθήσῃ».

Η πατερική ερμηνεία στο χωρίο αυτό της Π.Δ. προβλέπει σαφή προτύπωση:

α) Το κόκκινο σχοινί προεικονίζει το Αίμα του Χριστού,

β) Η οικία της Ραάβ προεικονίζει την Εκκλησία,

γ) Η διάσωση της προεικονίζει τη σωτηρία μέσω της θυσίας.

Δεν είναι λοιπόν απλώς ένα ύφασμα· είναι μια ορατή υπενθύμιση του αοράτου Μυστηρίου και της σωτηριολογικής σημασίας στη ζωή του ανθρώπου.

Η Εκκλησία, διαβάζοντας την Παλαιά Διαθήκη μέσα από το φως της Καινής, βλέπει σε τέτοιες εικόνες προτυπώσεις της σωτηρίας εν Χριστώ. Το κόκκινο της Ραάβ, όπως και το αίμα του Πάσχα στην Έξοδο, γίνεται μνήμη προστασίας και ζωής. Αντίστοιχα, το κόκκινο μάκτρο, ταπεινό και καθημερινό μέσα στη λατρεία, παραπέμπει διακριτικά στο Αίμα του Χριστού, το οποίο «υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας» προσφέρεται στη Θεία Ευχαριστία.

Δεν πρόκειται για έναν αυθαίρετο συμβολισμό. Η λειτουργική πράξη της Εκκλησίας δεν εφευρίσκει νοήματα· τα αποκαλύπτει μέσα από τν ακρίβεια και την πράξη. Το μάκτρο υπηρετεί πρώτα την προσοχή. Κι όμως, ακριβώς αυτή η προσοχή γεννά το νόημα: ο πιστός καλείται να σταθεί ενώπιον του Μυστηρίου με συνείδηση, με σεβασμό, με αίσθηση ότι ακόμη και η πιο μικρή κίνηση έχει βάρος.

Πολλές φορές η αταξία με την οποία πολλοί προσέρχονται στη Θεία Μετάληψη φέρνει σε δύσκολη θέση τον λειτουργό, μεταξύ αυτής της αταξίας και το πώς χρησιμοποιούμε το μάκτρο.

Έτσι λοιπόν, εκτός από την ιεροπρεπή μας στάση οφείλουμε να μην

αφήνουμε το μάκτρο να κρέμεται, δεν το χειριζόμαστε αδιάφορα, δεν το μετατρέπουμε σε μια τυπική λεπτομέρεια.

Όταν προσερχόμαστε στη Θεία Μετάληψη - εννοείται χωρίς κραγιόν για τις γυναίκες - το τοποθτούμε το μάκτρο ανοιχτό κάτω από το πηγούνι μας και όταν λάβουμε τα Άχραντα Μυστήρια, με το μάκτρο αποσπογγίζουμε απαλώς τα χείλη μας και είτε το προσφέρουμε στον επόμενο είτε το δίνουμε στο χέρι του ιερέως.

Είναι μέρος λοιπόν της κοινής ευθύνης της εκκλησιαστικής κοινότητας να διαφυλάσσει και να τιμά δίνοντας μαρτυρία.

Τελικά, και ο τρόπος χρήσης του μάκτρου αναδεικνύει πόσο συνειδητά στεκόμαστε μπροστά στο Άγιο Ποτήριο, πόσο αφήνουμε τη λατρεία να μορφώσει τις κινήσεις και την καρδιά μας. Και τότε, ακόμη και ένα απλό κομμάτι υφάσματος γίνεται αφορμή μνήμης, ευθύνης και σιωπηλής ομολογίας.

Χριστός Ανέστη!

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~