Μιλάμε συχνά για τις Βόρειες Σποράδες και τις αντιμετωπίζουμε σαν ένα ενιαίο σύνολο. Στην πράξη όμως, η Σκιάθος, η Σκόπελος και η Αλόννησος ακολουθούν τρεις εντελώς διαφορετικές διαδρομές προς το μέλλον τους. Και αυτό είναι που κάνει τη σύγκριση όχι μόνο ενδιαφέρουσα, αλλά και ουσιαστική.

Δεν πρόκειται για το ποιο νησί είναι «καλύτερο». Πρόκειται για το πώς το κάθε νησί έχει τοποθετηθεί – κυρίως – στον τουριστικό χάρτη, τι δυνατότητες έχει και πώς αξιοποιεί αυτά που διαθέτει.

Πίσω όμως από τον τουρισμό υπάρχει κάτι πιο βαθύ: η καθημερινότητα των ανθρώπων που ζουν στα νησιά όλο τον χρόνο και οι σχέσεις των ανθρώπων. Εκεί κρίνεται η πραγματική αντοχή κάθε τόπου. Και εκεί ο ρόλος των Δήμων δεν είναι θεωρητικός. Είναι καθοριστικός.

Σκιάθος

Η Σκιάθος είναι, χωρίς αμφιβολία, ο πιο δυνατός παίκτης της περιοχής. Το αεροδρόμιο της δίνει ένα ξεκάθαρο πλεονέκτημα: άμεση πρόσβαση από το εξωτερικό, μεγάλη ροή επισκεπτών, υψηλές πληρότητες και άμεσο ξένο χρήμα.

Είναι ένα νησί που δουλεύει σε υψηλές ταχύτητες. Ο τουρισμός είναι μαζικός, οργανωμένος και αποδοτικός. Η οικονομία κινείται γύρω από αυτόν και λειτουργεί.

Όμως η Σκιάθος, μοιάζει να «έπαθε Σκιάθο». Αυτή η επιτυχία έχει και το τίμημά της. Η πίεση στις υποδομές είναι έντονη, το περιβάλλον δοκιμάζεται, η αυθεντικότητα του τόπου χάνεται πια μέσα στον όγκο και οι κοινωνικοί συσχετισμοί άλλαξαν. Η Σκιάθος έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου το βασικό της ζήτημα δεν είναι πώς να φέρει περισσότερους επισκέπτες, αλλά πώς να διαχειριστεί αυτούς που ήδη έχει.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο Δήμος δεν καλείται απλώς να υποστηρίξει τον τουρισμό, όπως γίνεται σήμερα. Καλείται να φτιάξει μια νέα ισορροπία ανάμεσα στην τουριστική οικονομία και την καθημερινότητα των κατοίκων. Να διαχειριστεί την ένταση χωρίς να χαθεί η ποιότητα ζωής. Κυρίως να δώσει νέα προοπτική τώρα. Και αυτό είναι ίσως η πιο δύσκολη εξίσωση.

Σκόπελος

Ούτε τόσο έντονη όσο η Σκιάθος, ούτε τόσο ήσυχη όσο η Αλόννησος. Η Σκόπελος είναι ένα νησί πολύ πιο σύνθετο. Με μεγαλύτερη έκταση, περισσότερους οικισμούς, έντονο φυσικό τοπίο και πολλές διαφορετικές «όψεις».

Αυτό της δίνει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: μπορεί να προσφέρει πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Θάλασσα, φύση, χωριά, διαδρομές και τον πολιτισμό της που, ευτυχώς, φυλάει σαν κόρη οφθαλμού. Η Σκόπελος σήμερα δείχνει να έχει όραμα και προοπτική. Δεν περιορίζεται σε ένα μόνο μοντέλο.

Όμως αυτή η πολυπλοκότητα έχει και δυσκολίες.

Η Σκόπελος δεν έχει αεροδρόμιο. Εξαρτάται από τα πλοία, από τις συνδέσεις, από την απόσταση και τις καιρικές συνθήκες. Η καθημερινότητα είναι πιο απαιτητική, τόσο για τους κατοίκους όσο και για τους επισκέπτες. Και το πιο σημαντικό: δεν έχει τους ίδιους πόρους με τη Σκιάθο.

Και εδώ είναι που αλλάζει η συζήτηση.

Καθαριότητα, βασικές υποδομές, εξυπηρέτηση, διαχείριση της καθημερινότητας. Όλα αυτά δεν είναι απλές υπηρεσίες, αλλά η ίδια η ζωή των κατοίκων. Είναι το αν θα λειτουργήσει συνολικά το νησί τον χειμώνα, όχι μόνο το καλοκαίρι.

Και εδώ φαίνεται ο ρόλος του Δήμου. Όχι στα μεγάλα λόγια, αλλά στα μικρά και συνεχή. Στο νερό, στους δρόμους, στα απορρίμματα, στην εξυπηρέτηση του πολίτη. Σε ένα νησί με έντονο ανάγλυφο, μεγάλες αποστάσεις και αυξημένες απαιτήσεις, τίποτα δεν είναι αυτονόητο.

Τα τελευταία χρόνια, η Σκόπελος, με λιγότερα μέσα, καταφέρνει να διατηρεί ένα επίπεδο λειτουργίας που δεν είναι καθόλου δεδομένο. Ειδικά την ώρα που η οικονομία του νησιού αναπτύσσεται και οι απαιτήσεις αυξάνονται. Και αυτό δεν είναι μικρό πράγμα. Είναι διοίκηση στην πράξη.

Αλόννησος

Η Αλόννησος έχει επιλέξει έναν άλλο δρόμο. Πιο ήσυχο, πιο ελεγχόμενο, πιο παραδοσιακό, πιο «καθαρό».

Με βασικό της όπλο το φυσικό περιβάλλον και το θαλάσσιο πάρκο, απευθύνεται σε έναν διαφορετικό επισκέπτη, και ίσως σε διαφορετικό κάτοικο. Όχι σε αυτόν που θέλει ένταση, αλλά σε αυτόν που αναζητά ηρεμία, φύση και ποιότητα.

Δεν έχει τον όγκο της Σκιάθου ή της Σκοπέλου και δεν τον επιδιώκει. Κινείται πιο χαμηλά, αλλά πιο στοχευμένα. Αυτό της δίνει μια σταθερότητα, αλλά ταυτόχρονα περιορίζει την οικονομική της δυναμική.

Είναι ένα νησί που προστατεύει αυτό που έχει, χωρίς να πιέζει τα όριά του.

Σε αυτό το μοντέλο, ο ρόλος του Δήμου είναι διαφορετικός. Δεν διαχειρίζεται την ένταση, αλλά την ισορροπία. Προστατεύει το περιβάλλον, στηρίζει την τοπική κοινωνία και προσπαθεί να κρατήσει τον χαρακτήρα του νησιού ζωντανό. Είναι μια πιο «ήσυχη» διοίκηση, αλλά εξίσου κρίσιμη.

Το πραγματικό στοίχημα για τους τρεις Δήμους

Το ζητούμενο για τη Σκιάθο δεν είναι να μεγαλώσει άλλο. Είναι να ισορροπήσει. Να προστατεύσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων της και να διαχειριστεί τον τουρισμό χωρίς να εξαντλεί τον τόπο. Να περάσει από την ποσότητα στην ποιότητα. Να καταφέρει η τωρινή και η μελλοντική διοίκηση του Δήμου Σκιάθου να ενώσει ανθρώπους και ανάγκες, τουρισμό και κοινωνία, σωστή διαχείριση και νέα προοπτική.

Για τη Σκόπελο πάλι το ζητούμενο δεν είναι να γίνει Σκιάθος. Ούτε να γίνει Αλόννησος. Είναι να γίνει καλύτερη εκδοχή του εαυτού της. Να βελτιώσει τις συνδέσεις της, να ενισχύσει τις υποδομές της, να συνεχίσει η διοίκηση του Δήμου να αξιοποιεί τα εργαλεία που υπάρχουν και να συνεχίσει να αναδεικνύει αυτό που ήδη έχει: έναν τόπο αυθεντικό, ζωντανό και πολυδιάστατο.

Το ζητούμενο για την Αλόννησο είναι να διατηρήσει αυτό που την κάνει ξεχωριστή, χωρίς να μείνει στάσιμη. Να ενισχύσει τις υποδομές της και την καθημερινότητα των κατοίκων της, χωρίς να αλλοιώσει τον χαρακτήρα της. Να μεγαλώσει προσεκτικά, όχι βιαστικά.

Και τελικά;

Οι Σποράδες δεν είναι ίδιες. Και δεν πρέπει να γίνουν ίδιες.

Η Σκιάθος έχει τα νούμερα και τη δύναμη της κεκτημένης θέσης, αλλά πάσχει από την έλλειψη προοπτικής για κάτι καλύτερο κι όχι περισσότερο.

Η Σκόπελος δείχνει τη δύναμη της ακλόνητης θέλησης και της προσπάθειας, μα πάσχει από τους περιορισμένους πόρους.

Η Αλόννησος προχωράει με τη δύναμη της ισορροπίας, αλλά είναι ακόμη μακριά τόσο σε απόσταση όσο και σε μέσα.

Και ποιος κερδίζει τελικά;

Σίγουρα δεν κερδίζει πάντα αυτός που έχει τα περισσότερα. Κερδίζει αυτός που μπορεί να κρατήσει τον τόπο του ζωντανό. Και αυτό δεν το κάνουν τα νούμερα. Το κάνουν οι άνθρωποι και οι Δήμοι που δουλεύουν κάθε μέρα, χωρίς θόρυβο.