Η αντιπυρική περίοδος στην Ελλάδα αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική χρονική περίοδο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Σύμφωνα με το Πυροσβεστικό Σώμα Ελλάδας, η αντιπυρική περίοδος για το 2025 ξεκινά την 1η Μαΐου και ολοκληρώνεται στις 31 Οκτωβρίου. Κατά τη διάρκειά της, οι αρμόδιες αρχές βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή και εφαρμόζονται συγκεκριμένα προληπτικά μέτρα.

Νομοθετικό Πλαίσιο

Τα μέτρα πυροπροστασίας βασίζονται σε συγκεκριμένες διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, όπως:

• Η Πυροσβεστική Διάταξη 9/2024 «Καθορισμός μέτρων και μέσων για την πρόληψη και αποφυγή εκδήλωσης πυρκαγιών σε δάση, δασικές, χορτολιβαδικές και αγροτικές εκτάσεις, πάρκα και άλση πόλεων και οικιστικών περιοχών, περιοχές με ειδικό καθεστώς προστασίας, λοιπούς χώρους που βρίσκονται πλησίον των εκτάσεων αυτών καθώς και σε οικοπεδικούς χώρους».
• Η Πυροσβεστική Διάταξη 19/2024, «Καθορισμός του τρόπου, του τύπου και της διαδικασίας επιβολής και είσπραξης του διοικητικού προστίμου, της διαδικασίας ένστασης επί αυτού, καθώς και κάθε άλλης αναγκαίας λεπτομέρειας για την εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 167 του ν. 4662/2020 (Α΄ 27), περί των παραβάσεων των κανονιστικών διατάξεων πυροπροστασίας αρμοδιότητας του Πυροσβεστικού Σώματος».
• Η Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024  «Καθορισμός προληπτικών μέτρων πυροπροστασίας οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων που βρίσκονται σε περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων, εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο, σε εκτάσεις που βρίσκονται εντός ακτίνας 100 μ. από τα όρια των ανωτέρω περιοχών, καθώς και σε εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα»με την απόφαση ΥΠ 1402/30-05-2025 (Τεύχος Β΄2689) σχετικά με την διαδικασία βεβαίωσης και είσπραξης προστίμου.
• Ο Νόμος 4662/2020για την Πολιτική Προστασία, που ορίζει την ευθύνη κράτους και πολιτών στην πρόληψη φυσικών καταστροφών.

Οι διατάξεις αυτές καθιστούν σαφές ότι η πρόληψη των πυρκαγιών αποτελεί υποχρέωση όλων.

Υποχρέωση Καθαρισμού Οικοπέδων

Ένα από τα βασικότερα μέτρα είναι ο καθαρισμός των οικοπέδων. Οι ιδιοκτήτες, ενοικιαστές ή χρήστες ακινήτων υποχρεούνται να:

• απομακρύνουν ξερά χόρτα και κλαδιά
• καθαρίζουν εύφλεκτα υλικά και απορρίμματα
• διατηρούν τον χώρο καθαρό καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου

Η υποχρέωση αυτή προκύπτει από την ισχύουσα νομοθεσία και στοχεύει στη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης πυρκαγιάς.

Απαγορεύσεις κατά την Αντιπυρική Περίοδο

Κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, σύμφωνα με τις οδηγίες του Πυροσβεστικού Σώματος Ελλάδας και την Πυροσβεστική Διάταξη 9/2024, απαγορεύεται αυστηρά η καύση ξερών χόρτων, κλαδιών και υπολειμμάτων καλλιεργειών σε αγροτικές και υπαίθριες εκτάσεις. Επιπλέον, απαγορεύονται δραστηριότητες που ενδέχεται να προκαλέσουν πυρκαγιά, όπως η χρήση εργαλείων που παράγουν σπινθήρες, το άναμμα φωτιάς στην ύπαιθρο και η ανεξέλεγκτη απόρριψη εύφλεκτων υλικών. Οι παραβάσεις των μέτρων αυτών επιφέρουν αυστηρά διοικητικά πρόστιμα και, σε σοβαρές περιπτώσεις, ποινικές κυρώσεις.

Πρόστιμα και Κυρώσεις

Η μη συμμόρφωση με τα παραπάνω μέτρα επιφέρει σημαντικές κυρώσεις:

• Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης με την Π.Δ. 9/2024.
• Πρόστιμα για μη δήλωση καθαρισμού.
• Αυστηρότερες ποινές σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης.

Επιπλέον, οι δήμοι έχουν το δικαίωμα να προχωρήσουν στον καθαρισμό του οικοπέδου και να επιβαρύνουν οικονομικά τον ιδιοκτήτη.

Σημασία της Πρόληψης

Η πρόληψη αποτελεί το σημαντικότερο μέσο αντιμετώπισης των πυρκαγιών. Η συνεργασία των πολιτών με τις αρμόδιες αρχές συμβάλλει:

• στη μείωση των πυρκαγιών
• στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος
• στη διασφάλιση της ανθρώπινης ζωής και περιουσίας

Συνοψίζοντας, η αντιπυρική περίοδος απαιτεί υπευθυνότητα και συνέπεια από όλους. Η μη τήρηση των διατάξεων, καθώς και η μη αποφυγή επικίνδυνων ενεργειών όπως η καύση κλαδιών, αποτελούν βασικές ενέργειες για την αποτροπή καταστροφικών πυρκαγιών. Η ενεργή συμμετοχή των πολιτών είναι καθοριστική για την προστασία της κοινωνίας και του περιβάλλοντος.