Ωστόσο, ολοένα και συχνότερα παρατηρούνται πρακτικές που αλλοιώνουν τον πυρήνα αυτής της νομιμότητας. Η συμμετοχή σε μια απολύτως νόμιμη διαδικασία φαίνεται να συνοδεύεται από στοχοποίηση, υπαινιγμούς ή και άτυπες πιέσεις, δημιουργώντας ένα κλίμα αποτροπής που δεν συνάδει με τη δημοκρατική τάξη. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, εντείνεται και το φαινόμενο του αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης, μέσω διασποράς ανακριβών ή παραπλανητικών στοιχείων, καθώς και λασπολογίας εις βάρος ενδιαφερομένων. Η δημόσια απαξίωση και η «δολοφονία χαρακτήρα» αναδεικνύονται, έτσι, ως έσχατα μέσα άμυνας απέναντι στον υγιή ανταγωνισμό.

Η ανάγκη για πλήρη και καθολική γνώση των διαδικασιών καθίσταται πλέον επιτακτική. Δεν μπορεί να γίνεται ανεκτή η δημιουργία άτυπων μηχανισμών αποσιώπησης ή «κλειστών κύκλων» πληροφόρησης που λειτουργούν αποτρεπτικά για νέους συμμετέχοντες. Αντιστοίχως, κανένας ενδιαφερόμενος δεν πρέπει να αποθαρρύνεται — άμεσα ή έμμεσα — από την άσκηση ενός νόμιμου δικαιώματος.

Το μέλλον ανήκει στους νέους ανθρώπους που επιλέγουν να δραστηριοποιηθούν με διαφάνεια και αξιοπρέπεια. Αυτό το μέλλον δεν μπορεί να περιορίζεται ούτε να τίθεται υπό καθεστώς άτυπης «επιτήρησης» ή αποκλεισμού. Τέτοιες αντιλήψεις παραπέμπουν σε λογικές που δεν έχουν θέση σε μια σύγχρονη ευνομούμενη κοινωνία.

Η θεσμική κανονικότητα δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Η ισότιμη συμμετοχή δεν αποτελεί χάρη, αλλά κατοχυρωμένο δικαίωμα, το οποίο οφείλει να διασφαλίζεται έμπρακτα, χωρίς σκιές, πιέσεις και αυθαιρεσίες.