Απρίλιος  και η μνήμη της Εκκλησίας και του Γένους επιστρέφει σιωπηλά σε μία από τις πιο βαριές, αλλά και πιο φωτεινές στιγμές της ιστορίας μας. Την 10η Απριλίου του 1821, την ημέρα εκείνη, ενώ η Κωνσταντινούπολη ζούσε το ανέσπερο φως της Αναστάσεως, οι πύλες της άνοιγαν για να οδηγήσουν στον θάνατο αρχιερείς της Εκκλησίας.

Δεν στάθηκαν εκεί ως άνθρωποι κατηγορούμενοι για πολιτική πράξη, αλλά ως ποιμένες που σήκωσαν μέχρι τέλους το βάρος της ευθύνης τους. Η θυσία τους δεν ήταν απλώς ένα γεγονός της ιστορίας· ήταν μαρτυρία πίστεως, σφραγισμένη με το ίδιο το αίμα τους.

Ανάμεσά τους, ο Μητροπολίτης Εφέσου από Λαρίσης Διονύσιος Καλλιάρχης, φέρει το ωμοφόριο του ποιμένα, προσήλθε στον θάνατο χωρίς κραυγή, μεταβάλλοντας την καταδίκη σε μαρτυρία και το τέλος σε αρχή μνήμης. Εκείνη την ημέρα, το αίμα των αρχιερέων έγινε σφραγίδα της ιστορίας και προοίμιο της αναστάσιμης πορείας του Γένους.

 

Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και η οικογένειά του είχε καταγωγή από τη Χίο. Από μικρή ηλικία ακολούθησε την ιεροσύνη. Ήταν ανηψιός του Πατριάρχη Νεοφύτου Ζ΄, επί Πατριαρχίας του οποίου, τον Ιούλιο του 1792, εξελέγη μητροπολίτης Λαρίσης. Την περίοδο αυτή η μητρόπολη Λαρίσης είχε υπό τη δικαιοδοσία της τμήματα της Θεσσαλίας,  μεταξύ αυτών και την επισκοπή Σκιάθου.

 

 

Ο Διονύσιος με την έντονη και δυναμική του προσωπικότητα πέτυχε την έκδοση φιρμανιού με το οποίο περιορίζεται ο γενιτσαρικός φόρος για τους υπόδουλους. Συνέβαλε καταλυτικά για την ανέγερση του ναού του  Αγίου Αχιλλείου που είχε καταστραφεί από το 1770. Σημαντική του και η συμβολή  στην ανέγερση ελληνικού σχολείου στη πόλη της Λάρισας. Ενίσχυσε τη σχολή του Τυρνάβου και ίδρυσε και πολλά άλλα σχολεία στην εκκλησιαστική του περιφέρεια.

 

Ευρισκόμενος στην  Κωνσταντινούπολη, ο Άγιος Διονύσιος,  ως μέλους της Ιεράς Συνόδου, αναμείχθηκε ενεργά στις τρέχουσες εκκλησιαστικές υποθέσεις και συνέβαλε στην ανάδειξη του Αγίου Γρηγορίου του Ε` στον πατριαρχικό θρόνο.

 

Από το 1792 ως και το Σεπτέμβριο του 1803 υπηρέτησε ως Μητροπολίτης Λαρίσης.

Κάτω από το ωμοφόριο του και την πνευματική του καθοδήγηση υπήρξε και η Σκιάθος ως τμήμα της μητροπόλεως Λαρίσης εκείνη την περίοδο. Σήμερα έχει την ευλογία να καυχηθεί για τον  Άγιο Διονύσιο που χρημάτισε για έντεκα  έτη ποιμένας της με επίσκοπους Σκιάθου τους Ματθαίο Σισμάνη (1777 - 1796 ) και Ευγένιο Οικονόμου ( 1796 - 1842). 

 

Το 1803 εκλέγεται μητροπολίτης Εφέσου, όπου συνέχισε τη δράση του για την ελληνική παιδεία και έκτισε εκκλησίες σε όλη τη μητροπολιτική περιφέρεια.

 

Ο Άγιος Διονύσιος Καλλιάρχης ως επίσκοπος Εφέσου, έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Όταν το 1821  εκδηλώθηκε η Ελληνική Επανάσταση,  εκεινος μετείχε στην Ιερά Σύνοδο.  Κατηγορήθηκε από τους Τούρκους ως υποκινητής της Επανάστασης των Ελλήνων. 

Οι τουρκικές αρχές τον συνέλαβαν και τον φυλάκισαν στην Κωνσταντινούπολη στις φυλακές του Μποσταντζή και μαζί του συνέλαβαν και φυλάκισαν επίσης τους Μητροπολίτες Δέρκων Γρηγόριο, Αγχιάλου Ευγένιο, Νικομηδείας Αθανάσιο, Αδριανουπόλεως Δωρόθεο, Θεσσαλονίκης Ιωσήφ και Τυρνόβου Ιωαννίκιο.

 

Την ημέρα του Πάσχα, 10 Απριλίου 1821, μετά τον απαγχονισμό του Γρηγορίου Ε΄ στην κεντρική πύλη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, οι Τούρκοι, στο πλαίσιο των σουλτανικών αντιποίνων, μετέφεραν τον Διονύσιο και τους μητροπολίτες Αγχιάλου Ευγένιο και Νικομήδειας Αθανάσιο, σε διάφορα σημεία της πόλης όπου και τους απαγχόνισαν. Στο δε στήθος και των τριών μητροπολιτών έφεραν υβριστική επιγραφή ως προδότες και αποστάτες. Τα σώματά τους παρέμειναν κρεμασμένα επί τριήμερο, μετά δε την αποκαθήλωσή τους, αφού σύρθηκαν και διαπομπεύθηκαν ατιμωτικά στους δρόμους της πόλης από τουρκικό όχλο αλλά και Εβραίους, στη συνέχεια ρίχτηκαν στη θάλασσα. Λίγες ημέρες μετά ανασύρθηκαν από κάποιους ευσεβείς Χριστιανούς όπου και τάφηκαν κάποια στο Επταπύργιο και άλλα σε κοντινό νησί απροσδιόριστου σημείου. Ακολούθησαν, στις 3 Ιουνίου 1821, οι απαγχονισμοί των υπόλοιπων φυλακισμένων μητροπολιτών.

 

Με αφορμή τα διακόσια χρόνια από τον μαρτυρικό απαγχονισμό του Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε’ την 10η Απριλίου 1821, με εισήγηση της Συνοδικής Επιτροπής Νομοκανονικών και Δογματικών Ζητημάτων, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος στις 13 Ιουλίου του 2021 (Αριθμ.  Εγκυκλίου 3046) αγιοκατάταξε μεταξύ άλλων και τον από Λαρίσης Εφέσου Διονύσιο.

 

Η 10η Απριλίου φέτος φέρει το βάρος της σιωπής της Μεγάλης Εβδομάδος. Ημέρα σταυρική, όπου η Εκκλησία συγκρατεί τον λόγο της, όχι από λήθη, αλλά από σεβασμό στο Πάθος του Κυρίου.

Γι’ αυτό και η μνήμη του θα τιμηθεί πανηγυρικά  στον φωτισμένο χρόνο από το φως της Αναστάσεως, τη Δευτέρα του Πάσχα.  Εκεί, όπου η χαρά νικά τον φόβο και η ζωή υπερβαίνει τον θάνατο, η μνήμη του Ιερομάρτυρος βρίσκει τον φυσικό της τόπο. 

 

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~