Παρακολουθώντας την πορεία των κρατήσεων για τη φετινή τουριστική περίοδο, γίνεται ολοένα και πιο εμφανές ότι η αγορά κινείται με διστακτικότητα. Η στασιμότητα που ήδη παρατηρείται δεν είναι τυχαία. Συνδέεται με ένα σύνολο διεθνών και τοπικών παραγόντων που δημιουργούν ένα πιο αβέβαιο περιβάλλον για τον τουρισμό και κατ’ επέκταση για την τοπική οικονομία της Αλοννήσου.

 

Η γεωπολιτική αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής επηρεάζει πάντοτε την ψυχολογία των ταξιδιωτών αλλά και το κόστος μετακίνησης. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας αυξάνει το κόστος των αεροπορικών και ακτοπλοϊκών μεταφορών. Για προορισμούς όπως η Αλόννησος, όπου ο επισκέπτης χρειάζεται συνήθως πτήση μέχρι τη Σκιάθο και στη συνέχεια ακτοπλοϊκή μεταφορά, το συνολικό κόστος ταξιδιού γίνεται πλέον κρίσιμος παράγοντας επιλογής.

 

Υπάρχει όμως και μια δομική ιδιαιτερότητα των Βορείων Σποράδων. Η πρόσβαση στο νησιωτικό σύμπλεγμα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις πτήσεις charter προς τη Σκιάθο. Όταν η διεθνής ζήτηση παρουσιάζει επιφυλακτικότητα, η επίδραση μεταφέρεται σχεδόν αυτόματα και στα υπόλοιπα νησιά, ιδιαίτερα στη Σκόπελο και στην Αλόννησο. Παράλληλα, οι αυξήσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια προσθέτουν ένα επιπλέον κόστος που συχνά οδηγεί μέρος των επισκεπτών να περιορίσει τη διάρκεια των διακοπών του ή να επιλέξει ευκολότερους προορισμούς.

 

Η εικόνα αυτή μου θυμίζει έντονα μια άλλη περίοδο κρίσης. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν εργαζόμουν ως διευθυντής της Εμπορικής Τράπεζας στη Σκόπελο, η έκρηξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο δημιούργησε αντίστοιχο κλίμα αβεβαιότητας στον τουρισμό. Τότε, στο πλαίσιο της τραπεζικής μας εργασίας, είχαμε την υποχρέωση να εκπονούμε αναλύσεις πιστωτικού κινδύνου για τις επιχειρήσεις της περιοχής, με ειδική αναφορά στις επιπτώσεις των διεθνών εξελίξεων και των πολεμικών συγκρούσεων στην οικονομική τους βιωσιμότητα. Θυμάμαι πολύ καλά ότι η επίδραση εκείνης της κρίσης ήταν άμεση: οι αφίξεις μειώθηκαν αισθητά, τα έσοδα περιορίστηκαν και πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύτηκαν να ανταποκριθούν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις.

 

Η σημερινή κατάσταση δεν είναι ταυτόσημη με εκείνη της εποχής, αλλά παρουσιάζει ορισμένες ανησυχητικές ομοιότητες. Με βάση τα σημερινά δεδομένα της αγοράς, εκτιμάται ότι οι αφίξεις στις Βόρειες Σποράδες ενδέχεται να παρουσιάσουν μείωση της τάξης του 8% έως 12% σε σχέση με μια κανονική χρονιά. Για την Αλόννησο, όπου η πρόσβαση είναι πιο σύνθετη, η μείωση αυτή μπορεί να κινηθεί στο εύρος 10% έως 15%. Η επίπτωση στον συνολικό τουριστικό τζίρο της τοπικής οικονομίας μπορεί να φθάσει περίπου στο 12% έως 18%, καθώς η μείωση των επισκεπτών συνοδεύεται συνήθως και από περιορισμό της μέσης δαπάνης.

 

Η επίδραση αυτών των εξελίξεων γίνεται ήδη αισθητή στην τοπική οικονομία. Όταν οι κρατήσεις κινούνται πιο αργά ή όταν η πληρότητα μειώνεται, η επίπτωση δεν αφορά μόνο τα ξενοδοχεία και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια. Επηρεάζει ολόκληρη την οικονομική αλυσίδα του νησιού: τις ταβέρνες, τα καφέ, τα καταστήματα, τις θαλάσσιες εκδρομές, τα ταξί και τους τοπικούς προμηθευτές.

 

Ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον σημαντικά αυξημένου κόστους. Η ενέργεια, τα καύσιμα, οι πρώτες ύλες και το εργατικό κόστος έχουν αυξηθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και με σταθερές τιμές πώλησης, τα περιθώρια κέρδους περιορίζονται. Όταν μάλιστα η πληρότητα μειώνεται, η πίεση στα οικονομικά αποτελέσματα των επιχειρήσεων γίνεται ακόμη μεγαλύτερη. Σε συνδυασμό με αύξηση λειτουργικού κόστους περίπου 5% έως 10%, μια μείωση εσόδων της τάξης του 10% έως 15% μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση των τελικών αποτελεσμάτων κατά 20% έως 30%, ιδιαίτερα για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις του νησιού.

 

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο τουρισμός της Αλοννήσου βρίσκεται μπροστά σε μια βαθιά κρίση. Ωστόσο, η φετινή χρονιά φαίνεται ότι θα είναι μια χρονιά δοκιμασίας για πολλές επιχειρήσεις. Και όπως συμβαίνει πάντα στα μικρά νησιά, η πορεία του τουρισμού δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες του κλάδου. Αφορά ολόκληρη την τοπική κοινωνία και την οικονομική ισορροπία του τόπου.