SKIATHOS Ο καιρός σήμερα

Από την Αποκριά στη Σαρακοστή-Μνήμες μιας άλλης Σκιάθου | της Δέσποινας Καψάλη

2026-02-24 14:34:51
Από την Αποκριά στη Σαρακοστή-Μνήμες μιας άλλης Σκιάθου | της Δέσποινας Καψάλη
Η Δεύτερη Αποκριά και η Καθαρά Δευτέρα αποτελούσαν για τη Σκιάθο όχι μόνο θρησκευτικούς σταθμούς, αλλά και βαθιά ριζωμένες κοινωνικές στιγμές που ένωναν την κοινότητα.
Πριν από περίπου εβδομήντα χρόνια, οι κάτοικοι του νησιού ζούσαν αυτές τις ημέρες με έντονο το στοιχείο της παρέας, της μουσικής και του αυθόρμητου γλεντιού. Συνεχίζοντας, η κ. Ματούλα Κανταράκια θυμάται και αφηγείται πως στη γειτονιά της, στην Παναγιά, η προετοιμασία για την Αποκριά ξεκινούσε πολύ νωρίς.
Για τους ανθρώπους της εποχής, το γεγονός είχε τόσο μεγάλη σημασία ώστε, αμέσως μετά την Πρωτοχρονιά, τα παιδιά άρχιζαν να μαζεύονται στις αυλές και στα στενά για να εξασκηθούν στα αποκριάτικα τραγούδια. Πολλά από αυτά τα μάθαιναν και στο σχολείο, όπου οι δάσκαλοι ενθάρρυναν τη συμμετοχή στα έθιμα.
 
 
«Ένας Κωστάκης κυνηγός πήγε να κυνηγήσει, να φέρει ελάφια ζωντανά και αγριομυρωμένα.
 
Στο δρόμο που επήγαινε βρίσκει τη μάνα τ` και έπαιζε με τρία παλικάρια.
 
Έννοια σου μάνα μ`, έννοια σου, το βράδυ στον μπαμπά μου.
 
Και τι θα πεις, παιδάκι μου; Και τι θα πεις, παιδί μου;
 
Πως σ` είδα και πως έπαιζες με τρία παλικάρια.....»
 
 
Οι φωνές των παιδιών αντηχούσαν στη γειτονιά, δημιουργώντας μια αίσθηση προσμονής που μεγάλωνε όσο πλησίαζαν οι μέρες της Αποκριάς, ενώ οι μεγαλύτεροι ετοίμαζαν τις φορεσιές και σχεδίαζαν τα γλέντια που θα ένωναν όλο το νησί.
 
 
Η χαρά πήγαζε κυρίως από τις μεταμφιέσεις, τα τραγούδια και τις γυροβολιές στα σοκάκια, από γειτονιά σε γειτονιά. Ήταν κοινό μυστικό πως οι άντρες είχαν τον πρωταγωνιστικό ρόλο, συχνά ντυμένοι με τη γυναικεία σκιαθίτικη παραδοσιακή φορεσιά, δίνοντας έναν ιδιαίτερο τόνο στο γλέντι. Οι περισσότεροι μεταμφιέζονταν με ό,τι πρόχειρα ρούχα διέθεταν, ενώ συνήθιζαν να μουτζουρώνουν τα πρόσωπά τους με κάρβουνο ή λουλάκι, δημιουργώντας ατμόσφαιρα κεφιού και πειράγματος. Παράλληλα, ορισμένα νοικοκυριά που διέθεταν αργαλειούς τους μετέτρεπαν σε αυτοσχέδια «άρματα» της εποχής, τα οποία περιέφεραν στα σοκάκια τραγουδώντας και χορεύοντας, δίνοντας ζωή σε μια αυθεντική λαϊκή γιορτή που έμενε αξέχαστη σε μικρούς και μεγάλους. Το φαγητό και το κρασί λειτουργούσαν ως σύμβολα φιλοξενίας και συντροφικότητας, μιας και η ανταλλαγή επισκέψεων ήταν κανόνας των ημερών. Χαρακτηριστική έμεινε στη μνήμη της μικρής τότε Ματούλας η μορφή του Αγγελή, που με την κομπανία του γύριζε ασταμάτητα από σπίτι σε σπίτι, τραγουδώντας τρεις μέρες και τρεις νύχτες αδιάκοπα «για το καλό των ημερών». Από το Σάββατο της Αποκριάς έως την Καθαρά Δευτέρα περνούσε από όλες τις γειτονιές, σπίτι-σπίτι, σκορπίζοντας κέφι και κρατώντας το γλέντι ζωντανό μέχρι την έναρξη της Σαρακοστής.
 
Η Καθαρά Δευτέρα έβρισκε τις οικογένειες να ανηφορίζουν προς την Αγία Τριάδα, τότε μια ανοιχτή αλάνα χωρίς πεύκα, με τη μικρή εκκλησία και μια πασχαλιά να στέκουν μοναχικά. Ο αετός τους ήταν φτιαγμένος με απλά, ταπεινά υλικά: καλάμια σχισμένα στα δύο, λευκή λαδόκολλα και στις ενώσεις λίγο ζυμάρι για να σταθούν – αργότερα, όπως θυμάται, έγινε πιο διαδεδομένη η κόλλα. Ένας σπάγκος για το πέταγμα και στολισμός από το μπλε χαρτί με το οποίο έντυναν τα σχολικά βιβλία. Έπειτα, το σαρακοστιανό τραπέζι στο σπίτι σήμαινε την αρχή μιας πιο ήρεμης διαδρομής, μέχρι το Πάσχα, όταν οι πόρτες θα άνοιγαν ξανά για μαζώξεις και ανταλλαγές επισκέψεων. Μια εποχή απλή και ανθρώπινη, όπου το γλέντι και η νηστεία συνυπήρχαν, αφήνοντας πίσω τους μνήμες γεμάτες φως και νοσταλγία. 
 
 
 
Δ.Κ.