Στο μεταίχμιο του χρόνου | Γράφει ο π. Παντελεήμων Χούλης
2025-12-29 06:52:52
Το τέλος μιας χρονιάς δεν έρχεται με θόρυβο· έρχεται συνήθως σιωπηλά. Δεν κλείνει μόνο ένας κύκλος ημερών, αλλά ανοίγει ένας εσωτερικός χώρος, όπου ο άνθρωπος —έστω και για λίγο— κοντοστέκεται. Κοιτά πίσω, κοιτά μπροστά, και για μια στιγμή βρίσκεται ανάμεσα.
Εκεί, στο μεταίχμιο του χρόνου, γεννιούνται οι πιο αληθινοί προβληματισμοί.
Στη σύγχρονη κοινωνία, ο χρόνος βιώνεται συχνά ως πίεση. Δεν επαρκεί, δεν συγχωρεί, δεν περιμένει. Όμως η πνευματική παράδοση της Εκκλησίας τον προσεγγίζει διαφορετικά: όχι ως βάρος, αλλά ως δωρεά. Κάθε στιγμή δεν είναι απλώς κάτι που φεύγει, αλλά κάτι που προσφέρεται — ένας καιρός που μας δίνεται για να τον εργαστούμε.
Η Αγία Γραφή μιλά για τον χρόνο ως «καιρό», ως τον κατάλληλο χρόνο κάθε πράγματος. Όχι όλα μαζί, όχι όλα βιαστικά. Υπάρχει χρόνος για σπορά και χρόνος για καρπό, χρόνος για λόγο και χρόνος για σιωπή. Αυτή η θεώρηση λειτουργεί σαν ήπια αντίσταση σε μια εποχή που απαιτεί συνεχώς περισσότερα, ταχύτερα, εντονότερα.
Για την Εκκλησία, ο χρόνος δεν είναι ένας κλειστός κύκλος που επαναλαμβάνεται μηχανικά. Είναι πορεία. Κάθε νέα χρονιά δεν καλείται να είναι απλώς «καλύτερη» με όρους επιτυχίας, αλλά βαθύτερη με όρους ζωής. Οι Πατέρες δεν μιλούν για εντυπωσιακές αλλαγές, αλλά για εσωτερική μετακίνηση· για μια μικρή στροφή της καρδιάς προς το αγαθό. Η πνευματική ζωή δεν μετριέται με κατορθώματα, αλλά με κατεύθυνση.
Ίσως γι’ αυτό η αρχή μιας νέας χρονιάς δεν χρειάζεται μεγαλόπνοες υποσχέσεις. Αρκεί μια απλή και ειλικρινής πρόθεση:
να ζήσουμε λίγο πιο συνειδητά απ’ ό,τι πριν.
Κοινωνιολογικά, το τέλος του χρόνου συνοδεύεται από απολογισμούς και στόχους. Κι όμως, συχνά παραμελείται η μνήμη. Όχι η μνήμη που εγκλωβίζει στο παρελθόν, αλλά εκείνη που ωριμάζει τον άνθρωπο. Οι εμπειρίες —ακόμη και οι δύσκολες— δεν είναι αποτυχίες. Είναι υλικό ζωής. Όταν αναγνωρίζονται χωρίς πικρία, μεταμορφώνονται σε σοφία.
Μια κοινωνία που δεν θυμάται, βιάζεται. Ένας άνθρωπος που δεν θυμάται, κουράζεται. Αντίθετα, η μνήμη, όταν συνδυάζεται με ελπίδα, γίνεται πυξίδα.
Ο απόστολος Παύλος μιλά για το να αφήνουμε πίσω ό,τι μας δεσμεύει και να προχωρούμε προς τα εμπρός. Όχι με άρνηση του παρελθόντος, αλλά με ελευθερία από αυτό. Δεν ξεκινάμε από το μηδέν· ξεκινάμε από ό,τι μάθαμε.
Ίσως, τελικά, η πιο αληθινή αρχή της νέας χρονιάς να μην βρίσκεται σε στόχους και σχέδια, αλλά σε μια στάση ζωής:
να ακούμε λίγο περισσότερο,
να κρίνουμε λίγο λιγότερο,
να ζούμε με περισσότερη παρουσία.
Γιατί ο χρόνος, όταν βιώνεται με νόημα, δεν μας φθείρει.
Μας διαμορφώνει.
Με το καλό η νέα χρονιά!
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Παραπομπές:
Αγία Γραφή: Ἐκκλησιαστής 3,1, Πρὸς Φιλιππησίους 3,13, Πρὸς Ἐφεσίους 5,15–16.
4. Ἰωάννης Χρυσόστομος, Ομιλίες εἰς τὴν Πρὸς Ῥωμαίους, PG 60.
5. Μέγας Βασίλειος, Ὁμιλία εἰς τὸ «Πρόσεχε σεαυτῷ», PG 31.
6. Ἀββᾶς Ἰσαάκ ὁ Σύρος, Λόγοι Ἀσκητικοί.
7. Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, Κεφάλαια περὶ ἀγάπης.
8. Alexander Schmemann, For the Life of the World.
9. Χρήστος Γιανναράς, Η ελευθερία του ήθους.
10. Zygmunt Bauman, Liquid Modernity.
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
