Ασημένια Βλάχου / Συντάκτρια του Skiathoslife.gr

Η Ράνια Φουρκαλά είναι μία Σκιαθίτισσα επιστήμων που έχει συμβάλλει στην πρόληψη για τον καρκίνο του μαστού και όχι μόνο. Κατά καιρούς, ως ερευνήτρια έχει “φωτίσει” αρκετές πτυχές στα ιατρικά ζητήματα κι έχει αποδείξει πως όταν έχεις αγάπη για αυτό που έχεις επιλέξει επαγγελματικά, τότε μόνο επιτυχίες εκλαμβάνεις. 

Σ’ ευχαριστώ Ράνια για αυτή την συνέντευξη και κυρίως σ’ ευχαριστώ εκ μέρους των συντοπιτών μου μιας και αποτελείς παράδειγμα προς μίμηση δείχνοντας πως μόνο με επιμονή, υπομονή και μεράκι για ‘ό,τι έχεις επιλέξει, εκπληρώνονται οι στόχοι στην ζωή.
– Κυρία Φουρκαλά, γυρίζοντας πίσω τον χρόνο, τί σας ώθησε να επιλέξετε την Έρευνα ως επαγγελματικό προσανατολισμό; 

Γυρίζοντας πίσω στα πρώτα μου βήματα ακόμη από το σχολείο μου στη Σκιάθο αυτό που με ώθησε να ασχοληθώ με την έρευνα ήταν η αγάπη μου για τις επιστήμες που έχουν να κάνουν με τον άνθρωπο. Με ενθουσιάζει η ιδέα ότι έχεις μια υπόθεση που μέσω της ανάλυσης προσπαθείς να την αποδείξεις και αυτή η ανακάλυψη μπορεί να επηρεάσει τη ζωή ανθρώπων πόσο δε να τη βελτιώσει ή το ζητούμενο να τη σώσει.

– Έχετε μία σημαντική διάκριση στο ενεργητικό σας. Αυτή της συμβολής σας στην ανακάλυψη για την πρόβλεψη του καρκίνου του μαστού από την ερευνητική ομάδα του University College του Λονδίνου της οποίας ήσασταν μέλος το 2014. Ήταν άξιο αναφοράς για αυτό δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Genome Medicine της Βρετανικής εφημερίδας Guardian. Μιλήστε μας για αυτή σας την εμπειρία.
Η συγκεκριμένη ανακάλυψη βασιζόταν σε πολυετή εργασία και ακόμη συνεχίζεται. Είμαι πολύ περήφανη που καταφέραμε να αποδείξουμε ότι μέσω κάποιων επιγενετικών αλλοιώσεων μπορούμε να προβλέψουμε, χρόνια πριν μια γυναίκα νοσήσει, το ρίσκο της να αναπτύξει καρκίνο του μαστού. Έτσι αυτές οι γυναίκες μπορούν με τη βοήθεια του γιατρού τους από τη μια να ενταχθούν σε στενή παρακολούθηση και από την άλλη να λάβουν κάποια μέτρα που μπορούν να επηρεάσουν το ρίσκο τους τα οποία περιλαμβάνουν αλλαγή στον τρόπο ζωής π.χ. υγιεινή διατροφή, άσκηση κλπ
– Οι Ελληνίδες δρουν προληπτικά όσον αφορά τον καρκίνο του μαστού;
Θεωρώ πως τα τελευταία χρόνια οι Ελληνίδες γυναίκες είναι πιο ενημερωμένες. Η πρόληψη είναι πάρα πολύ σημαντική και έχει αποδειχθεί πως λειτουργεί. Η καλή ενημέρωση συνδέεται με τις εξετάσεις που πρέπει να κάνουν οι γυναίκες π.χ. αυτοεξέταση, υπερηχογράφημα μαστών, μαστογραφία και κλινική εξέταση. Επίσης, συμπτώματα που συνδέονται με αλλαγές στο στήθος θα πρέπει να κινητοποιήσουν μια γυναίκα για να επισκεφθεί το γιατρό της. Καθώς επίσης, η πρωτογενή πρόληψη που αφορά την υιοθέτηση τρόπου ζωής που μειώνει την επίδραση παραγόντων κινδύνου που μπορούμε να ελέγξουμε όπως σωματικό βάρος, υγιεινή διατροφή, άσκηση, κάπνισμα, αλκοόλ είναι εξίσου σημαντική. Συγκεκριμένα για την αλλαγή στο σωματικό βάρος μαζί με την ομάδα μου στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (University College London) ανακαλύψαμε πώς εάν μια γυναίκα ανεβαίνει ένα μέγεθος φούστας ανά δεκαετία από τα 20 της μέχρι τα 50 της, στην ηλικία περίπου της εμμηνόπαυσης (π.χ. μέγεθος 8 στα 20, 10 στα 30, 12 στα 40, 14 στα 50) τότε ο μέσος κίνδυνος για να αναπτύξει καρκίνο του μαστού είναι 33%, ενώ αν ανεβαίνει δύο νούμερα ανά δεκαετία (8 στα 20, 12 στα 30, 16 στα 40 και 18 στα 50) τότε ο κίνδυνος ανεβαίνει στα 77%. Η αλλαγή στο μέγεθος της φούστας ουσιαστικά χρησιμοποιήθηκε ως ένας εύκολος δείκτης για να μετρήσουμε την αλλαγή του βάρους ιδίως το λίπος γύρω από την κοιλιά γιατί ξέραμε πως αυτό είναι που μπορεί να συνδέεται με το σχετικό κίνδυνο. Αυτή η μελέτη μαζί με την ανακάλυψη του επιγενετικού αποτυπώματος για την πρόβλεψη ανάπτυξης καρκίνου του μαστού αποτέλεσαν το 2015 δύο από τις πιο σημαντικές ανακαλύψεις για τον καρκίνο του μαστού.
– Υπάρχουν καλά νέα για την αντιμετώπιση του καρκίνου ή θα παραμείνει μία χρόνια νόσος;
Τα νέα είναι σίγουρα καλά, ιδίως για τον καρκίνο του μαστού. Τόσο μέσω της πρόληψης όσο και μέσω των θεραπειών πλέον μπορούμε να λέμε ότι σχεδόν το 90% των περιπτώσεων είναι ιάσιμες. Αυτό είναι μεγάλο επίτευγμα και ευελπιστώ πως τα επόμενα χρόνια μέσα από τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις θα μιλάμε για 100% ίαση αλλά ακόμη καλύτερα να φτάσουμε σε σημείο η γυναίκα να μη νοσήσει ποτέ!
-Ποιά είναι η πιο πρόσφατη επιστημονική σας συμβολή;
Πρόσφατα δημοσιεύσαμε τα αποτελέσματα ακόμη μιας σημαντικής μελέτης για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου των ωοθηκών. Πιο συγκεκριμένα υποθέσαμε πως μέσω της ανάπτυξης ενός αλγορίθμου με τη χρήση πολλαπλών βιοδεικτών μαζί με έναν βιοδείκτη που χρησιμοποιείται αυτή τη στιγμή στην κλινική πράξη το CA125, θα μπορούσε να ανιχνεύσει περιπτώσεις που δεν εντοπίσθηκαν από το CA125 μόνο του. Έτσι λοιπόν μελετήσαμε την ευαισθησία και τον χρόνο που μπορεί να κερδίσουμε στην ανίχνευση της κακοήθειας με μια σειρά από βιοδείκτες συμπεριλαμβανομένου και του CA125 σε σύγκριση με το CA125 μόνο του. Έτσι με την προσθήκη δυο επιπλέον βιοδεικτών, καταφέραμε να εντοπίσουμε 16% των γυναικών, 4 στις 25, οι οποίες δεν είχαν εντοπιστεί από το CA125 μόνο του. Τα αποτελέσματα μας οδήγησαν στο να συμπεράνουμε ότι η μέθοδος φαίνεται να είναι υποσχόμενη και η ευαισθησία και ιδίως η ειδικότητα της θα μπορούσε να κριθεί περαιτέρω μέσω μιας κλινικής μελέτης. Η ομάδα συνεχίζει την όλη προσπάθεια δεδομένου ότι η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου των ωοθηκών έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει το ποσοστό θνησιμότητας των γυναικών που είναι και το ζητούμενο για την όλη προσπάθεια.
– Πλέον που δραστηριοποιείστε επαγγελματικά;
Πριν από επτά χρόνια μετακομίσαμε με την οικογένεια στην Αθήνα. Η συνεργασία με την ομάδα στο University College London συνεχίζεται δεδομένου ότι κάποια από τα project ήταν και είναι σε εξέλιξη μετά από την επιστροφή στην Ελλάδα. Η κύρια επαγγελματική πορεία τα τελευταία σχεδόν πέντε χρόνια είναι σε μια μεγάλη Φαρμακευτική εταιρεία στην Αθήνα. Πρόσφατα μάλιστα με την ομάδα αποσπάσαμε το πρώτο βραβείο από την Ελληνική Εταιρεία Φαρμακευτικού Management για καμπάνια ενημέρωσης επιστημών υγείας για θεραπεία για την αντιμετώπιση της ψωρίασης.
– Στείλτε ένα μήνυμα υγείας στους αναγνώστες μας.
Ο μήνας που μας πέρασε, ο Οκτώβριος, είναι ο μήνας πρόληψης και ενημέρωσης για τον καρκίνο του μαστού. Είναι σημαντικό να είμαστε σωστά ενημερωμένες και το πιο σημαντικό να αγαπάμε και να ακούμε το σώμα μας.