Κατά 60% αυξήθηκαν οι αφίξεις τουριστών στην Ελλάδα την περίοδο 2012-2016, με αποτέλεσμα το μερίδιο της χώρας μας στο σύνολο των αφίξεων στη Νότια Ευρώπη να αυξηθεί το 2016 σε 10,8%, από 8,7% το 2012. Αντίθετα, η εικόνα στις εισπράξεων δεν φαίνεται να συμβαδίζει με αυτή των αφίξεων,σημειώνοντας διακυμάνσεις από έτος σε έτος και τα μερίδια της Ελλάδας να μην ξεπερνούν το 9% για την περίοδο 2012 –2016.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της μελέτης του ΙΝΣΕΤΕ με τίτλο «Ο τουρισμός στην Ελλάδα και στους κύριους ανταγωνιστικούς προορισμούς 2012 – 2016».

Η αύξηση προήλθε από αύξηση του μεριδίου της Ελλάδας στον εξερχόμενο τουρισμό σχεδόν στο σύνολο των 25 αγορών που εξετάστηκαν και που δημιουργούν περισσότερο από το 90% των εσόδων του εισερχόμενου τουρισμού στην Ελλάδα. Στις αγορές αυτές περιλαμβάνονται τόσο παραδοσιακές αγορές μας (από Δυτική Ευρώπη, ΗΠΑ κλπ.) όσο και νέες (Ανατολική Ευρώπη, Βαλκάνια). Από την άλλη πλευρά, η αύξηση μεριδίων στον εξερχόμενο τουρισμό στις νέες αγορές ήταν μεγαλύτερη απ’ ότι στις παραδοσιακές, με αποτέλεσμα την παρατηρούμενη μείωση του μεριδίου των παραδοσιακών αγορών στον εισερχόμενο τουρισμό.

Οι δημοφιλέστεροι προορισμοί στη Νότια Ευρώπη είναι η Ισπανία και η Ιταλία την περίοδο 2012 – 2016, αντιπροσωπεύοντας το 53% – 56% των αφίξεων και το 54% – 57% των εισπράξεων του εισερχόμενου τουρισμού στην Νότια Ευρώπη.

Ανάμεσα στους Ευρωπαϊκούς προορισμούς, η Νότια Ευρώπη έχει υψηλότερο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης αφίξεων (2000 – 2016: +3,2%, 2012 – 2016: +4,9%) σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (+2,9% και +3,4% αντίστοιχα). Την περίοδο 2012 – 2016 η Ελλάδα έχει τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης (+12,4%) από τις χώρες-προορισμούς της Νότιας Ευρώπης. Την ίδια περίοδο, η Τουρκία είναι η μοναδική χώρα της Νότιας Ευρώπης που παρουσίασε μείωση στον εισερχόμενο τουρισμό της, λόγω μείωσης του εισερχόμενου τουρισμού στην χώρα αυτή το 2016 – έτος κατά το οποίο έλαβε χώρα το αποτυχημένο πραξικόπημα στην χώρα αυτή, καθώς και διάφορες τρομοκρατικές επιθέσεις. Η Ισπανία και η Ιταλία δέχονται περίπου 50% των αφίξεων και των εσόδων του εισερχόμενου τουρισμού στη Ν. Ευρώπη.

Ο Παγκόσμιος τουρισμός την περίοδο 2000 – 2016, σημείωσε συνεχή αύξηση από 680 εκατ. διεθνείς αφίξεις το 2000 σε 1.237 εκατ. το 2016 (+81,9%). Ο μεγαλύτερος όγκος αφίξεων για την εξεταζόμενη περίοδο καταγράφεται στην Ευρώπη, που αντιπροσωπεύει για όλα τα έτη άνω του 50,0% (αν και με πτωτική τάση του μεριδίου της) των εξερχόμενων ταξιδίων παγκοσμίως. Η ταξιδιωτική κίνηση σε προορισμούς της Ευρώπης την περίοδο 2000 – 2016, αυξήθηκε κατά +57,5%, από 393 εκατ. το 2000 σε 619 εκατ. το 2016. Στις Ευρωπαϊκές υπό-περιοχές, η Νότια Ευρώπη την περίοδο 2000 – 2016 κατέχει την μερίδα του λέοντος, αντιπροσωπεύοντας το 35,0% – 37,0% των εισερχόμενων ταξιδίων στην Ευρώπη και ακολουθεί η Δυτική Ευρώπη με περίπου 30,0% – 36,0%.

Συμπερασματικά, προκύπτει ότι ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των αφίξεων στην Ευρώπη είναι μικρότερος απ’ ότι στον Κόσμο, της Νότιας Ευρώπης μεγαλύτερος σε σύγκριση με τον Κόσμο και της Ελλάδας σημαντικά μεγαλύτερος σε σύγκριση με την Νότια Ευρώπη. 

Την μεγαλύτερη ένταση τουριστικών ροών σε σύγκριση με τον πληθυσμό τους δέχονται οι χώρες της Ελλάδας, της Κύπρου, της Κροατίας και της Μάλτας, όπου το 2016 ο εισερχόμενος τουρισμός υπερκέρασε τον πληθυσμό τους κατά τουλάχιστον 130% (Ελλάδα) έως και 330% (Μάλτα).

Διείσδυση της Ελλάδας στις αγορές

Σε όλες σχεδόν τις 25 αγορές, που εξετάστηκαν, η Ελλάδα εμφάνισε (σημαντική) αύξηση στην διείσδυση της και κυρίως στην Ρουμανία (από 12,9% το 2012 σε 34,5% το 2016), στην Πολωνία (από 7,2% το 2012 σε 15,4% το 2016), στην Ιταλία (από 10,0% το 2012 σε 14,1% το 2016) και στις ΗΠΑ (από 6,3% το 2012 σε 9,9% το 2016).
Εξαίρεση αποτέλεσαν η ΠΓΔΜ (από 67,2% το 2012 σε 67,0% το 2016), η Τουρκία (από 50,2% το 2012 σε 45,6% το 2016), η Τσεχία (από 12,0% το 2012 σε 10,5% το 2016) και η Δανία (από 8,8% το 2012 σε 8,6% το 2016).
Την μεγαλύτερη διείσδυση η Ελλάδα την σημειώνει στις γειτονικές με αυτή αγορές όπως: η Κύπρος (από 84,8% το 2012 σε 89,9% το 2016), η Αλβανία (από 68,5% το 2012 σε
70,8% το 2016), η ΠΓΔΜ (από 67,2% το 2012 σε 67,0% το 2016), η Βουλγαρία (από 22,1% το 2012 σε 51,7% το 2016), η Σερβία (από 35,0% το 2012 σε 46,1% το 2016), η Τουρκία
(από 50,2% το 2012 σε 45,6% το 2016) και η Ρουμανία (από 12,9% το 2012 σε 34,5% το
2016).
Αξιοσημείωτο για την Ελλάδα, είναι ότι η διείσδυσή της στα εξερχόμενα ταξίδια με προορισμό την Νότια Ευρώπη, από τις αγορές της Γερμανίας και του Ην. Βασιλείου (που αποτελούν διαχρονικά τις μεγαλύτερες αγορές της), είναι κάτω από το 10%.

Οι μεγαλύτερες αγορές

Τα μεγαλύτερα μερίδια για το 2016 κατέχουν οι αγορές της Γερμανίας (12,7% του συνόλου των αφίξεων) και του Ην. Βασιλείου (11,7%), αν και φθίνουν σε σύγκριση με το 2012, και ακολουθούν η Βουλγαρία (10,2%), η ΠΓΔΜ (6,9%), η Ιταλία (5,6%), η Γαλλία (5,3%), η Σερβία (4,4%), η Ρουμανία (4,1%), η Τουρκία (3,6%) και οι ΗΠΑ με την Ολλανδία με 3,1% αντίστοιχα.
Δηλαδή το top-10 των αγορών του εισερχόμενου τουρισμού στην Ελλάδα αντιπροσωπεύουν το 70,7% των αφίξεων για το 2016.
Επιμέρους, αξιοσημείωτη είναι η αύξηση του μεριδίου από τις αγορές της Βουλγαρίας (από 3,9% το 2012 σε 10,2% το 2016) και της Ρουμανίας (από 1,5% το 2012 σε 4,1% το 2016) και η μείωση από τις αγορές της ΠΓΔΜ (από 8,4% το 2012 σε 6,9% το 2016) και της Ρωσίας (από 5,6% το 2012 σε 2,4% το 2016).
Η μείωση στα μερίδια αγοράς στον εισερχόμενο τουρισμό που παρατηρούμε σε ορισμένες παραδοσιακές αγορές μας δεν οφείλεται σε μείωση της διείσδυσης στις αγορές αυτές, αλλά στο ότι η διείσδυση στις Βαλκανικές αγορές (κυρίως Βουλγαρία, Ρουμανία, Πολωνία) ήταν σημαντικά υψηλότερη.

Διείσδυση της Ελλάδας ως προς τις διανυκτερεύσεις

Σε όλες τις εξεταζόμενες αγορές η Ελλάδα εμφάνισε αύξηση στην διείσδυση της με εξαίρεση την Φινλανδία (από 21,9% το 2012 σε 21,7% το 2016), την Ιταλία (από 15,6% το 2012 σε 15,5% το 2016) και την Ουγγαρία (από 10,1% το 2012 σε 9,8% το 2016).
Την μεγαλύτερη διείσδυση η Ελλάδα την σημειώνει στις γειτονικές με αυτή αγορές όπως: η Κύπρος (από 70,9% το 2012 σε 75,4% το 2016), η Βουλγαρία (από 35,5% το 2012 σε 40,2% το 2016) και η Ρουμανία (από 32,2% το 2012 σε 34,4% το 2016).
Επίσης, αξιοσημείωτη διείσδυση σημειώνει η Ελλάδα στις αγορές της Ρωσίας (από 15,0% το 2012 σε 24,3% το 2016), της Τσεχίας (από 20,7% το 2012 σε 21,9% το 2016), της Φινλανδίας (από 21,9% το 2012 σε 21,7% το 2016), της Τουρκίας (από 16,5% το 2012 σε 21,3% το 2016), της Πολωνίας (από 17,4% το 2012 σε 20,8% το 2016) και της
Σουηδίας (από 16,9% το 2012 σε 20,7% το 2016).
Αντίστοιχα με την χαμηλή διείσδυση ως προς τις αφίξεις, αξιοσημείωτο για την Ελλάδα, είναι ότι η διείσδυση της στις διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία και συναφή καταλύματα από τις αγορές της Γερμανίας και του Ην. Βασιλείου με προορισμό την Νότια Ευρώπη είναι από τις χαμηλότερες που καταγράφονται (9,0% και 10,7% αντίστοιχα).
Η μελέτη υλοποιήθηκε από το ΙΝΣΕΤΕ στο πλαίσιο της Πράξης: «Ενίσχυση της θεσμικής και επιχειρησιακής ικανότητας του ΣΕΤΕ», η οποία εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΣΠΑ 2014-2020» και συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.